Όσοι διαβάζουν βιβλία ζουν περισσότερο – Τι δείχνει νέα έρευνα

• Μελέτη στο Social Science & Medicine συνέδεσε την ανάγνωση βιβλίων με 20% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου κατά τη 12ετή παρακολούθηση, χωρίς να αποδεικνύει ότι το διάβασμα ήταν η αιτία.
• Έρευνες συνδέουν τις δραστηριότητες πνευματικής διέγερσης με βραδύτερη γνωστική έκπτωση, ενώ μικρή μελέτη εντόπισε μεταβολές στη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου μετά την ανάγνωση μυθιστορήματος.
• Για να διαβάζετε περισσότερο, βοηθούν η εύκολη πρόσβαση σε βιβλία, οι επιλογές που σας ευχαριστούν και η αξιοποίηση μικρών διαστημάτων αναμονής.

Τα βιβλία διευρύνουν τις γνώσεις και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Όπως είχε πει ο Τσάρλι Μάνγκερ: «Σε όλη μου τη ζωή, δεν έχω γνωρίσει κανέναν άνθρωπο με σοφία σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που να μη διάβαζε διαρκώς. Κανέναν. Ούτε έναν».

Τα πιθανά οφέλη, όμως, δεν σταματούν εκεί.

Το διάβασμα μπορεί να προσφέρει μια ανάπαυλα από το καθημερινό άγχος. Το συχνά αναπαραγόμενο εύρημα ότι έξι λεπτά ανάγνωσης μειώνουν το στρες έως και 68% προέρχεται από δοκιμή του 2009 και χρειάζεται προσεκτικότερη αντιμετώπιση από εκείνη που του επιφυλάσσει συνήθως η δημοσιότητα.

Πιο συστηματικά ερευνητικά δεδομένα συνδέουν την πνευματική δραστηριότητα με τη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας σε μεγαλύτερη ηλικία. Σε μελέτη του 2013, άνθρωποι με συχνή συμμετοχή σε δραστηριότητες όπως η ανάγνωση και η γραφή εμφάνισαν κατά 32% βραδύτερη γνωστική έκπτωση στα τελευταία χρόνια της ζωής τους, σε σύγκριση με όσους είχαν μέση συχνότητα τέτοιων δραστηριοτήτων. Το εύρημα δεν αφορούσε αποκλειστικά την ανάγνωση βιβλίων ούτε σύγκριση με ανθρώπους που δεν διάβαζαν καθόλου.

Η ανάγνωση μπορεί επίσης να αφήνει βραχυπρόθεσμα ίχνη στον εγκέφαλο. Μικρή μελέτη του Πανεπιστημίου Emory κατέγραψε αλλαγές στη λειτουργική συνδεσιμότητα περιοχών που σχετίζονται με την κατανόηση ιστοριών και την επεξεργασία αισθήσεων. Ορισμένες μεταβολές παρέμειναν για αρκετές ημέρες μετά την ολοκλήρωση ενός μυθιστορήματος.

Ακόμη και η παρουσία βιβλίων στο σπίτι συνδέεται με ενδιαφέροντα ευρήματα για τα παιδιά. Έρευνα με στοιχεία από περισσότερους από 160.000 ενηλίκους σε 31 χώρες διαπίστωσε ότι όσοι μεγάλωσαν σε σπίτια με περισσότερα βιβλία είχαν, ως ενήλικοι, καλύτερες επιδόσεις στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στη χρήση της τεχνολογίας για επικοινωνία και διαχείριση πληροφοριών.

Πρόκειται για συσχέτιση με το ευρύτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί, όχι για απόδειξη ότι η αγορά βιβλίων από μόνη της βελτιώνει τις δεξιότητές του.

Η σύνδεση του διαβάσματος με τη μακροζωία

Μια 12ετής μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Social Science & Medicine, εξέτασε τη σχέση της ανάγνωσης βιβλίων με τη μακροζωία.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι αναγνώστες βιβλίων εμφάνιζαν 20% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου κατά την περίοδο παρακολούθησης σε σύγκριση με όσους δεν διάβαζαν βιβλία. Η συσχέτιση παρέμεινε μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων όπως η ηλικία, η εκπαίδευση, η περιουσία και η κατάσταση της υγείας.

