Τεχνητή νοημοσύνη: Η Ελλάδα των δύο ταχυτήτων – Το χάσμα 37% με 7% που απειλεί την ανταγωνιστικότητα

• Το 37,6% των μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων χρησιμοποιούσε τεχνητή νοημοσύνη το 2025, έναντι μόλις 7,3% των μικρών, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ.
• Μόλις το 8,9% των ελληνικών επιχειρήσεων με τουλάχιστον 10 εργαζομένους αξιοποιούσε AI, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτανε το 19,9%.
• Η Ελλάδα εμφανίζει ένα εντυπωσιακό παράδοξο: ενώ οι επιχειρήσεις υστερούν, το 83,5% των νέων ηλικίας 16 έως 24 ετών χρησιμοποιούσε εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης.

Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες μετασχηματισμού της παγκόσμιας οικονομίας. Ωστόσο, στην Ελλάδα η μετάβαση στη νέα ψηφιακή εποχή πραγματοποιείται με δύο διαφορετικές ταχύτητες.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν τους οικονομικούς πόρους, τις υποδομές και το εξειδικευμένο προσωπικό για να ενσωματώσουν εφαρμογές AI στις δραστηριότητές τους. Από την άλλη, οι μικρότερες εταιρείες δυσκολεύονται να ακολουθήσουν, αντιμετωπίζοντας περιορισμούς σε επενδύσεις, τεχνογνωσία και ψηφιακή ετοιμότητα.

Η εικόνα αποτυπώνεται στη νέα έκθεση OECD Digital Economy and Society Outlook 2026, που δημοσιοποιήθηκε στις 5 Νοεμβρίου και παρουσιάζει τις σημαντικές ανισότητες στη χρήση προηγμένων τεχνολογιών μεταξύ επιχειρήσεων, κλάδων και ηλικιακών ομάδων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2025, το 37,6% των μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων, με τουλάχιστον 250 εργαζομένους, χρησιμοποιούσε κάποια μορφή τεχνητής νοημοσύνης.

Στις μικρές επιχειρήσεις, με 10 έως 49 εργαζομένους, το αντίστοιχο ποσοστό περιοριζόταν στο 7,3%, ενώ στις μεσαίες επιχειρήσεις έφτανε το 15,2%.

Πρόκειται για απόκλιση άνω των 30 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ μεγάλων και μικρών εταιρειών, η οποία αναδεικνύει ένα από τα βασικά εμπόδια για την ευρύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας στην ελληνική οικονομία.

Η Ελλάδα πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις ανισότητες μεταξύ των ελληνικών επιχειρήσεων. Η χώρα εμφανίζει χαμηλότερα ποσοστά υιοθέτησης τεχνητής νοημοσύνης σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, μόλις το 8,9% των ελληνικών επιχειρήσεων με τουλάχιστον 10 εργαζομένους χρησιμοποιούσε AI το 2025, έναντι 19,9% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η διαφορά είναι εμφανής σε όλες τις κατηγορίες επιχειρήσεων.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και οι μεγαλύτερες ελληνικές επιχειρήσεις υστερούν έναντι των ευρωπαϊκών ανταγωνιστών τους.

Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη στις μικρές εταιρείες, όπου η χρήση AI είναι λιγότερο από τη μισή του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Η απόκλιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια οικονομία στην οποία οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν βασικό πυλώνα της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Οι κλάδοι που προηγούνται και εκείνοι που μένουν πίσω

Οι διαφορές στην υιοθέτηση τεχνητής νοημοσύνης δεν αφορούν μόνο το μέγεθος των επιχειρήσεων, αλλά και τον κλάδο στον οποίο δραστηριοποιούνται.

Στην Ελλάδα, την υψηλότερη χρήση AI καταγράφουν οι επιχειρήσεις πληροφορικής και επικοινωνιών, με ποσοστό 44%.

Ακολουθούν οι επιχειρήσεις επαγγελματικών, επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων, με 31%.

Αντίθετα, η διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή στη μεταποίηση, στις κατασκευές και στο λιανικό εμπόριο, όπου περιορίζεται στο 7% για κάθε κλάδο.

Η εικόνα αντανακλά τις διαφορετικές δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνολογίας.

Στους κλάδους πληροφορικής και επαγγελματικών υπηρεσιών, οι εφαρμογές AI μπορούν να ενσωματωθούν ευκολότερα σε δραστηριότητες όπως η επεξεργασία πληροφοριών, η ανάλυση δεδομένων και η παραγωγή περιεχομένου.

Σε παραδοσιακούς κλάδους, η αξιοποίησή τους συχνά απαιτεί μεγαλύτερη προσαρμογή των διαδικασιών, επενδύσεις σε εξοπλισμό και εκπαίδευση εργαζομένων.

Ωστόσο, οι επιχειρήσεις των συγκεκριμένων κλάδων δεν είναι απαραίτητα αποκομμένες από τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, περίπου μία στις τρεις μεταποιητικές επιχειρήσεις χρησιμοποιεί εργαλεία ανάλυσης μεγάλων δεδομένων, ενώ στο λιανικό εμπόριο το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει τις τέσσερις στις δέκα.

Παράλληλα, περίπου 30% των επιχειρήσεων στις κατασκευές αξιοποιεί υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους.

Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι υπάρχει ήδη μια ψηφιακή βάση πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί η επόμενη φάση υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης.

Πού χρησιμοποιούν οι ελληνικές επιχειρήσεις το AI

Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης διαφοροποιείται και ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.

Στις μεγάλες ελληνικές εταιρείες, η συχνότερη εφαρμογή αφορά την ασφάλεια πληροφοριακών και επικοινωνιακών συστημάτων, με ποσοστό περίπου 20%.

Ακολουθούν η οργάνωση και διαχείριση των επιχειρηματικών λειτουργιών, με 13%, και το μάρκετινγκ και οι πωλήσεις, με 12%.

Ως προς τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται, ιδιαίτερη παρουσία έχουν τα εργαλεία ανάλυσης γραπτών κειμένων, ενώ ακολουθούν οι εφαρμογές μηχανικής μάθησης.

Η εικόνα δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται πλέον σε πειραματικές χρήσεις, αλλά επεκτείνεται σε καθημερινές επιχειρησιακές λειτουργίες.

Από την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων διαδικασιών μέχρι τη βελτίωση της εξυπηρέτησης πελατών και την ανάλυση εμπορικών δεδομένων, οι δυνατότητες είναι σημαντικές.

Το οικονομικό όφελος, ωστόσο, δεν προκύπτει αυτόματα από την αγορά μιας εφαρμογής AI. Απαιτείται ουσιαστική ενσωμάτωση στις διαδικασίες της επιχείρησης, ώστε η τεχνολογία να συμβάλει στην αποδοτικότερη αξιοποίηση χρόνου και πόρων.

Το παράδοξο των Ελλήνων νέων

Αν οι ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζονται διστακτικές στην υιοθέτηση του AI, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική σε ατομικό επίπεδο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 44,1% των ατόμων στην Ελλάδα χρησιμοποίησε εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία περιεχομένου κατά το εξεταζόμενο τρίμηνο του 2025.

Το αντίστοιχο ποσοστό στις χώρες του ΟΟΣΑ ήταν 37,2%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για τους νέους.

Στην ηλικιακή ομάδα 16 έως 24 ετών, η χρήση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα έφτασε το 83,5%, έναντι 68,3% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ.

Πρόκειται για μια αντίθεση με ιδιαίτερη οικονομική σημασία: ενώ οι νέοι εξοικειώνονται με ταχύτατους ρυθμούς με τα εργαλεία AI, μεγάλο μέρος των ελληνικών επιχειρήσεων δεν έχει ακόμη ενσωματώσει αντίστοιχες τεχνολογίες στις δραστηριότητές του.

Αυτή η απόσταση δημιουργεί μια πιθανή ευκαιρία για την αγορά εργασίας, καθώς η νέα γενιά εισέρχεται σταδιακά στην παραγωγή διαθέτοντας δεξιότητες και εμπειρίες που δεν αξιοποιούνται ακόμη πλήρως από τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη για περισσότερη εκπαίδευση και επανακατάρτιση, ώστε η εξοικείωση με τα εργαλεία AI να μετατρέπεται σε πραγματική επαγγελματική ικανότητα.

Το πραγματικό εμπόδιο για τις μικρομεσαίες

Για πολλές ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο το κόστος απόκτησης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, η περιορισμένη ψηφιακή ωριμότητα και οι δυσκολίες ενσωμάτωσης νέων εργαλείων στις καθημερινές λειτουργίες μπορούν να αποτελέσουν εξίσου σημαντικά εμπόδια.

Το ζήτημα αναδεικνύεται και στην Έκθεση Ψηφιακής Δεκαετίας 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στη δημιουργία ψηφιακών υποδομών και στη διαμόρφωση του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου.

Ωστόσο, η χαμηλή υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις εξακολουθεί να περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης της ψηφιακής καινοτομίας.

Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι τα κενά στις ψηφιακές δεξιότητες και το χαμηλό ποσοστό ειδικών πληροφορικής στην απασχόληση μπορούν να επιβραδύνουν την τεχνολογική μετάβαση και να επηρεάσουν την ανταγωνιστικότητα.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις μικρότερες εταιρείες, οι οποίες δεν διαθέτουν πάντοτε αυτόνομα τμήματα πληροφορικής ή επαρκή κεφάλαια για μεγάλα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού.

Από τη χρήση του ChatGPT στην πραγματική παραγωγικότητα

Η απόσταση μεταξύ χρήσης και ουσιαστικής αξιοποίησης της τεχνολογίας αποτυπώνεται και σε νεότερη ελληνική έρευνα.

Σύμφωνα με τη μελέτη «Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ στην Ελλάδα 2026», που πραγματοποίησε το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την Telekom, το 45% των επιχειρήσεων του δείγματος δήλωσε ότι χρησιμοποιεί εφαρμογές AI.

Ωστόσο, το 68% όσων χρησιμοποιούν την τεχνολογία ανέφερε μικρή ή καθόλου εξοικείωση με αυτήν.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 2026, με τη συμμετοχή 400 επιχειρήσεων που απασχολούν από έναν έως 50 εργαζομένους και διαθέτουν κάποια ψηφιακή υποδομή.

Τα ευρήματα δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, καθώς διαφοροποιούνται τόσο η περίοδος και το δείγμα όσο και η μεθοδολογία καταγραφής.

Αναδεικνύουν, ωστόσο, μια ουσιαστική διάσταση του προβλήματος.

Μια επιχείρηση μπορεί να χρησιμοποιεί εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης για τη σύνταξη κειμένων, την παραγωγή περιεχομένου ή τη διαχείριση κοινωνικών δικτύων, χωρίς να έχει ενσωματώσει την τεχνολογία σε κρίσιμες λειτουργίες όπως η πρόβλεψη ζήτησης, η διαχείριση αποθεμάτων ή η ανάλυση οικονομικών δεδομένων.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο πόσες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν AI, αλλά και πόση αξία καταφέρνουν να δημιουργήσουν από αυτή τη χρήση.

Το στοίχημα της ανταγωνιστικότητας

Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι οι διαφορές στην υιοθέτηση τεχνητής νοημοσύνης μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων ενδέχεται να διατηρηθούν τα επόμενα χρόνια, εάν δεν υπάρξουν στοχευμένες παρεμβάσεις.

Σε επίπεδο οργανισμού, οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι περισσότερο από δύο φορές πιθανότερο να χρησιμοποιούν AI σε σύγκριση με τον μέσο όρο των εταιρειών.

Μέχρι το τέλος της δεκαετίας, το χάσμα θα μπορούσε να παραμείνει ιδιαίτερα μεγάλο, ακόμη και εάν αυξηθεί συνολικά η διάδοση της τεχνολογίας.

Για την ελληνική οικονομία, η πρόκληση είναι διπλή.

Από τη μία πλευρά, χρειάζεται να επιταχυνθεί η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Από την άλλη, απαιτείται να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι σχετικές επενδύσεις να μεταφραστούν σε μετρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η χώρα αναπτύσσει σημαντικές νέες υποδομές, μεταξύ των οποίων ένα AI Factory και τέσσερις υποστηρικτικές δομές, ενώ ο εθνικός οδικός χάρτης για την ψηφιακή μετάβαση περιλαμβάνει 125 μέτρα με δημόσια χρηματοδότηση 6,1 δισ. ευρώ.

Η ύπαρξη υποδομών και χρηματοδοτικών εργαλείων, όμως, αποτελεί μόνο την αρχή.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η πρόσβαση των μικρότερων επιχειρήσεων σε εξειδικευμένη γνώση, κατάλληλες εφαρμογές και υποστήριξη για την αξιοποίησή τους.

Η Ελλάδα διαθέτει μια νέα γενιά που χρησιμοποιεί ήδη μαζικά την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά έναν επιχειρηματικό τομέα που δυσκολεύεται να ακολουθήσει. Το εάν θα καταφέρει να γεφυρώσει αυτή την απόσταση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ιστορική τριμερής Τραμπ, Σι και Πούτιν στην Κίνα: Τα θέματα που θα τεθούν επί τάπητος
• ΗΠΑ: Νέα δυναμική για την εκλογή προέδρου μέσω της λαϊκής ψήφου – Τα συνταγματικά και πολιτικά εμπόδια
• Ενεργειακός «λογαριασμός» 67 δισ. ευρώ για τα συμβατικά Ι.Χ. στην Ευρώπη – Πόσα δισ. εξοικονομεί η ηλεκτροκίνηση