Πώς η Τέχνη μπορεί να εκπαιδεύσει τους γιατρούς του μέλλοντος
- Η Τέχνη μπορεί να ενισχύσει την παρατηρητικότητα των φοιτητών Ιατρικής, βοηθώντας τους να διαβάζουν καλύτερα το σώμα, τη στάση και την έκφραση ενός ανθρώπου.
- Το μάθημα “The Pulse of Art” στο Icahn School of Medicine at Mount Sinai συνδέει την Ιατρική με την ανθρώπινη εμπειρία, μέσα από έργα τέχνης και ιστορικά παραδείγματα.
- Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η ανθρωποκεντρική εκπαίδευση των γιατρών γίνεται ακόμη πιο σημαντική, ώστε η φροντίδα να μη μετατραπεί σε απλή τεχνική επίλυση προβλημάτων.
Σε μια αίθουσα του εμβληματικού μουσείου Guggenheim στη Νέα Υόρκη, μια ομάδα φοιτητών Ιατρικής στέκεται μπροστά σε έργα τέχνης. Δεν κρατούν στηθοσκόπια, δεν εξετάζουν ακτινογραφίες και δεν μελετούν εργαστηριακές τιμές. Παρατηρούν πρόσωπα, σώματα, κινήσεις, εκφράσεις και σιωπές.
Η άσκηση δεν είναι καλλιτεχνική περιήγηση. Είναι μέρος της ιατρικής τους εκπαίδευσης.
Ο κορυφαίος αιματολόγος Barry S. Coller, αντιπρόεδρος στο Rockefeller University Hospital και συνδιευθυντής του Ινστιτούτου για την Παγκόσμια Έρευνα των Λοιμωδών Ασθενειών του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος στο Rockefeller University, μαζί με τη σύζυγό του, ιστορικό τέχνης και επιμελήτρια εκθέσεων Bobbi Coller, διδάσκουν εδώ και χρόνια το πρωτοποριακό μάθημα “The Pulse of Art” στο Icahn School of Medicine at Mount Sinai.
Το μάθημα επιχειρεί να χτίσει μια γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους που, με την πρώτη ματιά, μοιάζουν μακρινοί: την Τέχνη και την Ιατρική. Στην πραγματικότητα, όμως, και οι δύο έχουν στο κέντρο τους τον άνθρωπο.
Η Τέχνη ως εργαλείο ιατρικής παρατήρησης
Για τους Κόλερ, η Τέχνη δεν λειτουργεί απλώς ως αισθητική εμπειρία. Μπορεί να γίνει εργαλείο εκπαίδευσης για έναν νέο γιατρό, επειδή καλλιεργεί μια από τις σημαντικότερες δεξιότητες της Ιατρικής: την παρατήρηση.
Ο γιατρός δεν παρατηρεί μόνο συμπτώματα. Παρατηρεί τη στάση του σώματος, την έκφραση, την κόπωση, την υγιεινή, την ικανότητα συγκέντρωσης, την αλληλεπίδραση με την οικογένεια και το περιβάλλον του ασθενούς.
Η ιατρική διάγνωση ξεκινά συχνά πριν από τις εξετάσεις. Ξεκινά από το βλέμμα του γιατρού.
Μέσα από έργα τέχνης, οι φοιτητές μαθαίνουν να βλέπουν περισσότερα. Να μην περιορίζονται στο προφανές. Να προσέχουν τις λεπτομέρειες, να συσχετίζουν σημάδια και να κατανοούν ότι η ανθρώπινη κατάσταση είναι πιο σύνθετη από μια απλή κλινική περιγραφή.
Ο Γκόγια ως γέφυρα ανάμεσα στην ασθένεια και τη φροντίδα
Ένα από τα έργα που χρησιμοποιούν οι Μπάρι και Μπόμπι Κόλερ στο μάθημά τους είναι η «Αυτοπροσωπογραφία με τον γιατρό Αριέτα» του Φρανθίσκο Γκόγια, που φιλοτεχνήθηκε το 1820.
Στον πίνακα, ο Γκόγια παρουσιάζει τον εαυτό του σε ηλικία 73 ετών, εξαντλημένο από ασθένεια, ωχρό και ευάλωτο. Δίπλα του, ο γιατρός του τον κρατά προστατευτικά, προσπαθώντας να τον στηρίξει.
Η Μπόμπι Κόλερ χαρακτηρίζει τον πίνακα ασυνήθιστο, ακριβώς επειδή ο καλλιτέχνης δεν επιλέγει να παρουσιάσει τον εαυτό του με τρόπο κολακευτικό. Αντίθετα, τον δείχνει ευάλωτο, εξαρτημένο και εκτεθειμένο.
Για τους φοιτητές Ιατρικής, το έργο αυτό γίνεται άσκηση παρατήρησης. Καλούνται να δουν την ωχρότητα του δέρματος, τη σωματική αδυναμία, την εξάντληση, τη στάση του σώματος και τη σχέση ανάμεσα στον ασθενή και τον γιατρό.
Στο βάθος του πίνακα εμφανίζονται αχνές ανθρώπινες φιγούρες. Οι Κόλερ συνδέουν την παρουσία τους με την προηγούμενη σοβαρή ασθένεια του Γκόγια, η οποία πιθανότατα προκάλεσε παραλήρημα, αδυναμία, απώλεια ακοής και άλλα συμπτώματα.
Έτσι, ένα έργο τέχνης γίνεται αφορμή για συζήτηση γύρω από την ασθένεια, την ευαλωτότητα, τη φροντίδα και την εμπειρία του ασθενούς.
Η ενσυναίσθηση ως ιατρική δεξιότητα
Το “The Pulse of Art” δεν έχει στόχο μόνο να κάνει τους φοιτητές καλύτερους παρατηρητές. Θέλει να τους βοηθήσει να καλλιεργήσουν και την ενσυναίσθηση.
Η Ιατρική δεν είναι μόνο διάγνωση και θεραπεία. Είναι σχέση. Είναι η ικανότητα του γιατρού να αντιλαμβάνεται τον φόβο, την αδυναμία, την αγωνία και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου που έχει απέναντί του.
Η Μπόμπι Κόλερ επισημαίνει ότι ένα έργο τέχνης μπορεί να δώσει ένα διαφορετικό είδος πληροφορίας. Ένας πίνακας δεν δείχνει μόνο τα συμπτώματα μιας ασθένειας. Δείχνει τι κάνει η ασθένεια στο σώμα, στη συγκέντρωση, στην ψυχική κατάσταση και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η Τέχνη βοηθά τους νέους γιατρούς να δουν τον ασθενή όχι ως περιστατικό, αλλά ως άνθρωπο.
Η ενσυναίσθηση δεν είναι αυτονόητη. Καλλιεργείται μέσα από την προσπάθεια να κατανοήσεις τι βλέπεις, τι αισθάνεται ο άλλος και πώς μπορείς να σχετιστείς μαζί του.
Η ιστορία της Ιατρικής μέσα από την Τέχνη
Ένας ακόμη στόχος του μαθήματος είναι να φέρει τους φοιτητές σε επαφή με την ιστορία της Ιατρικής.
Μέσα από έργα τέχνης, οι φοιτητές μαθαίνουν για εποχές όπου ασθένειες όπως η πολιομυελίτιδα προκαλούσαν φόβο σε ολόκληρες κοινωνίες. Συζητούν για πανδημίες του παρελθόντος, για την ανάπτυξη εμβολίων, για την πρόοδο της επιστήμης και για το πώς άλλαξε η ανθρώπινη ζωή χάρη στην ιατρική γνώση.
Ο Μπάρι Κόλερ επισημαίνει ότι από το 1840 μέχρι σήμερα το προσδόκιμο ζωής στις χώρες υψηλού εισοδήματος αυξήθηκε εντυπωσιακά, από περίπου 45 χρόνια σε σχεδόν 90. Για τον ίδιο, αυτή είναι η απόδειξη της βαθιάς επίδρασης της επιστήμης στην ανθρώπινη ζωή.
