Jeff Bezos: Αρχιτέκτονας της «εταιρείας των πάντων»

Από την Kristin Stoller

O Jeff Bezos δεν θα προσποιηθεί ότι δεν έβλεπε αυτήν τη μέρα να έρχεται. Βέβαια, όταν καθόταν στο γκαράζ του στο Μπέλβιου της Ουάσινγκτον το 1995, σε ένα αυτοσχέδιο γραφείο φτιαγμένο από μια ξύλινη πόρτα, μάλλον δεν φανταζόταν ότι το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο που μόλις είχε ανοίξει θα εξελισσόταν στη μεγαλύτερη εταιρεία στον κόσμο. Πιθανότερον να αναρωτιόταν πώς θα έστηνε τα καλώδια ώστε να κρατά τους υπολογιστές και τους διακομιστές του σε λειτουργία χωρίς να πέφτουν οι ασφάλειες του σπιτιού του. Ή ίσως σκεφτόταν να αλλάξει το όνομα της μικρής του startup, που τότε λεγόταν Cadabra, σε Amazon.

Όμως, τρεις δεκαετίες αργότερα, τώρα που η startup του έχει μετατραπεί σε μια «εταιρεία των πάντων» η οποία, σύμφωνα με αναφορές, παραδίδει τόσα δέματα όσα και η US Postal Service, τώρα που η δραστηριότητα cloud Amazon Web Services (AWS) υποστηρίζει το ένα τρίτο του διαδικτύου και τώρα που η Amazon έχει βρεθεί στην κορυφή του Fortune 500 και στην πρώτη θέση του Global 500, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη εταιρεία στον κόσμο, ο Bezos παραδέχθηκε στο Fortune: «Δεν είναι ότι μου κάνει και μεγάλη έκπληξη».

Και, όπως προσέθεσε ο Bezos τον Απρίλιο, καθισμένος σε εκείνο το γραφείο-πόρτα στο γραφείο του στην Ουάσινγκτον, το μέγεθος δεν ήταν ποτέ ο στόχος. «Δεν θέλω να υπερηφανευόμαστε επειδή είμαστε μεγάλοι» είπε. «Θέλω να υπερηφανευόμαστε επειδή εξυπηρετούμε καλά τους πελάτες. Και αποδεικνύεται ότι, αν εξυπηρετείς καλά τους πελάτες, αυτό φέρνει ανάπτυξη».

Η «εμμονή με τον πελάτη» αποτελεί εδώ και καιρό το μότο του 62χρονου ιδρυτή της Amazon. (Για την ακρίβεια, χρησιμοποίησε τη φράση 10 φορές κατά τη συζήτησή μας.) Και όχι άδικα: είναι αυτό που οδήγησε την εταιρεία στην κορυφή της ετήσιας λίστας του Fortune με τις μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου βάσει εσόδων — μια θέση που κατείχε η Walmart επί περισσότερο από μία δεκαετία. Η Amazon είναι πιθανό να γίνει η πρώτη εταιρεία που θα φτάσει το ένα τρισ. δολάρια σε έσοδα μέσα στα επόμενα χρόνια.

Ο Bezos, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο, παρέδωσε τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου στον επικεφαλής της AWS, Andy Jassy, το 2021. Εξακολουθεί, όμως, να είναι εκτελεστικός πρόεδρος της Amazon και συχνά δέχεται ερωτήσεις για τα επόμενα μεγάλα σχέδια της εταιρείας. Δορυφορικό διαδίκτυο; Διαφημιστικές λύσεις; Υγεία; Ναι, ναι και ναι.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρωτοβουλία της εταιρείας, με μεγάλη διαφορά, είναι η προσπάθεια να κυριαρχήσει στο μέλλον του ΑΙ. Η Amazon διέθεσε 131 δισ. δολάρια για κεφαλαιουχικές δαπάνες το 2025 και εκτιμά ότι θα δαπανήσει περίπου 200 δισ. δολάρια το 2026 — κυρίως για την AWS και την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη.

Τον Απρίλιο, η Amazon υπέγραψε συμφωνία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με τη Meta, η οποία θα χρησιμοποιήσει τα τσιπ Graviton της Amazon για να υποστηρίξει πρωτοβουλίες AI. Συνεργάζεται επίσης με την Anthropic, συμφωνώντας να επενδύσει έως 25 δισ. δολάρια στη γνωστή startup τεχνητής νοημοσύνης, η οποία θα αγοράσει υπηρεσίες cloud της Amazon αξίας άνω των 100 δισ. δολαρίων.

«Κάποια από τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας έχουν εξελιχθεί σε διαχρονικούς πυλώνες, πράγματα όπως το Marketplace, το Prime και η AWS» είπε ο Bezos. «Αυτό που βλέπω τώρα είναι ότι η δραστηριότητα των τσιπ μας ευθυγραμμίζεται ώστε να γίνει ο επόμενος πυλώνας μας».

Αν ο Bezos έχει δίκιο —και το ιστορικό του δείχνει ότι συχνά έχει— το σημερινό τεράστιο μέγεθος της Amazon ίσως σύντομα μοιάζει μέτριο.

Φυσικά, για μια τόσο κυρίαρχη εταιρεία υπάρχουν πάντα κίνδυνοι. Εκτός από τη μάχη με τη Walmart στο λιανεμπόριο, η Amazon αντιμετωπίζει σκληρό ανταγωνισμό στην κούρσα του AI — και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχει έδαφος να καλύψει.

Η απόφαση του Bezos να αποχωρήσει από τον ρόλο του CEO και να επικεντρωθεί στις άλλες τεχνολογικές του εταιρείες προκάλεσε ανησυχίες ότι ο ιδρυτής θα χαλάρωνε τον ρυθμό στην Amazon ακριβώς όταν ξεκινούσε η κούρσα του AI, λέει η μελλοντολόγος και καθηγήτρια του NYU Stern School of Business, Amy Webb. «Θα με ενδιέφερε να μάθω αν τα επόμενα 10 χρόνια της εταιρείας θα είναι τόσο δραματικά και συναρπαστικά όσο τα προηγούμενα 10» είπε.

Με όλα τα μεγάλα σχέδια που διαγράφονται μπροστά, ο Bezos λέει ότι παραμένει απόλυτα προσηλωμένος και σε όσα δεν πρόκειται να αλλάξουν: στη θεμελιώδη φιλοσοφία των χαμηλών τιμών, της γρήγορης παράδοσης και της τεράστιας ποικιλίας — μια προσέγγιση εξίσου ισχυρή όταν εφαρμόζεται σε τσιπ και διακομιστές όσο και στον κόσμο των βιβλίων και των τροφίμων. Αυτή έβαλε την Amazon στον χάρτη εξαρχής και αυτή κάνει τους πελάτες να επιστρέφουν.

«Είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς ένα σενάριο σύμφωνα με το οποίο ένας πελάτης θα έλεγε: “Jeff, λατρεύω την Amazon, απλώς θα ήθελα να παραδίδατε λίγο πιο αργά”. Ή “Λατρεύω την Amazon, απλώς θα ήθελα οι τιμές σας να ήταν λίγο υψηλότερες”» είπε ο Bezos. «Επειδή μπορείς να βασίζεσαι σε αυτά τα πράγματα, μπορείς να συνεχίσεις να επενδύεις ενέργεια σε αυτά».

Σήμερα μπορεί να μοιάζει σαν η επιτυχία του μοντέλου του Bezos να ήταν προδιαγεγραμμένη, όμως στα πρώτα χρόνια του διαδικτύου δεν ήταν εύκολο να πείσει επενδυτές να ρισκάρουν σε ένα κατάστημα που λειτουργούσε μόνο διαδικτυακά. Πριν από την ίδρυση της Amazon το 1995, ο Bezos θυμάται ότι έπρεπε να εξηγεί στους ανθρώπους τι ήταν το διαδίκτυο. Μίλησε με περίπου 60 επενδυτές για να συγκεντρώσει ένα εκατ. δολάρια. Είκοσι δύο είπαν ναι, με επιταγές περίπου 50.000 δολαρίων ο καθένας.

Η Amazon εισήχθη στο χρηματιστήριο δύο χρόνια αργότερα, στις 15 Μαΐου 1997, με τιμή 18 δολάρια και αποτίμηση σχεδόν 440 εκατ. δολαρίων. (Σήμερα αποτιμάται στα 2,8 τρισ. δολάρια.) Αρχικά, οι επενδυτές ήταν επιφυλακτικοί. Ένα εξώφυλλο του Barron’s το 1999, με τίτλο «Amazon.bomb», αμφισβητούσε αν η startup θα κατάφερνε ποτέ να γίνει κερδοφόρα.

«Οι άνθρωποι λένε ότι, αν είχες αγοράσει μετοχές της Amazon στην αρχική δημόσια προσφορά της, θα ήσουν σήμερα πάμπλουτος. Αλλά πιστεύω ότι, αν είχες αγοράσει τότε Amazon και κρατούσες τη μετοχή σε όλη τη διαδρομή, θα ήσουν σχεδόν εντελώς παράλογος» είπε ο αναλυτής της Evercore ISI, Mark Mahaney. «Ήταν τόσο… κερδοσκοπική όταν εισήχθη στο χρηματιστήριο. Η εταιρεία, η διοικητική ομάδα, η προηγούμενη επιχειρηματική εμπειρία του Jeff Bezos στη διοίκηση μιας μεγάλης εταιρείας: μηδέν».

Ο Bezos παραδέχεται ότι η πορεία της Amazon από την ίδρυσή της ήταν, το λιγότερο, απίθανη. «Εκείνη την εποχή δεν θα μπορούσες να προβλέψεις το μέγεθος της αλλαγής που θα συνέβαινε — και όποιος το προέβλεπε πιθανότατα θα τον έστελναν σε ψυχιατρική κλινική» είπε. «Δεν θα γινόταν πιστευτός».

Η Amazon δεν έγινε κερδοφόρα παρά μόνο στις αρχές της δεκαετίας του 2000, χρόνια αφότου είχε επεκτείνει τις προσφορές προϊόντων της πέρα από τα βιβλία. Η έναρξη του βραχίονα cloud computing AWS το 2006 αποτέλεσε σημείο καμπής. Σήμερα, εκατομμύρια επιχειρήσεις και κυβερνήσεις χρησιμοποιούν την υποδομή και τις υπηρεσίες cloud της AWS για τα πάντα: από τη μετάδοση βίντεο στο Netflix έως την παραγγελία φαγητού στην DoorDash. Τα λειτουργικά κέρδη της AWS έφτασαν τα 45,6 δισ. δολάρια το 2025, με τα έσοδα να αυξάνονται κατά 20%, στα 128,7 δισ. δολάρια, σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Πέρα από την AWS, μια σειρά από πρωτοβουλίες που απευθύνονταν στους καταναλωτές διηύρυναν την εμβέλεια της Amazon τις επόμενες δύο δεκαετίες. Το 2005 η εταιρεία λάνσαρε το Prime, μια συνδρομητική υπηρεσία που προσέφερε απεριόριστες αποστολές δύο ημερών και εξελίχθηκε σε μια ατμομηχανή loyalty με 200 εκατομμύρια συνδρομητές, η οποία περιλαμβάνει είδη παντοπωλείου, μουσική και βίντεο.

Το Kindle έκανε το ντεμπούτο του το 2007 φέρνοντας τον εκδοτικό κλάδο στην ψηφιακή εποχή, χαρίζοντας στην Amazon κυριαρχία στην αγορά ηλεκτρονικών βιβλίων. Το streaming ακολούθησε δυναμικά το 2011, όταν η Amazon ενσωμάτωσε το βίντεο στο Prime, και έως το 2013 είχε αρχίσει να παράγει πρωτότυπες σειρές, κερδίζοντας δύο σημαντικά βραβεία Emmy για το Transparent το 2015.

