Ορμούζ: Πώς ο κόσμος απέφυγε το πετρελαϊκό σοκ και γιατί ο κίνδυνος παραμένει
Η ενεργειακή αγορά απέφυγε το χειρότερο σενάριο κατά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Η κρίση, όμως, ανέδειξε ότι η διεθνής οικονομία έχει εναλλακτικές μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Οι αγωγοί, τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και η μείωση της κατανάλωσης σε ασιατικές οικονομίες λειτούργησαν ως βασικές δικλίδες ασφαλείας όσο τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν κλειστά, συγκρατώντας τις τιμές και περιορίζοντας τον κίνδυνο ενός ευρύτερου ενεργειακού σοκ.
Η μεταφορά μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού μέσω εναλλακτικών διαδρομών επέτρεψε στην αγορά να καλύψει μέρος του κενού που δημιουργήθηκε από τη διακοπή της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο. Ταυτόχρονα, κυβερνήσεις αξιοποίησαν στρατηγικά αποθέματα, ενώ χώρες της Ασίας περιόρισαν τη χρήση ορυκτών καυσίμων και επιτάχυναν πρωτοβουλίες για περισσότερη πράσινη ενέργεια.
Οι αγωγοί που έδωσαν «ανάσα»
Καθοριστικό ρόλο στην αποφυγή μιας ακόμη μεγαλύτερης κρίσης έπαιξε η αύξηση των ροών μέσω αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, μέσω του αγωγού που διασχίζει τη Σαουδική Αραβία μεταφέρονταν έως και 5 εκατ. επιπλέον βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τρίτο των ημερήσιων ροών που περνούσαν από τα Στενά πριν από τον πόλεμο.
Η εμπειρία αυτή ωθεί πλέον χώρες και ενεργειακούς ομίλους να επανεξετάσουν τις υποδομές τους. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη ανακοινώσει σχέδια επέκτασης αγωγού, ενώ και άλλα κράτη της περιοχής εξετάζουν νέες διαδρομές μεταφοράς αργού.
Όπως σημείωσε στους New York Times ο Άρτζουν Μούρτι, εταίρος της Veriten, όσο οι αγωγοί λειτουργούν κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά τους, η κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν είναι απαραίτητο να επιστρέψει πλήρως στα προπολεμικά επίπεδα.
Τα μέτρα που περιόρισαν το σοκ περιλάμβαναν:
- αύξηση των ροών πετρελαίου μέσω αγωγών,
- αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων,
- περιορισμό της κατανάλωσης σε μεγάλες ασιατικές οικονομίες,
- ενίσχυση της παραγωγής και χρήσης πράσινης ενέργειας,
- αναζήτηση νέων διαδρομών εξαγωγής από χώρες του Κόλπου.
Η ανθεκτικότητα έχει όρια
Η κρίση απέδειξε ότι η αγορά πετρελαίου είναι πιο ευέλικτη από όσο αρχικά εκτιμούσαν αρκετοί αναλυτές. Δεν απέδειξε, όμως, ότι ο πλανήτης μπορεί να απεξαρτηθεί εύκολα από το Ορμούζ.
Τα στρατηγικά αποθέματα μειώθηκαν σε επίπεδα που δημιουργούν ανησυχία για την επόμενη κρίση. Παράλληλα, η επέκταση ή η κατασκευή νέων αγωγών απαιτεί χρόνια, μεγάλα κεφάλαια και πολιτική σταθερότητα στην περιοχή.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος οι εναλλακτικές υποδομές να αποτελέσουν στόχο σε μελλοντική σύγκρουση. Όπως έχει επισημάνει η Μόνα Γιακουμπιάν, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο CSIS, οι αγωγοί μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από τα Στενά, αλλά δεν εξαλείφουν τη γεωπολιτική ευαλωτότητα.
Το LNG παραμένει το αδύναμο σημείο
Η μεγαλύτερη δυσκολία αφορά το φυσικό αέριο. Ο Κόλπος παραμένει κρίσιμος εξαγωγικός κόμβος LNG, όμως σε αντίθεση με το πετρέλαιο δεν διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο αγωγών που να επιτρέπει την παράκαμψη της θαλάσσιας οδού.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η αγορά πετρελαίου αποκτήσει σταδιακά περισσότερες εναλλακτικές, οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου θα συνεχίσουν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η νέα πραγματικότητα αυξάνει το ενδιαφέρον για μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα, διαφοροποίηση προμηθευτών και υποδομές αποθήκευσης. Παράλληλα, ενισχύει τη θέση όσων υποστηρίζουν ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται σε έναν μόνο διάδρομο.
Τα «τέλη» του Ιράν και η επόμενη ημέρα
Παρά την επανέναρξη της κίνησης στα Στενά, η επιρροή του Ιράν στον Κόλπο παραμένει σημαντική. Η Τεχεράνη έχει αναφέρει στο μνημόνιο κατανόησης ότι τα πλοία μπορούν να διέρχονται χωρίς χρεώσεις για 60 ημέρες, όμως οι κινήσεις της δείχνουν ότι μετά το πέρας αυτής της περιόδου ενδέχεται να επιδιώξει την επιβολή τελών.
Η προοπτική αυτή διατηρεί την αβεβαιότητα για ναυτιλιακές, εμπόρους πετρελαίου και κυβερνήσεις. Μια μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ θα μπορούσε να περιορίσει την επιρροή του Ιράν, όμως αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι μια πιο σταθερή λύση θα απαιτούσε οικονομικά κίνητρα και περιφερειακή συνεργασία.
Το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει άντληση έως 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Η προοπτική αυτή μπορεί να δημιουργήσει κίνητρο για πιο συνεργατική στάση της Τεχεράνης, χωρίς όμως να αίρει τον κίνδυνο νέας έντασης γύρω από μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- AKTOR: «Σηκώνει» έως 1 δισ. ευρώ για επενδύσεις 3 δισ. – Το πλάνο έως το 2031
- Ακίνητα: Τι αλλάζει με το ΜΙΔΑ, τον ΕΝΦΙΑ και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου
- Από το ράλι του AI, έως το ενεργειακό σοκ – Τα σενάρια της UBS για τις αγορές
- Ανάπτυξη χωρίς ευημερία; Γιατί οι Έλληνες δεν νιώθουν την οικονομική ανάκαμψη
