Η παγκόσμια οικονομία αλλάζει πορεία και ο… προορισμός παραμένει άγνωστος

Η εποχή της ανεμπόδιστης παγκοσμιοποίησης, των κοινά αποδεκτών κανόνων του διεθνούς εμπορίου και μιας σχετικά προβλέψιμης παγκόσμιας οικονομικής τάξης φαίνεται να αποτελεί παρελθόν.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του Μοχάμεντ Ελ-Εριάν, καθηγητή οικονομικών και επικεφαλής οικονομικού συμβούλου της Allianz, ο οποίος περιγράφει μια παγκόσμια οικονομία που βρίσκεται σε μια διαρκή και χωρίς σαφή κατεύθυνση μετάβαση.

Για δεκαετίες, επιχειρήσεις, επενδυτές και κυβερνήσεις λειτουργούσαν με την παραδοχή ότι η παγκόσμια οικονομία στηριζόταν σε μια σχετικά σταθερή ισορροπία. Οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις αντιμετωπίζονταν κυρίως ως κυκλικές διαταραχές, με στόχο την επιστροφή σε ένα προβλέψιμο μοντέλο ανάπτυξης και συνεχιζόμενης παγκοσμιοποίησης.

Σήμερα, όμως, αυτή η παραδοχή αμφισβητείται.

Οι τρεις βασικοί παράγοντες 

Ο Ελ-Εριάν εντοπίζει τρεις βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τη νέα πραγματικότητα: Γεωπολιτικές εντάσεις και κατακερματισμός της παγκόσμιας οικονομίας, χρήση εμπορικών και οικονομικών εργαλείων ως όπλων, μαζικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες

Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι επιχειρήσεις, οι επενδυτές και οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να βασίζονται σε ένα και μόνο οικονομικό σενάριο.

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της νέας εποχής είναι η γεωπολιτικοποίηση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.

Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και ο ανταγωνισμός για την πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά δείχνουν ότι η γεωγραφία μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο οικονομικής και πολιτικής πίεσης.

Η παλιά λογική των εξαιρετικά αποδοτικών just-in-time εφοδιαστικών αλυσίδων δίνει σταδιακά τη θέση της σε ένα μοντέλο just-in-case, όπου οι επιχειρήσεις διατηρούν μεγαλύτερα αποθέματα και εναλλακτικούς προμηθευτές προκειμένου να προστατευθούν από απρόβλεπτες διαταραχές.

Το κόστος αυτής της αλλαγής είναι υψηλότερο. Η αποδοτικότητα υποχωρεί, καθώς η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων αποκτά μεγαλύτερη αξία.

Ο δεύτερος μεγάλος παράγοντας είναι η μετατροπή εργαλείων οικονομικής πολιτικής σε μέσα γεωπολιτικής ισχύος.

Δασμοί, κυρώσεις, επενδυτικοί περιορισμοί και απαγορεύσεις εξαγωγών επηρεάζουν πλέον τις αποφάσεις για την κατανομή κεφαλαίων και αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η διεθνής οικονομία.

Όπως επισημαίνει ο Μοχάμεντ Ελ-Εριάν, οι ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια υπερισχύουν όλο και περισσότερο της οικονομικής αποτελεσματικότητας.

Αυτό σημαίνει ότι παράγοντες που στο παρελθόν θεωρούνταν σχετικά σταθεροί κανόνες του συστήματος μετατρέπονται πλέον σε μεταβλητές και απρόβλεπτες παραμέτρους.

Ο τρίτος παράγοντας είναι η τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Τεχνολογικοί κολοσσοί αλλά και επιχειρήσεις εκτός του τεχνολογικού κλάδου επενδύουν τεράστια ποσά σε data centers, υπολογιστική ισχύ και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Οι επενδύσεις αυτές δημιουργούν προσδοκίες για σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές πότε ακριβώς αυτές οι τεράστιες επενδύσεις θα μετατραπούν σε αντίστοιχα μεγάλα και μετρήσιμα κέρδη παραγωγικότητας.

Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα για τις επιχειρήσεις και τις αγορές: πόσο υψηλό θα είναι τελικά το κόστος της κούρσας για την τεχνολογική πρωτοπορία;

Οι διοικήσεις πολλών εταιρειών αισθάνονται ότι δεν μπορούν να μείνουν πίσω. Ως αποτέλεσμα, εγκρίνουν ιστορικά υψηλά επίπεδα επενδύσεων χωρίς να υπάρχει πάντοτε ξεκάθαρη εικόνα για τις αποδόσεις του επενδεδυμένου κεφαλαίου.

Η χρηματοδότηση αυτών των επενδύσεων έχει επίσης σημαντικές επιπτώσεις στις αγορές χρέους.

Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός για χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα ασκεί πιέσεις στο κόστος κεφαλαίου.

Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες δημόσιες δαπάνες και οι υψηλές εταιρικές επενδύσεις μπορούν να συνυπάρξουν με υψηλότερα επίπεδα χρέους, χρηματοοικονομικής μόχλευσης και επιτοκίων.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Ελ-Εριάν, αυτή η δυναμική αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία τα επόμενα χρόνια.

Οι ΗΠΑ παραμένουν σημαντικό στήριγμα

Παρά την αυξημένη αβεβαιότητα, η παγκόσμια οικονομία μέχρι σήμερα έχει αποφύγει ορισμένες από τις μεγαλύτερες παγίδες.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η δυναμική της αμερικανικής οικονομίας, η οποία εξακολουθεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην παγκόσμια ανάπτυξη και την καινοτομία.

Η ανθεκτικότητα των ΗΠΑ έχει λειτουργήσει ως αντίβαρο στη διαρθρωτική επιβράδυνση της Κίνας και της Ευρώπης.

Παράλληλα, η χρηματοπιστωτική αγορά έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να διατηρήσει τη ροή πιστώσεων, χάρη σε εταιρικά ταμειακά αποθέματα και νέα χρηματοοικονομικά εργαλεία.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον Ελ-Εριάν, είναι ότι ένα μέρος αυτής της ανθεκτικότητας μπορεί να μην είναι μόνιμο.

Τα φυσικά και χρηματοοικονομικά αποθέματα που έχουν λειτουργήσει ως «μαξιλάρια» απέναντι στα οικονομικά σοκ σταδιακά περιορίζονται.

Η μείωση των αποθεμάτων πετρελαίου, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα γύρω από τη διαθέσιμη ρευστότητα στις αγορές, δημιουργεί μεγαλύτερους κινδύνους.

Κάποια στιγμή, οι δημοσιονομικές δαπάνες, οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις, το χρέος και τα υψηλότερα επιτόκια θα πρέπει να συνυπάρξουν σε ένα περιβάλλον που δεν προσφέρει πλέον τα ίδια περιθώρια ασφαλείας.

Για τον Μοχάμεντ Ελ-Εριάν, το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι επιχειρήσεις, κυβερνήσεις και επενδυτές δεν μπορούν πλέον να σχεδιάζουν το μέλλον στηριζόμενοι σε ένα και μοναδικό βασικό σενάριο.

Η νέα πραγματικότητα απαιτεί: Μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ευελιξία στις αποφάσεις, εναλλακτικές επιλογές και σενάρια, μεγαλύτερα περιθώρια ασφαλείας, προσαρμογή στις γεωπολιτικές αλλαγές και προσεκτικότερη διαχείριση του χρέους και του κόστους κεφαλαίου

Η λογική είναι απλή: σε έναν κόσμο όπου η τελική κατεύθυνση δεν είναι γνωστή, η δυνατότητα προσαρμογής αποκτά μεγαλύτερη αξία από την ακρίβεια μιας μακροπρόθεσμης πρόβλεψης.

Η απουσία ενός ξεκάθαρου οικονομικού προορισμού αποτελεί, σύμφωνα με τον Ελ-Εριάν, μια ακόμη «νέα κανονικότητα».

Η παγκόσμια οικονομία κινείται σε μια περίοδο μεγαλύτερης οικονομικής και χρηματοπιστωτικής μεταβλητότητας, ενώ οι διαφορές μεταξύ κλάδων, χωρών και επενδυτικών στοιχείων αναμένεται να διευρυνθούν.

Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξουν περισσότεροι κερδισμένοι και χαμένοι μέσα στη νέα παγκόσμια οικονομική τάξη.

Η μετάβαση μπορεί να είναι δύσκολη και απρόβλεπτη. Όμως, όπως υποστηρίζει ο Μοχάμεντ Ελ-Εριάν, ακριβώς σε τέτοιες περιόδους δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να διαμορφωθούν οι μεγάλες οικονομικές και επενδυτικές ευκαιρίες των επόμενων ετών.

Το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι πλέον η επιστροφή στον προβλέψιμο κόσμο του παρελθόντος. Είναι η ικανότητα επιχειρήσεων, επενδυτών και κυβερνήσεων να παραμείνουν ανθεκτικοί, ευέλικτοι και ανοιχτοί σε διαφορετικά σενάρια.

Γιατί, σε έναν κόσμο χωρίς σαφή προορισμό, η προσαρμοστικότητα μπορεί να αποδειχθεί το σημαντικότερο οικονομικό πλεονέκτημα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Κικίλιας: 420 νέες προσλήψεις στο Λιμενικό και νέα επιχειρησιακά μέσα
• Ιράν: Η συμφωνία Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν, Τουρκίας φέρνει «νέα ισορροπία» στη Μέση Ανατολή
• Παπαθανάσης: 1,7 εκατ. ευρώ για μέτρα πυροπροστασίας σε βρεφονηπιακούς σταθμούς και σχολικές μονάδες