Η μάχη για τα 2 τρισ. ευρώ: Η Κίνα, η άμυνα και το νέο δίλημμα της Ευρώπης

• Η ΕΕ συζητά την ανταγωνιστικότητά της απέναντι στην Κίνα και τον νέο προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ.
• Βόρεια και Νότια Ευρώπη συγκρούονται για τις προτεραιότητες των κοινοτικών δαπανών μετά το 2028.
• Άμυνα, καινοτομία και ενεργειακή ασφάλεια απέναντι σε γεωργία και πολιτική συνοχής στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης.

Την Πέμπτη οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν πώς θα αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη οικονομική πρόκληση από την Κίνα. Την Παρασκευή θα διαφωνήσουν για το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό.

Οι δύο αυτές συζητήσεις αποτυπώνουν το δίλημμα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μία από τις πιο απαιτητικές περιόδους της ιστορίας της, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.

Από τη μία πλευρά, οι διεθνείς γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις πιέζουν την Ευρώπη να επαναπροσδιορίσει τη θέση της στον κόσμο. Από την άλλη, η άνοδος λαϊκιστικών και εθνικιστικών δυνάμεων στο εσωτερικό περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια πολιτικών αποφάσεων.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με «γεωπολιτικό κατακερματισμό, οικονομική αναδιάταξη και ταχύτατες τεχνολογικές αλλαγές».

Σε αντίθεση με τη σύνοδο της G7, όπου κυριάρχησαν ζητήματα όπως το ειρηνευτικό σχέδιο για το Ιράν, η στήριξη της Ουκρανίας και οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, η σύνοδος κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες φιλοδοξεί να εστιάσει περισσότερο στη στρατηγική εικόνα. Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο κρίσιμα θέματα:

• η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στην Κίνα
• και οι διαπραγματεύσεις για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ένωσης.

Δύο στρατόπεδα στην Ευρώπη

Πίσω από τις συζητήσεις διαμορφώνονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις. Από τη μία βρίσκονται χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Αυστρία, που ζητούν πιο περιορισμένο κοινοτικό προϋπολογισμό και ανακατεύθυνση των πόρων προς νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η καινοτομία, η ενεργειακή ασφάλεια και η βιομηχανική πολιτική.

Οι κυβερνήσεις αυτές θεωρούν ότι η Ευρώπη δέχεται πίεση τόσο από την Κίνα, η οποία έχει αποκτήσει ισχυρή θέση σε κλάδους όπου παραδοσιακά κυριαρχούσαν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, που μέσω δασμών και βιομηχανικών κινήτρων προσελκύουν επενδύσεις και παραγωγικές δραστηριότητες εκτός Ευρώπης.

Για τους υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης, η ΕΕ δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με δημοσιονομικές προτεραιότητες που σχεδιάστηκαν για έναν διαφορετικό κόσμο. Υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην ανταγωνιστικότητα, την τεχνολογία, την άμυνα και την ενεργειακή ανθεκτικότητα, εάν θέλει να διατηρήσει τον ρόλο της απέναντι στις δύο μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη.

Ο φόβος της στασιμότητας

Στον αντίποδα, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης επιδιώκουν τη διατήρηση ή και ενίσχυση των παραδοσιακών κονδυλίων για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, δηλαδή τη χρηματοδότηση των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών.

Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι οι πόροι αυτοί μπορούν να εξυπηρετήσουν και νέες προτεραιότητες, χωρίς να απαιτηθεί ριζική ανακατανομή του προϋπολογισμού. Επισημαίνουν επίσης ότι οι αρχικές προτάσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό προβλέπουν ήδη σημαντική μείωση του ποσοστού που κατευθύνεται στη γεωργία και στην πολιτική συνοχής.

Στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης βρίσκεται ο επόμενος πολυετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ. Πρόκειται για το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ μετά το 2028, από το οποίο χρηματοδοτούνται οι αγροτικές επιδοτήσεις, τα έργα υποδομών, η περιφερειακή ανάπτυξη, τα προγράμματα καινοτομίας αλλά και οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες στην άμυνα και την οικονομική ασφάλεια.

Γι’ αυτό και η συζήτηση έχει λάβει διαστάσεις ευρύτερες από μια απλή διαπραγμάτευση για κονδύλια. Στην πραγματικότητα, αφορά το κατά πόσο η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να προσαρμόσει τις δαπάνες της σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα ή αν θα συνεχίσει να δίνει προτεραιότητα στις παραδοσιακές πολιτικές που διαμόρφωσαν την Ένωση τις προηγούμενες δεκαετίες.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ολοένα μεγαλύτερο χάσμα ανάμεσα στις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις που αναγνωρίζουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες και στις πολιτικές επιλογές που είναι διατεθειμένοι να υποστηρίξουν στο εσωτερικό των χωρών τους. Και αυτό το χάσμα αναμένεται να αποτυπωθεί με σαφήνεια στις συζητήσεις των επόμενων ημερών στις Βρυξέλλες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Οι 17 ώρες που άλλαξαν τη Μέση Ανατολή: Το παρασκήνιο της συμφωνίας Τραμπ – Ιράν
• Η «σκληρή» πλευρά της ΕΚΤ: Τι «βλέπει» η BofA για πληθωρισμό και επιτόκια
• Σφοδρή επίθεση Χέγκσεθ στους συμμάχους του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες