Morgan Stanley: Είναι ο χρυσός ακόμα ασφαλές καταφύγιο;
Στο τρέχον περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και πληθωριστικών πιέσεων, η Morgan Stanley επανεξετάζει τον παραδοσιακό ρόλο του χρυσού ως επενδυτικού «λιμανιού».
Όπως επισημαίνει, οι τιμές του χρυσού έχουν υποχωρήσει από την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν, προκαλώντας αμφιβολίες σχετικά με τον παραδοσιακό ρόλο του μετάλλου ως αντιστάθμισης έναντι γεωπολιτικών κρίσεων.
Ο χρυσός έχει υποχωρήσει μετά την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν, παρότι κατέγραφε σταθερά ετήσια κέρδη από το 2021. Είχε μάλιστα εντυπωσιακή άνοδο 55% το 2025.
Η πρόσφατη πτώση και η υποαπόδοση του μετάλλου σε σχέση με άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων οδηγούν τους επενδυτές να αμφισβητούν τον παραδοσιακό ρόλο του χρυσού ως ασφαλούς καταφυγίου.
Τον Μάρτιο, τον πρώτο μήνα της σύγκρουσης, ο χρυσός υποχώρησε κατά 14,5%, ενώ ο δείκτης FTSE All-World έχασε 9%, ο S&P 500 σημείωσε πτώση 7,8% και ο δείκτης συνολικής απόδοσης των αμερικανικών κρατικών ομολόγων υποχώρησε κατά 3,6%.
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη απόκλιση από προηγούμενες γεωπολιτικές κρίσεις, όταν ο χρυσός συνήθως υπεραπέδιδε και προσέφερε προστασία κατά τις πτωτικές αγορές.
Η αδύναμη απόδοση συνεχίστηκε και τον Απρίλιο: ενώ οι μετοχές ανέκαμψαν σχεδόν στα προ της σύγκρουσης επίπεδα κατά το πρώτο μισό του μήνα, ο χρυσός παραμένει περίπου 10% χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση, ανακτώντας μόνο περίπου το ένα τρίτο των απωλειών του.
Η πορεία του κινήθηκε πιο κοντά σε εκείνη των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο χρυσός επηρεάζεται αυτή τη στιγμή περισσότερο από τα πραγματικά επιτόκια και τη νομισματική πολιτική παρά από τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
«Καθώς η σύγκρουση προκάλεσε σοκ στην ενεργειακή προσφορά, μειώνοντας τις ελπίδες για χαμηλότερα επιτόκια στις ΗΠΑ, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο χρυσός δυσκολεύτηκε να λειτουργήσει ως ασφαλές καταφύγιο αυτή τη φορά», δήλωσε η Amy Gower, στρατηγική αναλύτρια εμπορευμάτων μετάλλων και εξόρυξης της Morgan Stanley Research.
Μια βασική δυναμική βρίσκεται πίσω από αυτή τη μεταβολή: ο χρυσός δεν προσφέρει πάντα προστασία απέναντι σε πληθωριστικά σοκ. Οι αυξημένες τιμές πετρελαίου και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα μπορούν να ενισχύσουν τις προσδοκίες για υψηλότερα επιτόκια — ένα περιβάλλον που συνήθως επηρεάζει αρνητικά τις τιμές του χρυσού.
«Η ευαισθησία του χρυσού στη νομισματική πολιτική έχει πλέον καταστεί ο βασικός παράγοντας διαμόρφωσης της τιμής του», σημειώνει η Gower. «Αυτό έχει επισκιάσει τον ρόλο του ως ασφαλούς καταφυγίου και έχει μειώσει την αποτελεσματικότητά του ως αντιστάθμιση τόσο απέναντι σε γεωπολιτικούς όσο και σε πληθωριστικούς κινδύνους. Οι τιμές του χρυσού αντικατοπτρίζουν όχι μόνο τον αντίκτυπο ενός συγκεκριμένου γεγονότος αλλά, κυρίως, την πολιτική αντίδραση που ακολουθεί.»
