ΟΗΕ: Κίνδυνος να μείνει χωρίς γενικό γραμματέα από την 1η Ιανουαρίου – Σε αδιέξοδο η διαδοχή Γκουτέρες
- 19/11/2026, 21:48
- SHARE
- Ο ΟΗΕ κινδυνεύει να μείνει χωρίς γενικό γραμματέα από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς δεν έχει επιλεγεί ακόμη ο διάδοχος του Αντόνιο Γκουτέρες.
- Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν προηγείται στις ψηφοφορίες, ενώ το Συμβούλιο Ασφαλείας αναμένεται να πραγματοποιήσει νέο γύρο μυστικής ψηφοφορίας.
- Στα σενάρια για την περίπτωση αδιεξόδου περιλαμβάνονται η παράταση της θητείας Γκουτέρες ή ο ορισμός προσωρινού επικεφαλής του ΟΗΕ.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα πρωτοφανές ενδεχόμενο: να μείνει χωρίς γενικό γραμματέα από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς η διαδικασία επιλογής του διαδόχου του Αντόνιο Γκουτέρες παραμένει σε αδιέξοδο, λιγότερο από δύο μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας αναμένεται να πραγματοποιήσει ακόμη μία μυστική ψηφοφορία μέσα στην εβδομάδα, ωστόσο, έπειτα από οκτώ γύρους, τα πέντε μόνιμα μέλη του δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν σε έναν υποψήφιο. Παράλληλα, αξιωματούχοι του ΟΗΕ εξετάζουν εναλλακτικά σενάρια για την περίπτωση που ο Γκουτέρες αποχωρήσει στις 31 Δεκεμβρίου χωρίς να έχει επιλεγεί διάδοχος.
Η καθυστέρηση αποδίδεται εν μέρει στη μακρά και αδιαφανή διαδικασία επιλογής, η οποία βασίζεται σε μυστικές ψηφοφορίες. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι το αδιέξοδο αντανακλά και τη μειωμένη διάθεση των μεγάλων δυνάμεων να συμβιβαστούν, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ περιορίζουν τη συμμετοχή τους σε οργανισμούς του ΟΗΕ και η διεθνής επιρροή του οργανισμού αμφισβητείται.
«Δεν θα έπρεπε να βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο», δήλωσε η Σαμάλα Καντία Τόμπσον, εκτελεστική διευθύντρια του Security Council Report, επισημαίνοντας ότι η καθυστέρηση δυσκολεύει ακόμη και τον σχεδιασμό της ομάδας που θα αναλάβει τη νέα διοίκηση.
Ποιοι διεκδικούν τη θέση του Γκουτέρες
Μεταξύ των υποψηφίων βρίσκεται η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα και επικεφαλής της UNCTAD, η οποία προηγείται στις μέχρι τώρα ψηφοφορίες. Στη λίστα περιλαμβάνεται επίσης η Λάνα Νουσεϊμπέχ, ανώτερη διπλωμάτης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η υποψηφιότητά της αντιμετωπίζει αντιδράσεις λόγω των κατηγοριών ότι η χώρα της έχει υποστηρίξει τις παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν, κάτι που τα ΗΑΕ αρνούνται.
Όποιος αναλάβει τη θέση θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα δύσκολο περιβάλλον: πολέμους στους οποίους ο ΟΗΕ δυσκολεύεται να παρέμβει αποτελεσματικά, περικοπές στην αμερικανική χρηματοδότηση, αποχώρηση των ΗΠΑ από δεκάδες υπηρεσίες του οργανισμού και αυξανόμενες πιέσεις για περιορισμό του κόστους και μεγαλύτερη λογοδοσία.
Τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας —ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο— διαθέτουν δικαίωμα βέτο. Για να προχωρήσει η επιλογή ενός υποψηφίου, απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι στο 15μελές Συμβούλιο, χωρίς αρνητική ψήφο από κάποιο μόνιμο μέλος. Στη συνέχεια, η Γενική Συνέλευση των 193 κρατών-μελών προχωρά στον επίσημο διορισμό.
Τι θα συμβεί αν δεν επιλεγεί διάδοχος
Ο Χάρτης του ΟΗΕ δεν προβλέπει με σαφήνεια τι πρέπει να συμβεί σε περίπτωση που η θητεία ενός γενικού γραμματέα ολοκληρωθεί χωρίς να έχει οριστεί αντικαταστάτης. Πρόκειται για ένα ενδεχόμενο που δεν έχει αντιμετωπιστεί ποτέ στο παρελθόν, καθώς κανένας γενικός γραμματέας δεν έχει αποχωρήσει χωρίς να έχει προηγουμένως επιλεγεί ο διάδοχός του.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η προσωρινή παράταση της θητείας του Γκουτέρες ή ο ορισμός άλλου αξιωματούχου ως προσωρινού επικεφαλής. Ωστόσο, καμία από τις διαθέσιμες επιλογές δεν θεωρείται απλή, καθώς υπάρχουν θεσμικά και πολιτικά εμπόδια.
«Από όσο μπορώ να καταλάβω, αν δεν υπάρχει γενικός γραμματέας την 1η Ιανουαρίου, δεν θα υπάρχει κανείς επικεφαλής», δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος του ΟΗΕ Ντάνιελ Σάφραν-Χον. Όπως εξήγησε, ο οργανισμός θα μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί σε βασικό επίπεδο, με το Συμβούλιο Ασφαλείας και τη Γενική Συνέλευση να εξακολουθούν να συνεδριάζουν. Ωστόσο, χωρίς γενικό γραμματέα θα υπήρχαν σημαντικοί περιορισμοί, ιδίως σε κρίσιμες αποφάσεις όπως οι ανώτεροι διορισμοί και η κατάρτιση του προϋπολογισμού.
Η αδυναμία συμφωνίας για τον διάδοχο του Γκουτέρες αναδεικνύει έτσι όχι μόνο τις δυσκολίες της διαδικασίας επιλογής, αλλά και τις βαθύτερες διαφωνίες μεταξύ των ισχυρότερων κρατών-μελών για τον ρόλο και τη λειτουργία του ΟΗΕ.