Ανάπτυξη χωρίς ευημερία; Γιατί οι Έλληνες δεν νιώθουν την οικονομική ανάκαμψη

• Η Ελλάδα καταγράφει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης και βελτιωμένα δημόσια οικονομικά.
• Το κόστος ζωής αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα πολλών νοικοκυριών.
• Η στέγαση εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις.
• Οι μισθοί αυξάνονται, αλλά η αγοραστική δύναμη παραμένει πιεσμένη.

Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια μια εντυπωσιακή μεταμόρφωση. Η ανάπτυξη κινείται κοντά στο 2%, τα δημόσια οικονομικά εμφανίζουν πλεονάσματα και το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ ακολουθεί σταθερά καθοδική πορεία. Η εικόνα αυτή έχει συμβάλει στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας της χώρας στις διεθνείς αγορές και στην επιστροφή της Ελλάδας στον επενδυτικό χάρτη.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Bloomberg, πίσω από τη θετική μακροοικονομική εικόνα διαμορφώνεται μια διαφορετική πραγματικότητα για πολλά νοικοκυριά. Η άνοδος των τιμών σε βασικά αγαθά, η αύξηση των ενοικίων και το υψηλό ενεργειακό κόστος απορροφούν σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, περιορίζοντας την αίσθηση ευημερίας που θα ανέμενε κανείς από τους δείκτες ανάπτυξης.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλά στην κατάταξη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ και της αγοραστικής δύναμης, ενώ σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού παραμένει εκτεθειμένο στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Το στεγαστικό μετατρέπεται σε οικονομικό πονοκέφαλο

Η μεγαλύτερη ίσως πρόκληση αφορά τη στέγαση. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι Έλληνες δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές ανάγκες, ενώ σε σχεδόν ένα στα τρία νοικοκυριά το ποσοστό ξεπερνά το 40%.

Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, αποδίδει την πίεση στη δεκαετή υποχώρηση των επενδύσεων στην αγορά ακινήτων που ακολούθησε την οικονομική κρίση. Η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα δημιούργησε ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα και περιοχές με υψηλή τουριστική δραστηριότητα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και νοικοκυριά της μεσαίας τάξης δυσκολεύονται να βρουν κατάλληλη κατοικία σε προσιτές τιμές, ιδιαίτερα στην Αθήνα και σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς.

Τα βασικά σημεία πίεσης για τα νοικοκυριά

• Υψηλά ενοίκια και αυξημένο κόστος στέγασης.
• Ανατιμήσεις σε τρόφιμα και βασικά καταναλωτικά αγαθά.
• Αυξημένο ενεργειακό κόστος.
• Μισθολογικές αυξήσεις που δεν καλύπτουν πλήρως τον πληθωρισμό.
• Περιορισμός της καταναλωτικής δυνατότητας και των δαπανών αναψυχής.

Μισθοί, πληθωρισμός και τουρισμός

Τα τελευταία χρόνια οι μισθοί ακολουθούν ανοδική πορεία. Μεταξύ 2019 και 2024 οι μέσες αποδοχές αυξήθηκαν περίπου κατά 12%, ενώ ο κατώτατος μισθός έχει ενισχυθεί περισσότερο από 40%, φθάνοντας σήμερα στα 920 ευρώ.

Παρ’ όλα αυτά, η άνοδος των τιμών υπήρξε ταχύτερη. Ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 16% την ίδια περίοδο, με αποτέλεσμα οι πραγματικοί μισθοί να παραμένουν χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση του 2009.

Παράλληλα, ο τουρισμός, που αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της ελληνικής οικονομίας, λειτουργεί διττά. Από τη μία πλευρά στηρίζει την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την απασχόληση. Από την άλλη, ενισχύει τις πιέσεις στην αγορά κατοικίας και συμβάλλει στην αύξηση των τιμών σε πολλές περιοχές της χώρας.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η αντιμετώπιση του κόστους ζωής αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την κυβέρνηση ενόψει των επόμενων ετών. Οι παρεμβάσεις για την ενέργεια, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και πρωτοβουλίες όπως η πλατφόρμα «PosoKanei» επιχειρούν να περιορίσουν τις πιέσεις, χωρίς όμως να έχουν εξαλείψει το πρόβλημα.

Το βασικό ζητούμενο για την ελληνική οικονομία δεν είναι πλέον μόνο η ανάπτυξη, αλλά η μετατροπή της σε ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η πραγματική δοκιμασία θα είναι κατά πόσο η οικονομική πρόοδος θα περάσει από τους δείκτες και τις στατιστικές στην καθημερινότητα των πολιτών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μιχάλης Τυρίμος (Capacitor Partners): Ελλάδα και Κύπρος χτίζουν κοινό οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης
• Τουρισμός: Άλμα 37% στα έσοδα και 27% στις αφίξεις – Νέο ρεκόρ προ των πυλών
• Καύσιμα: Τι οδηγεί την αποκλιμάκωση των τιμών στην Ελλάδα – Σε χαμηλά τριμήνου το ντίζελ