Γιατί οι ΗΠΑ δεν μπορούν να ελέγξουν τα Στενά του Ορμούζ μόνο με στρατιωτική ισχύ 

Η νέα κλιμάκωση της έντασης στα Στενά του Ορμούζ επιβεβαιώνει ότι η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί για να επιλύσει μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές κρίσεις στον κόσμο. Οι επιθέσεις του Ιράν σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, οι αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές και οι πυραυλικές απαντήσεις της Τεχεράνης δημιουργούν έναν επικίνδυνο κύκλο αντιποίνων, χωρίς να προσφέρουν ουσιαστική λύση.

Παρότι καμία πλευρά δεν φαίνεται να επιδιώκει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, η συνεχιζόμενη αστάθεια απειλεί την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την ομαλή λειτουργία των διεθνών αγορών ενέργειας.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο στρατηγικούς θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως. Μέσω αυτών διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), γεγονός που τα καθιστά ζωτικής σημασίας τόσο για τις οικονομίες του Κόλπου όσο και για τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια.

Οποιαδήποτε διατάραξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας επηρεάζει άμεσα τις τιμές της ενέργειας, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη σταθερότητα των διεθνών αγορών.

Γιατί η στρατιωτική πίεση δεν αρκεί

Η στρατηγική της Ουάσιγκτον βασίζεται κυρίως στην άσκηση στρατιωτικής πίεσης, με στόχο να περιορίσει τη δράση των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση παρουσιάζει σημαντικά όρια.

Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος του στενού δεν αποτελεί μόνο οικονομικό εργαλείο αλλά και ζήτημα εθνικού κύρους, γεωπολιτικής επιρροής και στρατηγικής αποτροπής. Οι Φρουροί της Επανάστασης αντιμετωπίζουν την περιοχή ως σημαντικό σύμβολο ισχύος, το οποίο δύσκολα θα εγκαταλείψουν εξαιτίας στρατιωτικών επιθέσεων ή αυστηρότερων κυρώσεων.

Αντί για περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση, αρκετοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η μόνη βιώσιμη λύση βρίσκεται στη διπλωματία.

Οι χώρες του Κόλπου μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, προσφέροντας στο Ιράν ένα πλαίσιο κινήτρων που θα περιλαμβάνει: σταδιακή άρση κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, οικονομικές επενδύσεις και επανένταξη στις διεθνείς αγορές.

Μέσα από μια τέτοια διαδικασία, η Τεχεράνη θα είχε περισσότερα οφέλη διατηρώντας ανοικτά τα Στενά του Ορμούζ παρά συνεχίζοντας τις προκλήσεις.

Το εσωτερικό δίλημμα της ιρανικής ηγεσίας

Η κρίση αποκαλύπτει και τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος.

Οι πιο πραγματιστικές πολιτικές δυνάμεις αναγνωρίζουν ότι η οικονομική ανάπτυξη και η επιστροφή στις παγκόσμιες αγορές αποτελούν τη μόνη μακροπρόθεσμη λύση για την ιρανική οικονομία.

Αντίθετα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης φαίνεται να προτιμούν τη διατήρηση της έντασης, καθώς η στρατιωτική παρουσία στην περιοχή ενισχύει τόσο την πολιτική όσο και την οικονομική τους επιρροή.

Αυτό δημιουργεί μια εσωτερική σύγκρουση συμφερόντων, η οποία δυσκολεύει την επίτευξη μιας σταθερής συμφωνίας.

Ο ρόλος του Ομάν και του Κατάρ

Το Ομάν έχει επιχειρήσει να δημιουργήσει έναν εναλλακτικό θαλάσσιο διάδρομο μέσα από τα χωρικά του ύδατα, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση της ναυσιπλοΐας από τα σημεία που ελέγχει το Ιράν.

Οι επιθέσεις σε πλοία που χρησιμοποιούν αυτή τη διαδρομή δείχνουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει τον στρατηγικό της έλεγχο.

Παράλληλα, το Κατάρ και το Ομάν θεωρούνται οι πλέον κατάλληλοι μεσολαβητές για την οικοδόμηση ενός νέου πλαισίου περιφερειακής συνεργασίας, αξιοποιώντας την εμπειρία τους στις διπλωματικές διαπραγματεύσεις.

Η διαρκής εξάρτηση των αραβικών κρατών από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλειά τους δείχνει πλέον τα όριά της.

Μια πιο αποτελεσματική στρατηγική θα μπορούσε να βασιστεί: στη δημιουργία κοινών ναυτικών δυνάμεων προστασίας, στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών του Κόλπου, στη σύναψη συμφώνου μη επίθεσης με το Ιράν και στη δημιουργία μόνιμων μηχανισμών επικοινωνίας για την αποφυγή στρατιωτικών επεισοδίων.

Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι κυρώσεις και οι αεροπορικές επιθέσεις δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή της ιρανικής στρατηγικής.

Αντίθετα, η αβεβαιότητα διατηρείται, ενώ οι κίνδυνοι για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές αγορές αυξάνονται.

Ένα αξιόπιστο διπλωματικό πλαίσιο, το οποίο θα συνδυάζει οικονομικά κίνητρα με μηχανισμούς ασφάλειας και αμοιβαίων δεσμεύσεων, ενδέχεται να αποτελέσει πιο αποτελεσματική επιλογή από τη συνεχή στρατιωτική αντιπαράθεση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Business Monitor: Από τους προορισμούς του αύριο στην επέμβαση που καταργεί τις αποστάσεις
• Πόσα ξοδεύουν οι ευρωπαϊκές χώρες για την άμυνα – Η θέση της Ελλάδας και ο στόχος του ΝΑΤΟ
• Πώς η Ελλάδα εδραιώνεται ως ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης