Πρωτοφανής πολιτική εκτροπή στην Τουρκία – Tριγμοί σε αγορές και σχέσεις με τη Δύση
Η πολιτική κρίση της Τουρκίας έχει ξεπεράσει πλέον τον εκλογικό ανταγωνισμό μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Η πρόσφατη δικαστική απόφαση που στοχοποιεί την ηγεσία του κεμαλικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi, CHP), μαζί με τις πιέσεις προς τον φυλακισμένο δήμαρχο Κωνσταντινούπολης Ekrem İmamoğlu, μια σημαίνουσα μορφή του κεμαλικού CHP, αναδεικνύουν μια υπαρξιακή σύγκρουση για το μέλλον της πολιτικής αντιπολίτευσης στη γείτονα.
Κάπως έτσι, η νομική διαμάχη γύρω από το συνέδριο του κόμματος το 2023 έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο της δικαιοσύνης, τα όρια του πολιτικού ανταγωνισμού και την κατεύθυνση του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας.
Οι καταγγελίες για παρατυπίες στο συνέδριο του κόμματος, όπου ο Özgür Özel αντικατέστησε τον Kemal Kılıçdaroğlu έπειτα από 13 χρόνια, βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης. Στις 21 Μαΐου 2026, τουρκικό δικαστήριο ακύρωσε τα αποτελέσματα του συνεδρίου, απομάκρυνε τον Özel και την ομάδα του και επανέφερε τον Kılıçdaroğlu στην ηγεσία.
Η απόφαση αυτή έχει εντείνει το αίσθημα χάους στη μείζονα αντιπολίτευση και έχει πυροδοτήσει συζητήσεις για το κατά πόσο τα δικαστήρια διαμορφώνουν πλέον την πολιτική της αντιπολίτευσης.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι πρόκειται για ζήτημα δικαίου, ενώ η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι τα δικαστήρια επιχειρούν να την αποδυναμώσουν. Το CHP χαρακτήρισε την απόφαση του δικαστηρίου «δικαστικό πραξικόπημα», ενώ Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξέφρασαν ανησυχίες για την ανεξαρτησία της τουρκικής δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση του προέδρου Recep Tayyip Erdoğan υποστηρίζει ότι τα δικαστήριά της λειτουργούν ανεξάρτητα.
Η απόφαση ήρθε ακριβώς τη στιγμή που το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα βρισκόταν σε άνοδο — μετά από νίκες στις τοπικές εκλογές και με τον İmamoğlu να αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο ισχυρούς αντιπάλους του Erdoğan. Η φυλάκιση του Ekrem İmamoğlu το 2025, με κατηγορίες που τόσο ο ίδιος όσο και διεθνείς παρατηρητές θεωρούν αβάσιμες, έχει επίσης περιορίσει την ικανότητά του να κάνει προεκλογική εκστρατεία σε εθνικό επίπεδο. Η αποδυνάμωση της ηγεσίας του κόμματος συνέβη τη στιγμή που η αντιπολίτευση άρχιζε να φαίνεται οργανωμένη και ισχυρή. Ο Kılıçdaroğlu είναι ηλικιωμένος και θεωρούνταν από πολλούς Τούρκους άχρωμος. Ο Özel ήταν 20 χρόνια νεότερος και θεωρούνταν πιο χαρισματικός και επικοινωνιακός.
Με αυτή τη δικαστική απόφαση, η τουρκική πολιτική εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Τα δικαστήρια έχουν παρέμβει και στο παρελθόν σε κομματικά ζητήματα, αλλά σπάνια παρεμβαίνουν τόσο άμεσα ώστε να ανατρέπουν αποτελέσματα εσωτερικού συνεδρίου.
Η απόφαση αποτελεί πλέον δοκιμασία για την Τουρκίας που φαίνεται να προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού. Αν τα δικαστήρια αποδυναμώσουν την κύρια αντιπολίτευση τη στιγμή που αποκτά δυναμική, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να παρατείνει την 23ετή διακυβέρνηση του Erdoğan και να αποτελέσει πλήγμα στην προσπάθεια της χώρας να αντιμετωπίσει τον εκτοξευόμενο πληθωρισμό — ο οποίος, μαζί με τη στροφή της Τουρκίας προς τον πολιτικό ισλαμισμό, αποτελεί την κύρια κληρονομιά του Erdoğan.
Το επεισόδιο αυτό αποκαλύπτει επίσης τις εσωτερικές διαιρέσεις της αντιπολίτευσης. Η άνοδος του Özel στοχεύει στο να απομακρύνει το κόμμα από την εποχή Kılıçdaroğlu μετά από χρόνια απογοητευτικών εκλογικών αποτελεσμάτων. Τώρα που η παλιά ηγεσία επιστρέφει, τα μέλη του κόμματος επαναφέρουν παλιές διαφωνίες για στρατηγική, ύφος ηγεσίας και τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίσουν την κυβέρνηση Erdoğan. Αυτό δεν δυσκολεύει τα πράγματα μόνο λόγω εξωτερικών πιέσεων, αλλά και επειδή ενδέχεται να διασπάσει την αντιπολίτευση εκ των έσω. Η υπόθεση, επομένως, ξεπερνά τους κομματικούς κανόνες και δείχνει ότι οι νομικοί θεσμοί μπορούν να επηρεάσουν την πολιτική ισορροπία.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, διακυβεύονται περισσότερα από τις δημοκρατικές αρχές. Η Τουρκία παραμένει ακρογωνιαίος λίθος του ΝΑΤΟ, διαδραματίζει ρόλο στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας και της Μέσης Ανατολής, διαχειρίζεται μεταναστευτικές ροές και συμβάλλει στην ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο. Όμως, καθώς αυξάνεται η πίεση στην αντιπολίτευση και σε εκλεγμένους αξιωματούχους, αυξάνονται και οι αμφιβολίες για το πόσο προβλέψιμη είναι πραγματικά η τουρκική πολιτική μέσα σε αυτό το συμμαχικό πλαίσιο.
Αυτού του είδους η αβεβαιότητα έχει στρατηγικές συνέπειες. Ενώ οι δυτικές κυβερνήσεις βασίζονται στην Τουρκία ως εταίρο ασφάλειας, πρέπει να κατανοούν τις εσωτερικές πιέσεις που εντείνονται στην Άγκυρα. Όταν ένα πολιτικό σύστημα βρίσκεται υπό πίεση, με οικονομική αστάθεια και διχασμένη αντιπολίτευση, γίνεται πολύ πιο απρόβλεπτο — και πιο δύσκολο για τους δυτικούς συμμάχους να συνεργαστούν μαζί του σε περίπτωση κρίσης στην περιοχή. Η δικαστική απόφαση έχει ήδη αναστατώσει τις αγορές, δείχνοντας πόσο βαθιά μπορεί η εσωτερική πολιτική να επηρεάσει την εμπιστοσύνη πέρα από τους πολιτικούς κύκλους.
Σημειωτέον, το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης έχει απολέσει πάνω από 45 δισ. δολ. τον τελευταίο μήνα ενώ και η Τουρκία λίρα διολισθαίνει (1 δολάριο για 45 λίρες) με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να έχει κάψει όλα τα συναλλαγματικά της αποθέματα και να έχει προβεί σε πωλήσεις χρυσού άνω των 20 δισ.
