Θρίλερ στη Μέση Ανατολή: «Φιλικές συνομιλίες» βλέπει ο Τραμπ, διαψεύδει το Ιράν – Εκρήξεις στο βόρειο Ιράκ

• ΗΠΑ – Ιράν: Εύθραυστη αποκλιμάκωση χωρίς επίσημη κατάπαυση πυρός
• Ντόναλντ Τραμπ και Ιράν σε παρασκηνιακές συνομιλίες μέσω μεσολαβητών
• Ουάσινγκτον και Τεχεράνη αναζητούν διέξοδο από τη σύγκρουση χωρίς πολιτική υποχώρηση
• Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ – Ιράν

Σε μια εύθραυστη και άτυπη φάση αποκλιμάκωσης έχει εισέλθει η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, χωρίς όμως να έχει διαμορφωθεί ακόμη ένα σταθερό πλαίσιο ειρήνευσης. Οι αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις έχουν ανασταλεί, ωστόσο δεν υπάρχει επίσημη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ούτε κοινά αποδεκτή βάση για την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη εμφανίζονται να διερευνούν μια πιθανή έξοδο από τη σύγκρουση, αλλά με διαφορετικές αφηγήσεις και αντικρουόμενες δημόσιες τοποθετήσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε «καλές» και «πολύ φιλικές» συνομιλίες με το Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι η Τεχεράνη ζήτησε να σταματήσουν οι επιθέσεις και να πραγματοποιηθεί συνάντηση με στόχο την επίτευξη συμφωνίας.

Η ιρανική κυβέρνηση, ωστόσο, διαψεύδει ότι ζήτησε απευθείας συνομιλίες με την Ουάσινγκτον και επιμένει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καθορίζουν μονομερώς πότε ξεκινά και πότε ολοκληρώνεται ένας πόλεμος.

Η αντίφαση αυτή αφήνει περιθώριο και στις δύο πλευρές να εξετάσουν μια διέξοδο χωρίς να εμφανίζονται ότι υποχωρούν. Η αμερικανική πλευρά παρουσιάζει την παύση των επιθέσεων ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης που άσκησε, ενώ το Ιράν αποφεύγει να αναγνωρίσει επίσημες διαπραγματεύσεις, καθώς μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να εκληφθεί στο εσωτερικό της χώρας ως ένδειξη αδυναμίας ή συνθηκολόγησης.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές που επικαλείται το Axios, οι δύο πλευρές επικοινωνούν μέσω μεσολαβητών, με το Ομάν, το Κατάρ και το Πακιστάν να προσπαθούν να μετατρέψουν την προσωρινή παύση των εχθροπραξιών σε ουσιαστική κατάπαυση του πυρός.

Η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί νέα επίθεση, καθώς και οικονομικές παραχωρήσεις, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί υποχωρήσεις από το Ιράν στο ζήτημα του πυρηνικού του προγράμματος.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο  

Παρά το γεγονός ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το βασικό στρατηγικό ζήτημα, το πρώτο πεδίο πρακτικής συνεννόησης φαίνεται να είναι η αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.

Ιράν και Ομάν πραγματοποίησαν εντατικές διαβουλεύσεις για τη δημιουργία ενός προσωρινού μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης των πλοίων από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, από το Στενό του Ορμούζ διερχόταν περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η κυκλοφορία, ωστόσο, περιορίστηκε δραστικά εξαιτίας του πολέμου και των επιθέσεων στην περιοχή.

Στις συζητήσεις εξετάζεται ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να προσφέρει στο Ιράν και στο Ομάν έναν βαθμό εποπτείας στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, αλλά και πιθανό οικονομικό όφελος.

Για την Τεχεράνη, το Ορμούζ αποτελεί ένα σημαντικό διαπραγματευτικό εργαλείο. Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, εμφανίζεται απρόθυμη να προσφέρει οικονομικά ανταλλάγματα για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας που διαταράχθηκε από τις ιρανικές επιθέσεις σε πλοία.

Η εξέλιξη των συνομιλιών για το Στενό του Ορμούζ θεωρείται κρίσιμη, καθώς μια συμφωνία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρώτο βήμα για ευρύτερες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Αντίθετα, μια νέα επίθεση σε εμπορικό πλοίο ή ενεργειακή εγκατάσταση θα μπορούσε να ανατρέψει την εύθραυστη αποκλιμάκωση και να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση της έντασης.

Παρά την αναστολή των αμερικανικών αεροπορικών επιχειρήσεων, η πίεση προς το Ιράν δεν έχει σταματήσει.

Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι κυρώσεις και ο περιορισμός των ιρανικών εξαγωγών μπορούν μακροπρόθεσμα να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά στην Τεχεράνη από ό,τι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από χίλια πρόσωπα, πλοία και αεροσκάφη, στοχεύοντας: το εμπόριο πετρελαίου, τα δίκτυα χρηματοδότησης, τις προμήθειες όπλων, τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» του Ιράν.

Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι η οικονομική πίεση περιορίζει τη δυνατότητα της Τεχεράνης να χρηματοδοτεί τον κρατικό μηχανισμό και τις ένοπλες οργανώσεις που συνδέονται μαζί της.

Ωστόσο, η στρατηγική αυτή δεν αποδίδει άμεσα αποτελέσματα. Ακόμη και Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι οι κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός χρειάζονται περισσότερο χρόνο από μια στρατιωτική επιχείρηση για να αναγκάσουν το Ιράν να υποχωρήσει.

Παράλληλα, η παράταση της σύγκρουσης αυξάνει το οικονομικό και πολιτικό κόστος και για την ίδια την Ουάσινγκτον.

Νέα ένταση στο βόρειο Ιράκ: Εκρήξεις στην Ερμπίλ και επίθεση στο Khor Mor

Παρά την προσωρινή διακοπή των απευθείας πληγμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, συνεχίζονται οι επιθέσεις και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή.

Στο βόρειο Ιράκ καταγράφηκε σειρά εκρήξεων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Σύμφωνα με ιρακινά μέσα ενημέρωσης και το ιρανικό πρακτορείο Fars, τουλάχιστον επτά εκρήξεις σημειώθηκαν στην περιοχή της Ερμπίλ. Ορισμένες πληροφορίες ανέφεραν ότι σημειώθηκαν κοντά στο αμερικανικό προξενείο, ενώ άλλες έκαναν λόγο για πλήγματα εναντίον εγκαταστάσεων ή βάσεων ιρανικών κουρδικών οργανώσεων της αντιπολίτευσης.

Δεν υπήρξε άμεση και ανεξάρτητη επιβεβαίωση για όλους τους στόχους ή για την ταυτότητα των δραστών κάθε επίθεσης.

Οι επιθέσεις επεκτάθηκαν στις περιοχές Χαλίφαν και Σοράν, όπου αναφέρθηκαν πυρκαγιές. Αστυνομικές πηγές ανέφεραν επίσης ότι δύο drones συνετρίβησαν κοντά στις περιοχές που είχαν τεθεί στο στόχαστρο.

Την ίδια ώρα, το κρατικό ιρανικό δίκτυο IRIB μετέδωσε ότι δέχθηκε επίθεση το κοίτασμα φυσικού αερίου Khor Mor, στην επαρχία Σουλεϊμανίγια της αυτόνομης κουρδικής περιφέρειας.

Το κοίτασμα αποτελεί βασική πηγή φυσικού αερίου για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του ιρακινού Κουρδιστάν, γεγονός που καθιστά το πλήγμα σημαντική απειλή τόσο για την ασφάλεια όσο και για την ενεργειακή τροφοδοσία της περιοχής.

Η επίθεση στο Khor Mor φέρεται να σημειώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης, περίπου την ίδια ώρα με τις εκρήξεις στην Ερμπίλ, σε απόσταση περίπου 200 χιλιομέτρων.

Η χρονική σύμπτωση ενισχύει την εικόνα μιας συντονισμένης επιχείρησης σε διαφορετικά σημεία του βόρειου Ιράκ, χωρίς ωστόσο να έχει παρουσιαστεί μέχρι στιγμής πλήρης επίσημη αποτίμηση από τις ιρακινές αρχές.

Αστυνομικές πηγές που επικαλείται το Al Jazeera ανέφεραν επίσης ότι περισσότερα από δέκα αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη και μη επανδρωμένα συστήματα πετούσαν πάνω από την Ερμπίλ μετά τις φερόμενες ιρανικές επιθέσεις.

Η πληροφορία αυτή δεν επιβεβαιώθηκε ούτε από το Πεντάγωνο ούτε από τις ιρακινές αρχές. Ως αποτέλεσμα, δεν είναι σαφές εάν επρόκειτο για επιχείρηση αναχαίτισης, επιτήρηση της περιοχής ή προετοιμασία πιθανών αντιποίνων.

Το βόρειο Ιράκ αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή, καθώς συνδυάζει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές και βάσεις οργανώσεων της ιρανικής κουρδικής αντιπολίτευσης, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε νέες επιθέσεις.

Ο Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον: Η στρατηγική διαφορά ΗΠΑ – Ισραήλ

Οι εξελίξεις σημειώνονται ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται στην Ουάσινγκτον για συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι το Ιράν θα βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας της συνάντησης.

Η συνάντηση αναμένεται να δείξει κατά πόσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξακολουθούν να έχουν κοινή στρατηγική και κοινούς στόχους απέναντι στην Τεχεράνη.

Η ισραηλινή κυβέρνηση επιθυμεί να διατηρηθεί η δυνατότητα νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων, ώστε το Ιράν να μην μπορέσει να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές και πυρηνικές του υποδομές.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, αντίθετα, επιχειρεί να αξιοποιήσει την απειλή νέων πληγμάτων ως μέσο πίεσης για την επίτευξη συμφωνίας.

Η βασική διαφορά μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ αφορά τον χρόνο και την έκταση της στρατιωτικής πίεσης.

Μια νέα ισραηλινή επιχείρηση θα μπορούσε να υπονομεύσει τις συνομιλίες με την Τεχεράνη, ενώ μια συμφωνία που θα θεωρηθεί υπερβολικά περιορισμένη ενδέχεται να μην ικανοποιήσει την ισραηλινή πλευρά.

Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Η προσωρινή παύση των επιθέσεων δημιουργεί ένα παράθυρο για διπλωματική λύση, όμως οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένουν βαθιές.

Το Στενό του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι αμερικανικές κυρώσεις και οι περιφερειακές στρατιωτικές κινήσεις αποτελούν τα βασικά σημεία που θα καθορίσουν εάν η αποκλιμάκωση μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική συμφωνία ή αν η Μέση Ανατολή θα οδηγηθεί σε νέο κύκλο έντασης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Φορολογική κατοικία στην Ελλάδα με «διαβατήριο» 100.000 ευρώ
• AMD: Επένδυση έως 5 δισ. δολάρια στην Anthropic – Συμφωνία-μαμούθ για AI chips
• Το πυρηνικό deal Τραμπ με τη Σαουδική Αραβία προκαλεί παγκόσμια ανησυχία – Τι προβλέπεται για το ουράνιο