Η εταιρεία εξαγόρασε την MGM το 2022 αντί 8,5 δισ. δολαρίων, μετατρέποντας αμέσως την Amazon σε στούντιο του Χόλιγουντ με βιβλιοθήκη 4.000 ταινιών και το franchise του James Bond. Στο ενδιάμεσο έκανε μια μεγάλη είσοδο στο φυσικό λιανεμπόριο με την εξαγορά της Whole Foods το 2017 έναντι 13,7 δισ. δολαρίων, αποκτώντας περισσότερα από 400 φυσικά καταστήματα σε όλη τη χώρα.

Τι είναι αυτό που κάνει την Amazon τόσο «ελκυστική» για τους πελάτες; Ο καθηγητής του Harvard Business School, Sunil Gupta, λέει ότι η εταιρεία προσφέρει μια νέα εκδοχή του παραδοσιακού μοντέλου «ξυράφι και λεπίδες»: η πώληση ενός βασικού προϊόντος, του ξυραφιού, σε χαμηλή τιμή για να ενθαρρύνονται επαναλαμβανόμενες αγορές υψηλότερου περιθωρίου κέρδους, δηλαδή λεπίδων.

«Αυτό που μας έδειξε η Amazon είναι ότι το “ξυράφι” μπορεί να βρίσκεται σε έναν κλάδο και η “λεπίδα” σε έναν εντελώς διαφορετικό κλάδο» είπε ο Gupta. «Μπορώ λοιπόν να φτιάχνω ταινίες, αλλά δεν χρειάζεται να βγάζω χρήματα από τις ταινίες, επειδή σε κερδίζω ως πελάτη Prime και έπειτα αγοράζεις περισσότερα πράγματα — και εκεί βγάζω χρήματα».

Ο Bezos αποδίδει την επιτυχία της εταιρείας στις αρχές ηγεσίας της, με έμφαση στη διαρκή καινοτομία. «Πολλές εταιρείες θα σας πουν ότι είναι προσηλωμένες στον πελάτη, όμως στην πραγματικότητα είναι προσηλωμένες στον ανταγωνιστή» είπε. «Δεν μπορείς να είσαι προσηλωμένος στον πελάτη αν δεν αγαπάς την επινόηση και τη δημιουργία… Πρέπει να κάνεις νέα πράγματα. Και η Amazon είναι βάσει κουλτούρας πολύ καλή και στα δύο».

Η εγκατάλειψη αυτών των θεμελιωδών αρχών είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη συνεχιζόμενη κυριαρχία της Amazon, λέει ο Bezos. «Αν σταματήσουμε να έχουμε εμμονή με τους πελάτες, αν σταματήσουμε να εφευρίσκουμε, αν αρχίσουμε να κάνουμε συμβιβασμούς για βραχυπρόθεσμα οφέλη», είπε, «ίσως μπορέσουμε να πορευτούμε από αδράνεια για ένα διάστημα, αλλά θα χάσουμε».

Είναι δύσκολο να το φανταστεί κανείς τώρα, αλλά αυτό ίσως συμβεί τελικά, λέει ο Bill Carr, πρώην αντιπρόεδρος ψηφιακών μέσων της Amazon και σήμερα σύμβουλος. Καμία εταιρεία δεν μπορεί να συνεχίσει να ανεβαίνει για πάντα. «Ο ίδιος ο Jeff το έχει πει: «Κάποια στιγμή η Amazon θα πάψει να υπάρχει. Είναι αναπόφευκτο».