Η ιστορία της Ιατρικής, όπως τονίζει, διδάσκει την εξέλιξη των ιδεών, την αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει τις επιστημονικές θεωρίες και τη δυνατότητα της επιστημονικής κοινότητας να διευρύνει διαρκώς την κατανόησή της για τις ασθένειες.
Η Ιατρική στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σήμερα, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει όλο και πιο δυναμικά στην ιατρική πράξη.
Οι αλγόριθμοι μπορούν να αναλύουν εικόνες, να εντοπίζουν μοτίβα, να επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων και να υποστηρίζουν τη διάγνωση. Όμως, όσο περισσότερο εξελίσσεται η τεχνολογία, τόσο πιο σημαντική γίνεται η ανάγκη να διατηρηθεί ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας της Ιατρικής.
Η Μπόμπι Κόλερ σημειώνει ότι η επαφή με την Τέχνη και η συζήτηση γύρω από την ανθρώπινη κατάσταση θα είναι όλο και πιο σημαντικές για τους φοιτητές Ιατρικής και τους γιατρούς του μέλλοντος.
Ο ασθενής δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί γρήγορα. Είναι ένας ζωντανός άνθρωπος με φόβους, ιστορία, σχέσεις και ανάγκες.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που μπορεί να προσφέρει η Τέχνη στην Ιατρική.
Οι Κόλερ στο SNF Nostos στην Αθήνα
Ο Μπάρι και η Μπόμπι Κόλερ θα μιλήσουν για την ενίσχυση της ανθρωποκεντρικής Ιατρικής μέσα από την ιστορική σύνδεση Τέχνης και Ιατρικής την Τετάρτη 24 Ιουνίου, στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Η ομιλία πραγματοποιείται στο πλαίσιο του φετινού συνεδρίου SNF Nostos του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, το οποίο επιστρέφει με κεντρική θεματική «Επίκεντρο ο άνθρωπος» και γιορτάζει τα 30 χρόνια κοινωφελούς δράσης του Ιδρύματος.
Το πρόγραμμα του SNF Nostos θα πραγματοποιηθεί από τις 21 έως τις 28 Ιουνίου στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και σε άλλα σημεία της χώρας, με συζητήσεις, παραστάσεις, εκθέσεις, μουσικές εκδηλώσεις και δράσεις γύρω από την ανθρώπινη εμπειρία.
Ανάμεσα στους περισσότερους από 200 διεθνείς καλεσμένους βρίσκονται προσωπικότητες από τον αθλητισμό, την τέχνη, την επιστήμη και τον δημόσιο διάλογο, όπως ο Γιάννης Αντετοκούνμπο, ο Τζον Κλιζ, ο Γουίλεμ Νταφό, ο Γκάρι Κασπάροφ και η Νία Βαρντάλος.
Όταν η Τέχνη εκπαιδεύει το βλέμμα του γιατρού
Η πρωτοβουλία των Μπάρι και Μπόμπι Κόλερ δείχνει ότι η εκπαίδευση ενός γιατρού δεν περιορίζεται στη γνώση της ανατομίας, της παθολογίας ή της φαρμακολογίας.
Ένας καλός γιατρός χρειάζεται να βλέπει. Να ακούει. Να κατανοεί. Να αναγνωρίζει την ευαλωτότητα. Να αντιλαμβάνεται τον ασθενή ως πρόσωπο και όχι μόνο ως διάγνωση.
Η Τέχνη μπορεί να εκπαιδεύσει ακριβώς αυτό το βλέμμα.
Και σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη υπόσχεται ταχύτητα, ακρίβεια και αυτοματοποίηση, η ανάγκη για ανθρωπιά, ενσυναίσθηση και βαθιά παρατήρηση γίνεται όχι λιγότερο, αλλά περισσότερο σημαντική.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Valentino: 10 ατάκες του θρυλικού σχεδιαστή που ήξερε «τι θέλουν οι γυναίκες»
- Valentino: Η ιταλική μόδα θρηνεί τον τελευταίο αυτοκράτορά της – Το κόκκινο χρώμα και ο Τζιανκάρλο Τζιαμέτι
- Σε λαϊκό προσκύνημα η σορός του Valentino στη Ρώμη
