Νέα εθνική στρατηγική για το νερό: Σχέδιο για υδατική ασφάλεια, επενδύσεις και αναδιάρθρωση των παρόχων

• Το ΥΠΕΝ έθεσε σε δημόσια διαβούλευση την Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, με στόχο την προστασία και βιώσιμη διαχείριση του νερού.
• Η στρατηγική βασίζεται σε τρεις πυλώνες: πρόσβαση σε ποιοτικό νερό, κλιματική θωράκιση και σύγχρονη διακυβέρνηση.
• Προωθούνται 33 έργα άνω των 41 εκατ. ευρώ σε 25 δήμους, ενώ έρχεται νομοσχέδιο για τη συνένωση 60 παρόχων υπηρεσιών ύδατος με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

Στον πυρήνα του εθνικού σχεδιασμού περνά πλέον το νερό, με την κυβέρνηση να θέτει σε εφαρμογή μια νέα, ολιστική πολιτική για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση ενός δημόσιου αγαθού που συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή, την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό, την οικονομική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική ισορροπία.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση εντείνει τις πιέσεις στους υδατικούς πόρους, με συχνότερα φαινόμενα λειψυδρίας, παρατεταμένων ξηρασιών αλλά και ακραίων πλημμυρών, η Ελλάδα επιχειρεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζει, προστατεύει και αξιοποιεί το νερό.

Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε στις 23 Ιουνίου σε δημόσια διαβούλευση την Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, ένα νέο πλαίσιο εθνικής εμβέλειας που φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει χρόνιες αδυναμίες στη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Η νέα στρατηγική συνδέει την προστασία των υδάτινων συστημάτων με την κλιματική προσαρμογή, την τεχνολογική αναβάθμιση, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αποτελεσματικότερη λειτουργία των υπηρεσιών ύδατος.

Στόχος η υδατική ασφάλεια της χώρας

Κεντρικός στόχος της νέας πολιτικής είναι η υδατική ασφάλεια της χώρας, μέσα από ένα μοντέλο διαχείρισης που θα βασίζεται στην πρόληψη, την επιστημονική γνώση, τον καλύτερο συντονισμό και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.

Η στρατηγική έρχεται να απαντήσει σε προβλήματα που συσσωρεύτηκαν επί χρόνια, όπως ο διοικητικός κατακερματισμός, η αποσπασματικότητα των παρεμβάσεων, οι μεγάλες απώλειες νερού στα δίκτυα, η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών και η δυσκολία συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η επάρκεια και η ποιότητα του νερού δεν αποτελούν μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη κάθε περιοχής της χώρας.

Οι τρεις πυλώνες της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα

Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα οργανώνεται σε τρεις βασικούς πυλώνες.

Ο πρώτος πυλώνας αφορά το νερό ως εγγύηση ζωής, υγείας και ευημερίας. Η Πολιτεία δεσμεύεται να διασφαλίσει την πρόσβαση όλων των πολιτών σε επαρκές και ποιοτικό νερό, προστατεύοντας παράλληλα τα υδάτινα οικοσυστήματα και τη φυσική ισορροπία κάθε περιοχής.

Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την κλιματική θωράκιση της χώρας. Η νέα στρατηγική μετατοπίζει το βάρος από την απλή διαχείριση κρίσεων στην πρόληψη και την προετοιμασία, ώστε η Ελλάδα να διαθέτει μηχανισμούς έγκαιρης αντίδρασης απέναντι σε φαινόμενα λειψυδρίας, ξηρασίας και ακραίων πλημμυρών.

Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη σύγχρονη διακυβέρνηση του νερού. Η ψηφιοποίηση, η αξιοποίηση δεδομένων, η διαφάνεια, η θεσμική ενίσχυση και ο καλύτερος συντονισμός των φορέων θεωρούνται βασικά εργαλεία για τη μετάβαση σε μια νέα εποχή διαχείρισης των υδάτινων πόρων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη δημιουργία ισχυρότερων και αποτελεσματικότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος, ώστε οι υποδομές να μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες των πολιτών και στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.

Έργα άνω των 41 εκατ. ευρώ σε 25 δήμους

Η νέα στρατηγική δεν περιορίζεται στον σχεδιασμό, αλλά συνοδεύεται από συγκεκριμένες επενδύσεις και έργα υποδομής.

Στις 24 Ιουνίου, μία ημέρα μετά την παρουσίαση της Εθνικής Στρατηγικής, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου άνοιξε τον κύκλο υπογραφών για την ένταξη νησιωτικών και ηπειρωτικών δήμων στο πρόγραμμα «Παρεμβάσεις παροχής πόσιμου νερού και διαχείρισης υδάτων» του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ.

Ήδη έχουν υπογραφεί αποφάσεις για 25 δήμους, που αφορούν 33 έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 41 εκατ. ευρώ. Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ακολουθήσει ακόμη μία απόφαση για δήμους της Πελοποννήσου, με την κάλυψη να φτάνει περίπου το 10% του συνόλου των δήμων της χώρας.

Τα έργα περιλαμβάνουν παρεμβάσεις σε περιοχές που μέχρι σήμερα είτε δεν είχαν σύνδεση με οργανωμένο δίκτυο ύδρευσης είτε χρησιμοποιούσαν άτυπα ιδιωτικά δίκτυα.

Παράλληλα, δρομολογούνται παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των μεγάλων απωλειών από παλαιωμένα δίκτυα, πολλές φορές κατασκευασμένα από αμίαντο, όπου οι διαρροές μπορούν να φτάνουν ακόμη και το 60% έως 70%.

Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν επίσης νέες γεωτρήσεις, επεκτάσεις δικτύων, κατασκευή μονάδων αφαλάτωσης και νέες δεξαμενές ύδρευσης.

Από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα

Παράλληλα με τα έργα υποδομής, το ΥΠΕΝ προωθεί θεσμική μεταρρύθμιση για τη διαχείριση των υδάτων.

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να εισαχθεί στη Βουλή νέο νομοσχέδιο, με κεντρικό άξονα τη συνένωση 60 παρόχων υπηρεσιών ύδατος με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

Στόχος είναι η καλύτερη προστασία των υδάτινων πόρων, η ολιστική διαχείρισή τους, η αναβάθμιση των δικτύων και η διασφάλιση ποιοτικού και οικονομικά προσιτού νερού για όλους.

Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να μεταφέρει τη διαχείριση από ένα κατακερματισμένο μοντέλο σε ένα πιο ενιαίο, λειτουργικό και αποτελεσματικό σύστημα, ικανό να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και στις αυξημένες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Περισσότεροι από 735 φορείς στη διαχείριση υδάτων

Η έκταση της πολυδιάσπασης αποτυπώνεται στα στοιχεία του ΥΠΕΝ. Στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότεροι από 735 φορείς με αρμοδιότητες στη διαχείριση υδάτων.

Το μέγεθος αυτό είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ιρλανδία και την Πολωνία λειτουργεί ένας εθνικός φορέας, ενώ στην Τσεχία υπάρχουν πέντε αρχές.

Χαρακτηριστική είναι η εικόνα και στην Αττική. Από τους 62 δήμους, οι 36 υδρεύονται από την ΕΥΔΑΠ, ενώ 16 δήμοι διαθέτουν 40 δημοτικές ενότητες με διαφορετικά καθεστώτα ύδρευσης. Σε 4 δήμους το νερό προέρχεται από την ΕΥΔΑΠ, αλλά τα δίκτυα ανήκουν στους δήμους, ενώ σε 3 εφαρμόζεται μεικτό σύστημα, με ορισμένες περιοχές να καλύπτονται από την ΕΥΔΑΠ και άλλες από ιδιωτικά ή δημοτικά δίκτυα.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, αυτό το μωσαϊκό αρμοδιοτήτων δυσκολεύει τον ενιαίο σχεδιασμό, αυξάνει το λειτουργικό κόστος και καθυστερεί την υλοποίηση κρίσιμων έργων υποδομής.