Ίσως για να αναβάλει αυτή την εξαφάνιση, η εταιρική κουλτούρα της Amazon είναι διαβόητα απαιτητική και ανταγωνιστική. Το 2015, οι New York Times την αποκάλεσαν «σκληρό εργασιακό περιβάλλον» και ανέφεραν ότι οι υπάλληλοι γραφείου «ενθαρρύνονταν να κατακεραυνώνουν ο ένας τις ιδέες του άλλου στις συναντήσεις, να δουλεύουν πολλές ώρες και μέχρι αργά (μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου έφταναν μετά τα μεσάνυχτα, ακολουθούμενα από γραπτά μηνύματα που ρωτούσαν γιατί δεν είχαν απαντηθεί) και να ανταποκρίνονται σε πρότυπα που η εταιρεία καυχιόταν ότι ήταν “παράλογα υψηλά”». Τότε, η Amazon είχε δηλώσει ότι το άρθρο στερείτο το απαραίτητο πλαίσιο.

Ο Jeff Wilke, πρώην CEO του βραχίονα Worldwide Consumer της Amazon, θυμάται μια κουλτούρα έντονης συνεργασίας. «Ο κόσμος θέλει ζουμερές λεπτομέρειες για συγκρούσεις μεταξύ ανώτερων στελεχών και κάθε λογής μυστικές συζητήσεις, αλλά επί 22 χρόνια απλώς ήμασταν σκυμμένοι πάνω από τη δουλειά, επικεντρωμένοι στο χτίσιμο της εταιρείας» είπε ο Wilke. «Είμαι πραγματικά υπερήφανος για τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερθήκαμε, ως οργανισμός όλα αυτά τα χρόνια. Και πιστεύω ότι πρόκειται για κάτι πολύ ιδιαίτερο».

Μπορεί να υπάρξει υπερβολική καινοτομία, λέει ο Wilke, θυμούμενος μια στιγμή που αυτό έγινε σαφές: παρατήρησε ότι η ομάδα του πνιγόταν στη δουλειά, επειδή πάρα πολλές εργασίες θεωρούνταν ύψιστη προτεραιότητα. «Δεν μπορεί το καθετί να είναι το σημαντικότερο πράγμα στην εταιρεία» είπε.
Κάθισε με τον Bezos και του ζήτησε να εξετάσει το ενδεχόμενο μήπως «διοχέτευε υπερβολικά πολλή δουλειά στο σύστημα». Ο Bezos συμφώνησε, λέει ο Wilke, αλλά ταυτόχρονα προκάλεσε την ομάδα του να βρει τρόπους να κάνει ακόμη περισσότερα. «Ήταν αμείλικτος στο να επινοεί ο ίδιος —και στο να συνεργάζεται με εμάς στην ανώτερη ομάδα ώστε να επινοούμε— τρόπους για να αυξήσουμε τη δυναμικότητα του οργανισμού» είπε ο Wilke, ο οποίος αποχώρησε το 2021 για να δημιουργήσει τη δική του εταιρεία μεταποίησης.

Ο Carr συμφωνεί ότι η εργασία στην Amazon μπορούσε να απορροφήσει ολόκληρη τη ζωή σου. Αλλά, όπως είπε, «η Amazon είναι ένα δύσκολο μέρος να δουλεύεις και ένα δύσκολο μέρος να αφήσεις… Το να δημιουργήσεις μια επιχείρηση δισεκατομμυρίων δολαρίων από το τίποτα δεν είναι κάτι που μπορείς να κάνεις αν εργάζεσαι εννέα με πέντε και με χαλαρό ρυθμό».

Το AI ανοίγει τώρα νέες πόρτες για να επιταχύνει την εκπληκτική ανάπτυξη της Amazon — τουλάχιστον αυτό είναι το στοίχημα της εταιρείας. Η αναμενόμενη δαπάνη 200 δισ. δολαρίων της Amazon για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης το 2026 την τοποθετεί στην κορυφή της κούρσας κεφαλαιουχικών δαπανών AI μεταξύ των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, η οποία, σύμφωνα με αναλυτές, θα ξεπεράσει φέτος τα 700 δισ. δολάρια στις μεγαλύτερες hyperscalers.

