Νέο τελεσίγραφο Τραμπ: «Οικονομική D-Day» και απειλές σε όποιον βοηθά την Τεχεράνη

Να κλείσει κάθε οικονομική δίοδος που εξακολουθεί να συνδέει το Ιράν με τον υπόλοιπο κόσμο επιχειρεί πλέον ο Ντόναλντ Τραμπ, μεταφέροντας την πίεση από την Τεχεράνη σε οποιονδήποτε συναλλάσσεται μαζί της.

Με μήνυμά του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε τη «συντριπτικότερη επιχείρηση οικονομικού πολέμου» που έχει εξαπολυθεί ποτέ εναντίον χώρας. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι κράτη των οποίων οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις, τα αεροδρόμια ή οι κυβερνητικοί οργανισμοί προσφέρουν οικονομικό «σωσίβιο» στο Ιράν θα υποστούν σοβαρές συνέπειες.

Η απειλή σηματοδοτεί μια μετάβαση από τις κυρώσεις κατά της ιρανικής οικονομίας σε ένα ευρύτερο καθεστώς δευτερογενούς πίεσης. Στην πράξη, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να υποχρεώσει ακόμη και φορείς τρίτων χωρών να επιλέξουν ανάμεσα στη συνεργασία με την Τεχεράνη και στην πρόσβασή τους στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν παρουσίασε συγκεκριμένο κατάλογο νέων κυρώσεων ούτε διευκρίνισε ποιες χώρες ή επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη υπό αμερικανική παρακολούθηση.

Οι οικονομικές «αρτηρίες» που θέλει να κόψει η Ουάσιγκτον

Η νέα εκστρατεία αναμένεται να επικεντρωθεί στους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί το Ιράν για να περιορίζει τις επιπτώσεις των υφιστάμενων κυρώσεων.

Στο στόχαστρο βρίσκονται οι παράνομες εξαγωγές πετρελαίου, οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα, οι μεταφορές κεφαλαίων και τα ανταλλακτήρια που διευκολύνουν την πρόσβαση της Τεχεράνης σε δολάρια και άλλα διεθνή νομίσματα.

Η Ουάσιγκτον θέλει επίσης να πιέσει εταιρείες-βιτρίνες, ναυτιλιακά δίκτυα και νηογνώμονες που ενδέχεται να παρέχουν πιστοποιήσεις ή υπηρεσίες σε πλοία τα οποία συμμετέχουν στη διακίνηση ιρανικού πετρελαίου.

Η επιτυχία της στρατηγικής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα των ΗΠΑ να εντοπίσουν συναλλαγές που πραγματοποιούνται μέσω τρίτων χωρών, σύνθετων εταιρικών σχημάτων και του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων.

Τη γραμμή είχε προαναγγείλει ήδη ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, δηλώνοντας ότι το Ιράν κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπο με επίπεδο οικονομικής απομόνωσης που δεν έχει εφαρμοστεί ξανά.

Η κρίσιμη σημασία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αναστείλουν όλες τις εμπορικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές με το Ιράν.

Τα Εμιράτα και ειδικά το Ντουμπάι αποτελούσαν επί χρόνια μία από τις σημαντικότερες εμπορικές και χρηματοοικονομικές πύλες της ιρανικής οικονομίας. Μέσω των εκεί επιχειρήσεων, ανταλλακτηρίων και δικτύων επανεξαγωγών, η Τεχεράνη μπορούσε να προμηθεύεται προϊόντα και να πραγματοποιεί συναλλαγές παρά τις δυτικές κυρώσεις.

Η διακοπή αυτών των δεσμών θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την πρόσβαση του Ιράν σε ξένο συνάλλαγμα και εισαγόμενα αγαθά. Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν το μέτρο μετά την κατηγορία ότι δύο ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι εκτοξεύτηκαν εναντίον τους και κατέπεσαν στη θάλασσα. Η Τεχεράνη αρνείται ότι πραγματοποίησε την επίθεση. Η απόφαση των Εμιράτων στερεί από το Ιράν έναν κρίσιμο εμπορικό κόμβο.

Η πίεση περνά και στις χώρες του Κόλπου

Η αμερικανική προειδοποίηση συνοδεύεται από την αντίστροφη απειλή της Τεχεράνης προς τις γειτονικές χώρες.

Ο επικεφαλής των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε διευκόλυνση προς τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις θα θεωρηθεί συμμετοχή στις επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.

Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται, επομένως, ανάμεσα σε δύο πιέσεις: η Ουάσιγκτον απαιτεί να διακόψουν τις οικονομικές οδούς που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη, ενώ το Ιράν προειδοποιεί ότι η συνεργασία με τις ΗΠΑ μπορεί να τις μετατρέψει σε στόχους.

Η εξέλιξη αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω περιφερειακής εξάπλωσης του πολέμου, ακόμη και εάν η ένταση των άμεσων στρατιωτικών επιχειρήσεων έχει υποχωρήσει σε σχέση με τους πρώτους μήνες.

Η διπλωματία υποχωρεί, η πίεση αυξάνεται

Η νέα οικονομική εκστρατεία ακολουθεί την κατάρρευση της προσπάθειας για μια πιο μόνιμη διευθέτηση.

Το μνημόνιο που είχε συμφωνηθεί τον Ιούνιο προέβλεπε μια περίοδο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις και προσωρινή κατάπαυση του πυρός. Η διαδικασία εκτροχιάστηκε μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών τον Ιούλιο.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι δεν διεξάγονται πλέον συνομιλίες με την Τεχεράνη και ότι η ιρανική ηγεσία έχασε την ευκαιρία που της προσφέρθηκε. Από την πλευρά του, το Ιράν κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι επιχειρούν να αποσπάσουν παραχωρήσεις οι οποίες δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική συνεννόηση.

Η στροφή προς τον οικονομικό πόλεμο δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιλέγει, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, να αυξήσει το κόστος για το Ιράν χωρίς να ανακοινώνει νέα μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση.

Το Ορμούζ παραμένει το αντίβαρο της Τεχεράνης

Απέναντι στην αμερικανική οικονομική ισχύ, το σημαντικότερο μέσο πίεσης του Ιράν παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν θα αποκαταστήσει πλήρως την ελεύθερη ναυσιπλοΐα εάν η Ουάσιγκτον δεν άρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, τις πετρελαϊκές κυρώσεις και τις υπόλοιπες οικονομικές πιέσεις.

Παράλληλα, Ιράν και Ομάν συζητούν το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισης της θαλάσσιας οδού. Μεταξύ των προτάσεων βρίσκεται η επιβολή τελών για υπηρεσίες προς τα διερχόμενα πλοία, ένα σενάριο που απορρίπτουν οι ΗΠΑ και οι πετρελαιοεξαγωγικές χώρες του Κόλπου.

Έτσι διαμορφώνεται ένας κύκλος αμοιβαίας πίεσης: οι ΗΠΑ επιχειρούν να εμποδίσουν τις ιρανικές εξαγωγές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές, ενώ η Τεχεράνη χρησιμοποιεί την απειλή για τη ναυσιπλοΐα ώστε να αυξήσει το ενεργειακό κόστος για την παγκόσμια οικονομία.

Το πετρέλαιο κρατά τα κέρδη του

Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν σταθεροποιητικά στις πρώτες συναλλαγές της Πέμπτης, έπειτα από τέσσερις συνεχόμενες ανοδικές συνεδριάσεις.

Το Brent Οκτωβρίου ενισχύθηκε κατά 0,3%, στα 91,87 δολάρια το βαρέλι. Το WTI Σεπτεμβρίου υποχώρησε οριακά στα 85,81 δολάρια, ενώ το πιο ενεργό συμβόλαιο Οκτωβρίου σημείωσε άνοδο 0,2%, στα 84,53 δολάρια.

Η αγορά δεν αντέδρασε με νέα απότομη άνοδο, καθώς οι επενδυτές περίμεναν περισσότερες λεπτομέρειες για τις αμερικανικές κυρώσεις. Παράλληλα, η απροσδόκητη αύξηση των αμερικανικών αποθεμάτων αργού κατά 4,4 εκατ. βαρέλια λειτούργησε ως αντίβαρο στις γεωπολιτικές ανησυχίες.

Ωστόσο, οι τιμές παραμένουν στα υψηλότερα επίπεδα από τις 24 Ιουλίου. Η αβεβαιότητα για το Ορμούζ και τη διάρκεια του πολέμου διατηρεί ισχυρό γεωπολιτικό premium στο πετρέλαιο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΘ: Το νέο φορολογικό «deal» με τις επιχειρήσεις – Τι αλλάζει σε τεκμήρια και προκαταβολή φόρου
• Το 5% που φοβίζει τις αγορές: Πώς τα ομόλογα απειλούν το ράλι τoυ AI
• Γιατί η απόλυτη αισιοδοξία είναι… ανησυχητική – Η Wall Street ποντάρει στο τέλειο σενάριο
• ΕΚΤ: Το βασικό σενάριο για τα επιτόκια και το «φάντασμα» του 2011 που επιστρέφει