Οι απώλειες νερού και η ανάγκη εκσυγχρονισμού

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα στρατηγική είναι οι διαρροές στα δίκτυα ύδρευσης.

Σε ορισμένα δίκτυα, οι απώλειες νερού εκτιμάται ότι φτάνουν ακόμη και το 70%, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για εκσυγχρονισμό, ψηφιακή παρακολούθηση και καλύτερη τεχνική διαχείριση.

Η αντιμετώπιση των διαρροών, η αναβάθμιση των δικτύων, η ενίσχυση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν βασικούς άξονες της νέας στρατηγικής.

Το ΥΠΕΝ τονίζει ότι η επάρκεια ποιοτικού νερού για τις επόμενες γενιές προϋποθέτει κοινό σχεδιασμό, ενιαία στρατηγική και καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

Ο ρόλος ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ

Σημαντικό στοιχείο του σχεδίου είναι η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, σε συνδυασμό με τη γνώση που διαθέτουν οι τοπικοί φορείς για τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

Η συνένωση των παρόχων φιλοδοξεί να συνδυάσει την εμπειρία μεγάλων οργανισμών με την τοπική γνώση, δημιουργώντας ένα πιο ευέλικτο, οικονομικά βιώσιμο και αποτελεσματικό μοντέλο διοίκησης.

Παράλληλα, η μεταρρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει διαχρονικά προβλήματα στελέχωσης, καθώς πολλές δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης παραμένουν υποστελεχωμένες, ιδιαίτερα σε εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό και μηχανικούς.

Μέσα από μεγαλύτερα οργανωτικά σχήματα, στόχος είναι να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας, μεγαλύτερη ευελιξία στις προσλήψεις, καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και αποτελεσματικότερη λειτουργία των υπηρεσιών.

Προσέλκυση χρηματοδότησης και επενδύσεων

Η νέα δομή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη δυνατότητα προσέλκυσης χρηματοδοτήσεων και υλοποίησης επενδύσεων σε δίκτυα ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση κοινωνικά δίκαιων τιμολογίων και στην προστασία των ευάλωτων καταναλωτών μέσα από ειδικές κοινωνικές πολιτικές.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η μεταρρύθμιση δεν αποτελεί απλώς διοικητική αναδιάρθρωση. Είναι μια συνολική προσπάθεια μετάβασης από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα, με στόχο το νερό να παραμείνει ποιοτικό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό δημόσιο αγαθό.

Το διακύβευμα για τις επόμενες γενιές

Η νέα εθνική στρατηγική για το νερό επιχειρεί να απαντήσει σε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της επόμενης δεκαετίας: πώς θα διασφαλιστεί η επάρκεια και η ποιότητα των υδατικών πόρων σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης κλιματικής πίεσης.

Η ορθολογική διαχείριση του νερού αποτελεί προϋπόθεση τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.

Το τελικό ζητούμενο είναι να κληροδοτηθεί στις επόμενες γενιές ένα σύστημα διαχείρισης αντάξιο της σημασίας του πολυτιμότερου φυσικού πόρου της χώρας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Euronext Athens: Τα ρεκόρ του α΄ εξαμήνου 2026 και οι μετοχές που πρωταγωνίστησαν στην άνοδο
• Προϋπολογισμός ΕΕ 2028-2034: Η Γερμανία ζητά περικοπές 400 δισ. ευρώ στην πρόταση των 2 τρισ.
• Φωτιά στο Ωραιόκαστρο: Μάχη σε δύο εργοστάσια, τοξικό νέφος στη Θεσσαλονίκη – Συνελήφθη 76χρονος