Τα τσιπ Trainium και Graviton της εταιρείας συνιστούν ένα «μπάσιμο» σε έναν χώρο που επί μακρόν κυριαρχείται από κατασκευαστές τσιπ όπως η Nvidia και η AMD. Ο Bezos, που αποκαλεί αυτά τα τσιπ «τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται όλο αυτό το AI», δήλωσε ότι η Amazon θα λανσάρει το τσιπ επόμενης γενιάς, Trainium4, την ερχόμενη χρονιά.

Παρά τη διορατική στροφή της προς το cloud computing, παρατηρητές λένε ότι η Amazon είχε αργή εκκίνηση στην εποχή του AI. Υπάρχουν, όμως, λόγοι να πιστεύει κανείς ότι καλύπτει το χαμένο έδαφος: ο επιδραστικός τεχνολογικός αναλυτής της Bernstein, Mark Shmulik, αποτύπωσε το κλίμα της Wall Street τον Οκτώβριο του 2025, όταν αναρωτήθηκε αν η AWS βρισκόταν «στην τελευταία θέση στην τεχνητή νοημοσύνη». Μέχρι τον Ιανουάριο, όμως, είχε αλλάξει γνώμη, χαρακτηρίζοντας την Amazon κορυφαία επιλογή για το 2026 και εκφράζοντας αισιοδοξία ότι η AWS θα μπορούσε να ανατρέψει το αφήγημα γύρω από τις δυσκολίες της στο AI.

Και πολλοί θεωρούν τον Jassy, με την εμπειρία του στη διοίκηση της AWS, τον κατάλληλο άνθρωπο για να πραγματοποιήσει τη στροφή της Amazon προς την τεχνητή νοημοσύνη. «Είναι καλύτερος CEO αυτή τη στιγμή απ’ ό,τι θα ήταν ο Bezos, επειδή αυτή είναι η στιγμή του cloud· ο Jassy είναι άνθρωπος του cloud», είπε η Laura Martin, ανώτερη αναλύτρια στην επενδυτική τράπεζα Needham & Co.

Ο Jassy δήλωσε στο Fortune ότι το AI θα αλλάξει «κάθε εμπειρία πελάτη που γνωρίζουμε και θα επινοήσει ένα ολόκληρο σύνολο νέων εμπειριών… Πιστεύω ότι ζούμε σε έναν κόσμο όπου το κλειδί για την υπολογιστική ισχύ είναι τα τσιπ» είπε. «Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης υπήρξε σημαντική, αλλά έχουμε μια δραστηριότητα τσιπ που χτίσαμε εδώ την τελευταία δεκαετία και η οποία αναπτύσσεται πολύ γρήγορα».

Στην τηλεδιάσκεψη για τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου της Amazon, ο Jassy έδωσε την κλίμακα του νέου πυλώνα δραστηριότητας της εταιρείας: στα πρώτα τρία χρόνια του κύματος AI της εταιρείας, ο ετήσιος ρυθμός εσόδων της AWS από την τεχνητή νοημοσύνη ξεπέρασε τα 15 δισ. δολάρια — σχεδόν 260 φορές τον ετήσιο ρυθμό εσόδων των 58 εκατ. δολαρίων που είχε η AWS τρία χρόνια μετά την έναρξή της. Με άλλα λόγια, η νέα δραστηριότητα AI της AWS έφτασε σε επίπεδο εσόδων εκατοντάδες φορές υψηλότερο από εκείνο που είχε φτάσει η ίδια η AWS στην ίδια ηλικία — και η AWS θεωρείτο ήδη ευρέως η ταχύτερα αναπτυσσόμενη επιχείρηση στην ιστορία της τεχνολογίας. Με απλά λόγια, το AI μοιάζει με κύμα μεγαλύτερο από οτιδήποτε είχε ποτέ «καβαλήσει» ακόμη και η Amazon.

Υπάρχουν, βέβαια, και όσοι δεν εύχονται στην Amazon να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο. Η Stacy Mitchell, συν-εκτελεστική διευθύντρια του μη κερδοσκοπικού Institute for Local Self-Reliance, είναι μία από τις πιο δυναμικές επικρίτριες της Amazon. «Ναι, υπάρχουν καινοτομίες που έφερε η Amazon, αλλά η εταιρεία εκμεταλλεύτηκε επίσης αλλαγές στη δημόσια πολιτική που της έδωσαν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των μικρότερων ανταγωνιστών της» είπε η Mitchell. «Και αυτό τελικά της επέτρεψε να κυριαρχήσει στην αγορά με έναν τρόπο που, κατά τη γνώμη μου, είναι επιβλαβής για τον ανταγωνισμό και για τους καταναλωτές».

Το 2023, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) των ΗΠΑ και 17 πολιτείες μήνυσαν την Amazon, κατηγορώντας την εταιρεία ότι περιόρισε παράνομα τον ανταγωνισμό. Ο John Newman, τότε αναπληρωτής διευθυντής του Γραφείου Ανταγωνισμού της FTC, αποκάλεσε την Amazon «μονοπώλιο που χρησιμοποιεί τη δύναμή του για να αυξάνει τις τιμές εις βάρος των Αμερικανών καταναλωτών και να χρεώνει υπέρογκα τέλη σε εκατοντάδες χιλιάδες διαδικτυακούς πωλητές». Η δίκη αναμένεται να ξεκινήσει το 2027.

Είτε η Amazon επιδιώκει συνειδητά να είναι μονοπώλιο είτε όχι, υπάρχει αναμφισβήτητα μια ειρωνεία στην κυριαρχία της εταιρείας, δεδομένου του μότο της περί «εμμονής με τον πελάτη»: όπως διδάσκει κάθε εγχειρίδιο οικονομικών, όσο λιγότερος είναι ο πραγματικός ανταγωνισμός σε μια αγορά, τόσο χειρότερη τείνει να γίνεται η εμπειρία του καταναλωτή. «Για να διατηρηθεί ό,τι αγαπά ο κόσμος στην Amazon», είπε η Mitchell, «η Amazon πρέπει να αντιμετωπίσει ανταγωνισμό».

Η Amazon έχει επίσης μια ολοένα και πιο δύσκολη σχέση με τους ανθρώπους που καθιστούν δυνατή την εμμονή της με τον πελάτη: τους εργαζομένους της. Με το να πρωταγωνιστεί σε πρακτικές που αυξάνουν συνεχώς την ταχύτητα, την αποδοτικότητα, την παρακολούθηση των εργαζομένων και την αυτοματοποίηση, η Amazon έχει μεταμορφώσει το αμερικανικό εργασιακό τοπίο.

Όμως, σε μια περίοδο έντονης οικονομικής ανασφάλειας —και διευρυνόμενου χάσματος μεταξύ της εργατικής τάξης και των πλουσιότερων Αμερικανών— η Amazon έχει γίνει επίσης σύμβολο όλων όσα, σύμφωνα με τους επικριτές της, είναι προβληματικά στον σύγχρονο χώρο εργασίας.

Τα τελευταία χρόνια, εργαζόμενοι στις αποθήκες έχουν κινητοποιηθεί για να δημιουργήσουν συνδικάτα και να διεκδικήσουν καλύτερες συνθήκες. (Η Amazon επισημαίνει ότι έχει επενδύσει δισεκατομμύρια για τη βελτίωση της ασφάλειας των εργαζομένων). Και στις τάξεις των υπαλλήλων γραφείου, η Amazon περιέκοψε σχεδόν 30.000 εταιρικές θέσεις εργασίας τον περασμένο χρόνο.