Οι πωλήσεις των κεντρικών τραπεζών προσθέτουν πιέσεις
Πρόσθετες πιέσεις στις τιμές προήλθαν από αλλαγές στη δραστηριότητα των κεντρικών τραπεζών. Αφού αγόρασαν σημαντικές ποσότητες χρυσού από το 2022, οι κεντρικές τράπεζες σταμάτησαν τις αγορές τον Μάρτιο. Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, για παράδειγμα, πούλησε 52 τόνους χρυσού μεταξύ 27 Φεβρουαρίου και 27 Μαρτίου και προχώρησε σε συμφωνίες swap συνολικού ύψους 79 τόνων. Παράλληλα, η Ινδία καθυστέρησε εγκρίσεις για εισαγωγές χρυσού.
Τα διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETFs), ένας ακόμη βασικός αγοραστής χρυσού, μετατράπηκαν επίσης σε πωλητές — ρευστοποιώντας περίπου 90 τόνους από τους 150 τόνους που είχαν συσσωρεύσει τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο.
Ωστόσο, υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι αυτές οι πιέσεις ενδέχεται να εξασθενούν. Τα ETFs έχουν ήδη επαναγοράσει σχεδόν το ήμισυ του χρυσού που πούλησαν τον Μάρτιο. Η Κίνα ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση στα αποθέματα χρυσού της από τον Ιανουάριο του 2025. Η αποδυνάμωση του αμερικανικού δολαρίου παρέχει επίσης στήριξη στις τιμές.
Ανάκαμψη μπροστά
Με τις κεντρικές τράπεζες και τα ETFs να επαναλαμβάνουν τις αγορές τους και με τις προσδοκίες ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) θα διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια για το υπόλοιπο του 2026, η Morgan Stanley Research προβλέπει ότι οι τιμές του χρυσού θα μπορούσαν να ανέλθουν στα 5.200 δολάρια ανά ουγγιά κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, περίπου 9% υψηλότερα από τα επίπεδα της 22ας Απριλίου. Η πρόβλεψη αυτή είναι λιγότερο αισιόδοξη από προηγούμενη εκτίμηση που προέβλεπε τιμές έως και 5.700 δολάρια ανά ουγγιά σε πιο θετικό σενάριο.
«Ο χρυσός είναι πιθανό να παραμείνει ευαίσθητος στις πραγματικές αποδόσεις, αλλά βλέπουμε περιθώρια για περαιτέρω άνοδο», δήλωσε η Gower.
Οι οικονομολόγοι της Morgan Stanley εκτιμούν ότι η Fed θα μειώσει τα επιτόκια τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο του 2027, κατά 25 μονάδες βάσης κάθε φορά.
«Αυτό θα ωφελήσει τον χρυσό, καθώς οι αποφάσεις αγοράς των ETFs είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στα σήματα νομισματικής πολιτικής και ο χρυσός επανασυνδέεται πλέον με τα πραγματικά επιτόκια», πρόσθεσε η Gower.
Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι για τις προοπτικές. Μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν, ιδιαίτερα αν διαταράξει τις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, θα μπορούσε να διατηρήσει υψηλές τις τιμές του πετρελαίου και τον πληθωρισμό, περιπλέκοντας την πορεία πολιτικής της Fed.
«Οι τιμές του χρυσού ενδέχεται να υποφέρουν αν οι αγορές αρχίσουν να προεξοφλούν παρατεταμένη διατήρηση ή ακόμη και αύξηση επιτοκίων», προειδοποιεί η Gower. «Ταυτόχρονα, η ανοδική δυναμική σε ένα σενάριο αποκλιμάκωσης μπορεί να είναι περιορισμένη, καθώς οι ήδη υψηλές τιμές ενδέχεται να περιορίσουν τη ζήτηση από ETFs, κεντρικές τράπεζες και καταναλωτές.»