Η ανάγνωση εφημερίδων και περιοδικών δεν εμφάνισε εξίσου ισχυρή σύνδεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει αξία, ούτε ότι η μελέτη αξιολόγησε κάθε πιθανή μορφή ανάγνωσης.

Η γνωστική λειτουργία φάνηκε να εξηγεί μέρος της σχέσης. Ένα βιβλίο απαιτεί να παρακολουθούμε μια ιστορία, μια ιδέα ή ένα θέμα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, η μελέτη ήταν παρατηρησιακή: δεν αποδεικνύει ότι μισή ώρα διαβάσματος την ημέρα προκαλεί συγκεκριμένη αύξηση στο προσδόκιμο ζωής.

Οι αναγνώστες μπορεί επίσης να χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη περιέργεια. Όπως λέει ο Μαρκ Κιούμπαν: «Αν δεν διαβάζεις, έχεις πρόβλημα, γιατί δεν διευρύνεις το μυαλό σου. Λέω στα παιδιά μου: “Όποιος δεν διαβάζει ζει μία ζωή. Όποιος διαβάζει ζει απεριόριστες ζωές”».

Η περιέργεια, με τη σειρά της, έχει συνδεθεί σε έρευνες με την ευεξία και με πλευρές της γνωστικής και ψυχικής υγείας καθώς μεγαλώνουμε.

Το πρακτικό ερώτημα είναι πώς θα βρούμε χρόνο για βιβλία, ιδιαίτερα αν δεν έχουμε ήδη τη συνήθεια.

1. Κρατήστε τρία βιβλία έτοιμα για διάβασμα

Οι διαρκείς αποφάσεις δυσκολεύουν την υιοθέτηση μιας συνήθειας. Αν πρέπει να επιλέξετε ανάμεσα στην τηλεόραση και στο διάβασμα, αλλά πρώτα χρειάζεται να ψάξετε τι θα διαβάσετε, το τηλεχειριστήριο έχει προβάδισμα.

Ένα βιβλίο που σας ενδιαφέρει, τοποθετημένο δίπλα του, κάνει την επιλογή ευκολότερη.

Ακόμη καλύτερα, κρατήστε τρία διαφορετικά βιβλία διαθέσιμα, ώστε να μπορείτε να επιλέγετε ανάλογα με τη διάθεσή σας.

Το ένα μπορεί να αφορά την επαγγελματική ή προσωπική εξέλιξη, όπως το Give and Take του Άνταμ Γκραντ. Ένα δεύτερο μπορεί να έχει ευρύτερο στοχαστικό περιεχόμενο, όπως το Ego Is the Enemy του Ράιαν Χόλιντεϊ. Και το τρίτο να είναι απλώς διασκεδαστικό: ένα αστυνομικό ή μια ιστορία που σας παρασύρει.

Τα αδιάβαστα βιβλία δεν χρειάζεται να λειτουργούν ως υπενθύμιση εκκρεμοτήτων. Μπορούν να θυμίζουν πόσα πράγματα δεν έχουμε ακόμη γνωρίσει και να διατηρούν ζωντανή την περιέργειά μας.

2. Αξιοποιήστε προτάσεις ανθρώπων που εμπιστεύεστε

Η ευκολία με την οποία εκδίδονται και διατίθενται περισσότερα βιβλία δεν κάνει απαραίτητα ευκολότερη την επιλογή.

Οι λίστες των ευπώλητων είναι μια αφετηρία, αλλά το βιβλίο που πουλά περισσότερο δεν είναι υποχρεωτικά εκείνο που θα σας ταιριάξει.

Αναζητήστε ανθρώπους των οποίων οι προτάσεις σάς έχουν φανεί χρήσιμες. Ο Άνταμ Γκραντ δημοσιεύει λίστες βιβλίων, ενώ ο Ράιαν Χόλιντεϊ διαθέτει newsletter με αναγνωστικές προτάσεις. Ιστότοποι όπως το Radical Reads συγκεντρώνουν επίσης επιλογές γνωστών προσώπων.

Βρείτε λίγες πηγές που ταιριάζουν στα ενδιαφέροντά σας και αποφύγετε να μετατρέπετε κάθε επιλογή σε εξαντλητική έρευνα.

Αν ένα βιβλίο σάς κινεί την περιέργεια, δώστε του μια ευκαιρία.

3. Μην αισθάνεστε υποχρεωμένοι να τελειώσετε κάθε βιβλίο

Αν ξεκινήσετε ένα βιβλίο και δεν σας αρέσει, μπορείτε να το αφήσετε. Δεν χρειάζεται να σας αρέσει κάτι μόνο και μόνο επειδή θεωρείται σημαντικό.

Δώστε του, πάντως, λίγο χρόνο. Μερικά βιβλία χρειάζονται περισσότερες σελίδες για να σας κερδίσουν.

Ο συντάκτης του αρχικού άρθρου αναφέρει ότι το So Good They Can’t Ignore You του Καλ Νιούπορτ δεν τον ενθουσίασε αρχικά. Αποφάσισε να διαβάσει άλλες δέκα σελίδες και, χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να το προτείνει συχνά.

Αν όμως το ενδιαφέρον δεν έρχεται, προχωρήστε στο επόμενο. Ο χρόνος που αφιερώνετε σε ένα βιβλίο που δεν σας αρέσει θα μπορούσε να δοθεί σε κάποιο που πραγματικά θέλετε να διαβάσετε.

4. Μην επιλέγετε μόνο «χρήσιμα» βιβλία

Το διάβασμα δεν χρειάζεται να έχει στόχο την αυτοβελτίωση για να αξίζει τον χρόνο σας.

Η λογοτεχνία μάς καλεί να φανταστούμε εμπειρίες, να παρακολουθήσουμε διαφορετικές οπτικές και να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε άλλους ανθρώπους. Έρευνες εξετάζουν πώς η κατανόηση ιστοριών συνδέεται με εγκεφαλικά δίκτυα που εμπλέκονται και στην κοινωνική κατανόηση.

Δεν χρειάζεται, επομένως, να διαβάζετε αποκλειστικά όσα θεωρείτε ότι «πρέπει».

Διαβάστε και για την απόλαυση. Αν χτίσετε μια συνήθεια γύρω από βιβλία που σας ευχαριστούν, θα είναι ευκολότερο να παραμείνετε σε αυτήν.

5. Στις μικρές αναμονές, ανοίξτε το βιβλίο αντί για το κινητό

Στο ιατρείο, στο αεροδρόμιο, περιμένοντας κάποιον: τα μικρά κενά της ημέρας γεμίζουν σχεδόν αυτόματα με το κινητό.

Μπορούν, όμως, να γίνουν ευκαιρίες για λίγες σελίδες.

Κρατήστε το βιβλίο σας στην τσάντα ή χρησιμοποιήστε έναν ηλεκτρονικό αναγνώστη. Όταν προκύψει χρόνος αναμονής, δοκιμάστε να ανοίξετε αυτό αντί για τα social media.

Μέσα σε μια εβδομάδα, αυτά τα σύντομα διαστήματα μπορούν να προσθέσουν ουσιαστικό χρόνο ανάγνωσης, χωρίς να χρειαστεί να αναδιαμορφώσετε το πρόγραμμά σας.

6. Βάλτε ένα βιβλίο στο κομοδίνο

Ένα έντυπο βιβλίο μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας πιο ήρεμης βραδινής ρουτίνας, ιδιαίτερα αν αντικαταστήσει το παρατεταμένο scrolling.

Η χρήση φωτεινών οθονών κοντά στην ώρα του ύπνου μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, ανάλογα με τη διάρκεια, τη φωτεινότητα και το περιεχόμενο. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε οθόνη έχει την ίδια επίδραση ή ότι ένα βιβλίο εγγυάται πως θα αποκοιμηθείτε γρηγορότερα.

Κρατήστε, πάντως, ένα στο κομοδίνο και δοκιμάστε λίγες σελίδες πριν σβήσετε το φως. Είναι ένας απλός τρόπος να δώσετε σταθερή θέση στο διάβασμα, χωρίς να το προσθέσετε στη λίστα των καθημερινών σας υποχρεώσεων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το Χάρβαρντ έφτιαξε ψηφιακούς κλώνους των καθηγητών του – Πώς εκπαιδεύουν νέους επιχειρηματίες
• «Τα Φιλαράκια»: Πόσα εκατομμύρια συνεχίζουν να κερδίζουν οι πρωταγωνιστές 20 χρόνια μετά το φινάλε
• «Σκεφτείτε τι θέλετε να γράφει η νεκρολογία σας»: Το πιο δυνατό μάθημα ζωής του Γουόρεν Μπάφετ στα 95 του