Τραμπ: Οι ΗΠΑ θα «διαχειρίζονται» τα Στενά του Ορμούζ – Τι είπε για τα διόδια

• Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «κρατήσουν» τα Στενά του Ορμούζ και πιθανότατα θα αναλάβουν τη διαχείρισή τους.
• Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέφερε το ενδεχόμενο οικονομικής αποζημίωσης ή αμερικανικών διοδίων για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας.
• Οι δηλώσεις έγιναν εν μέσω νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης και μεγάλης πτώσης της εμπορικής κίνησης από την κρίσιμη ενεργειακή δίοδο.

Την πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να αναλάβουν κεντρικό ρόλο στον έλεγχο και στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ εξέφρασε ο Ντόναλντ Τραμπ, κλιμακώνοντας τη ρητορική του απέναντι στο Ιράν.

Σε τηλεφωνική συνέντευξη στην εκπομπή «Fox & Friends» του Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «κρατήσουν» τα Στενά και «πιθανότατα θα τα διαχειρίζονται».

«Θα γίνουμε ο φύλακας των Στενών. Ίσως μας αποκαλούν τον φύλακα-άγγελο των Στενών. Και θα πρέπει να αποζημιωνόμαστε γι’ αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τι είπε ο Τραμπ για τα διόδια

Στην τελευταία του τοποθέτηση, ο Τραμπ δεν ανέφερε συγκεκριμένο σύστημα διοδίων ούτε διευκρίνισε ποιοι θα κατέβαλλαν την αποζημίωση προς τις ΗΠΑ. Η αναφορά του περιορίστηκε στην ανάγκη κάλυψης του κόστους που, κατά τον ίδιο, αναλαμβάνει η Ουάσιγκτον για την προστασία της ναυσιπλοΐας.

Δεν είναι, πάντως, η πρώτη φορά που ο Αμερικανός πρόεδρος θέτει δημόσια το ενδεχόμενο επιβολής τελών στα Στενά του Ορμούζ.

Σε ανάρτησή του τον Ιούνιο είχε υποστηρίξει ότι δεν θα επιβάλλονταν διόδια κατά τη διάρκεια της συμφωνηθείσας εκεχειρίας των 60 ημερών, ούτε μετά τη λήξη της. Είχε, ωστόσο, προσθέσει μία σημαντική εξαίρεση: εάν δεν ολοκληρωνόταν η συμφωνία με το Ιράν, τα τέλη θα μπορούσαν να επιβληθούν «από και για τις Ηνωμένες Πολιτείες», ως αποζημίωση για υπηρεσίες ασφαλείας που παρέχουν στις χώρες της Μέσης Ανατολής.

Η Ουάσιγκτον, από την άλλη πλευρά, είχε απαιτήσει από την Τεχεράνη να δεσμευτεί δημόσια ότι όλες οι λωρίδες ναυσιπλοΐας θα παραμείνουν ανοικτές και ότι τα πλοία θα διέρχονται χωρίς ιρανικά διόδια.

Η πρόταση του Τραμπ δημιουργεί έτσι ένα εμφανές παράδοξο: οι ΗΠΑ απορρίπτουν την επιβολή τελών από το Ιράν, αλλά ο ίδιος αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αμερικανικής χρέωσης για τη φύλαξη της περιοχής.

«Το Ιράν παραβίασε τη συμφωνία»

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον είχε συνάψει συμφωνία με την Τεχεράνη, την οποία, όπως είπε, παραβίασε η ιρανική πλευρά.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν καταλήξει τον Ιούνιο σε ενδιάμεσο μνημόνιο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση χαρακτήρισε τις νεότερες επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων παραβίαση της εκεχειρίας και προχώρησε σε νέα πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων.

Η Τεχεράνη αμφισβητεί την αμερικανική εκδοχή των γεγονότων και έχει κατηγορήσει, από την πλευρά της, την Ουάσιγκτον ότι παραβιάζει τις συμφωνίες και παρεμβαίνει στη διαχείριση της θαλάσσιας οδού. Οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται μέσω χωρών όπως το Ομάν και το Κατάρ, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αποκατασταθεί σταθερό πλαίσιο ασφαλούς διέλευσης.

Κατέρρευσε η κίνηση των πλοίων

Η νέα ένταση έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά την εμπορική ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων της Kpler, μόλις έξι πλοία διέσχισαν τα Στενά την Κυριακή, ο χαμηλότερος αριθμός των τελευταίων πέντε εβδομάδων.