Όσο για τον ίδιο τον Bezos, ύστερα από τα 30 χρόνια που αφιέρωσε στη δημιουργία του ταχύτερου και φθηνότερου τρόπου μεταφοράς αγαθών σε όλο τον κόσμο, έχει γίνει το πρόσωπο αυτού που, όπως λένε πολλοί εργαζόμενοι, τους κόστισε αυτή η αδιάκοπη ταχύτητα. Έχει δεχθεί επίσης επικρίσεις για τη διοίκησή του στην Washington Post, την οποία αγόρασε το 2013, καθώς και για το ότι προσέγγισε τον Πρόεδρο Donald Trump.

Από την πλευρά του, ο Bezos διοχετεύει μέρος των προσπαθειών του εκτός Amazon, καθώς επενδύει σημαντικά στην εταιρεία διαστημικής τεχνολογίας Blue Origin. Παρά τις αναποδιές, μεταξύ των οποίων μια έκρηξη πυραύλου τον Μάιο, η εταιρεία, σύμφωνα με αναφορές, συγκεντρώνει 10 δισ. δολάρια με αποτίμηση 130 δισ. δολαρίων.

Εργάζεται επίσης πάνω σε μια «μυστηριώδη» AI startup με την ονομασία Prometheus, η οποία, σύμφωνα με αναφορές, αποτιμάται σε πάνω από 40 δισ. δολάρια.

Η ιδέα πίσω από την Prometheus, όπως είπε στο Fortune, είναι να «επιταχύνει τον κύκλο από το όνειρο στην κατασκευή», μειώνοντας τις τριβές και βοηθώντας τους εφευρέτες να περνούν γρήγορα από την ιδέα στο προϊόν. Η εταιρεία δημιουργεί εργαλεία AI για να βοηθάει μηχανικούς να κατασκευάζουν σύνθετα προϊόντα ταχύτερα.

«Αν κάνεις ένα βήμα πίσω, όλος ο πλούτος του πολιτισμού καθοδηγείται από την εφεύρεση» είπε ο Bezos, προσθέτοντας: «Έχουμε ένα ατελείωτο σύνολο πραγμάτων να εφεύρουμε».

Πέντε χρόνια από τώρα νομίζω ότι θα είναι άσχετο το γεγονός ότι η Amazon «θα ξεπεράσει την Walmart» δήλωσε η αναλύτρια Martin. Το επιχείρημά της είναι ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο θα πρέπει να είναι η μικρότερη ανησυχία της Amazon. Το μέλλον είναι η τεχνητή νοημοσύνη και το cloud computing.
Αλλά αυτά δεν είναι τα μόνα πονταρίσματα που κάνει η Amazon. Ο Jassy είναι επίσης αισιόδοξος για το Amazon Leo, το δίκτυο δορυφόρων χαμηλής τροχιάς της Amazon που στοχεύει στην επίλυση του παγκόσμιου ψηφιακού χάσματος. Ο ίδιος ελπίζει να φέρει γρήγορο, αξιόπιστο διαδίκτυο σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές, με την Amazon να ανταγωνίζεται άμεσα τον βραχίονα Starlink της SpaceX του Elon Musk.

Μπορεί να ακούγεται δύσκολος στόχος, αλλά το ίδιο δύσκολη φαινόταν και η δημιουργία της Amazon το 1995. «Ζούμε σε έναν κόσμο που δεν είναι στατικός» καταλήγει ο Bezos. «Αλλάζει συνεχώς. Και αν δεν είσαι στραμμένος προς το μέλλον, το μέλλον θα σε νικήσει».

Φωτογραφίες: SPENCER LOWELL, Spencer Lowell, Paul Souders – Getty Images, Chona Kasinger 

Η νέα έκδοση του Fortune Greece, Greece & Cyprus κυκλοφορεί από την Τετάρτη 30/9 σε Ελλάδα & Κύπρο. 

H ON LINE ΕΚΔΟΣΗ TOY FORTUNE GREECE ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΘΕΣΙΜΗ ME ENA ΜΟΝΟ KΛΙΚ ΣΤΟ Fortune Members