Κανένα πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου δεν εντοπίστηκε στην περιοχή κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ενώ αρκετά πλοία απενεργοποίησαν τους αναμεταδότες τους εξαιτίας του υψηλού κινδύνου.

Η Διοίκηση Κεντρικών Δυνάμεων των ΗΠΑ ανακοίνωσε επανειλημμένους γύρους πληγμάτων εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, αναφέροντας ότι στόχος είναι να περιοριστεί η δυνατότητα επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων και πληρωμάτων.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός έχει καταδικάσει τις νέες επιθέσεις και ζητεί αποκλιμάκωση, προστασία των ναυτικών και αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Γιατί τα Στενά είναι κρίσιμα για την παγκόσμια οικονομία

Τα Στενά του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και στο Ομάν, αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους παγκοσμίως.

Το 2024 περνούσαν από τη θαλάσσια οδό περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών προϊόντων. Από την ίδια περιοχή διερχόταν και περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG, κυρίως από το Κατάρ.

Το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι ροές πετρελαίου είχαν ήδη υποχωρήσει στα 14,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από περισσότερα από 20 εκατ. στα προηγούμενα τρίμηνα, αντανακλώντας τον αντίκτυπο της κρίσης στην παραγωγή και στις μεταφορές.

Η νέα κλιμάκωση προκάλεσε άνοδο σχεδόν 4% στις τιμές του πετρελαίου και πιέσεις στις διεθνείς αγορές, καθώς οι επενδυτές φοβούνται νέα διακοπή των ενεργειακών ροών και αύξηση του κόστους των μεταφορών και της ασφάλισης πλοίων.

Μπορούν οι ΗΠΑ να «αναλάβουν» τα Στενά;

Οι δηλώσεις Τραμπ αποτελούν πολιτική και στρατιωτική τοποθέτηση και δεν μεταβάλλουν από μόνες τους το διεθνές νομικό καθεστώς της περιοχής.

Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει δικαίωμα ανεμπόδιστης διέλευσης πλοίων και αεροσκαφών από στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Τα παράκτια κράτη μπορούν να ρυθμίζουν ζητήματα ασφάλειας και ναυσιπλοΐας, αλλά δεν μπορούν να αναστέλλουν το δικαίωμα διέλευσης.

Η υπάρχουσα θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά βασίζεται σε σύστημα διαχωρισμού που έχει θεσπιστεί μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και λειτουργεί εδώ και δεκαετίες μεταξύ των χωρικών υδάτων του Ομάν και του Ιράν.

Οποιαδήποτε μόνιμη αμερικανική διαχείριση, επιβολή διοδίων ή αλλαγή του καθεστώτος θα απαιτούσε επομένως πολύ περισσότερα από μία προεδρική δήλωση: διεθνείς συμφωνίες, σαφές νομικό πλαίσιο και πρακτική δυνατότητα εφαρμογής σε μια περιοχή όπου βρίσκονται αντιμέτωπες ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις.

Η ενεργειακή ασφάλεια στο επίκεντρο

Η τοποθέτηση Τραμπ δείχνει ότι η διαχείριση των Στενών εξελίσσεται σε ένα από τα κεντρικά ζητήματα της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Ιράν.

Για την Ουάσιγκτον, η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας αποτελεί ζήτημα παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας του εμπορίου. Για την Τεχεράνη, τα Στενά παραμένουν βασικό διαπραγματευτικό και στρατηγικό πλεονέκτημα.

Το κατά πόσο οι αναφορές του Τραμπ σε αμερικανικό έλεγχο και οικονομική αποζημίωση θα μετατραπούν σε συγκεκριμένη πολιτική παραμένει ασαφές. Είναι βέβαιο, πάντως, ότι οποιαδήποτε απόπειρα μονομερούς διαχείρισης ή επιβολής τελών θα προκαλούσε νέες νομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές εντάσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί ο μισθός κοστίζει πολύ στην επιχείρηση και φτάνει μειωμένος στον εργαζόμενο
• Business Monitor: Από τους προορισμούς του αύριο στην επέμβαση που καταργεί τις αποστάσεις
• Πόσα ξοδεύουν οι ευρωπαϊκές χώρες για την άμυνα – Η θέση της Ελλάδας και ο στόχος του ΝΑΤΟ
• Πώς η Ελλάδα εδραιώνεται ως ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης