Τρία συμπεράσματα από το ταξίδι Πούτιν στο Πεκίνο — Τι αποκαλύπτουν για τις σχέσεις Κίνας-Ρωσίας

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναχώρησε από το Πεκίνο την Τετάρτη 20/5 με δηλώσεις περί διαρκούς φιλίας με την Κίνα και με μια σειρά διμερών συμφωνιών, αλλά χωρίς την ενεργειακή συμφωνία-ορόσημο που επιδίωκε η Μόσχα, κάτι που δείχνει πως η ισορροπία της σχέσης γέρνει ολοένα περισσότερο υπέρ του Πεκίνου.

Οι δύο ηγέτες δεν κατάφεραν να πετύχουν σημαντική πρόοδο στον αγωγό Power of Siberia 2, για τον οποίο η Μόσχα είχε δηλώσει ότι θα συζητηθεί «με μεγάλη λεπτομέρεια», καθώς οι ρωσικές εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη έχουν μειωθεί δραστικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Μετά τη σύνοδο, ο εκπρόσωπος Τύπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόβ δήλωσε ότι Πεκίνο και Μόσχα κατέληξαν σε συμφωνία για τις βασικές παραμέτρους του έργου, αλλά «παραμένουν ορισμένες λεπτομέρειες που πρέπει να διευθετηθούν», χωρίς να υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του έργου.

Παρότι ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι η ενεργειακή συνεργασία πρέπει να αποτελεί τον «θεμέλιο λίθο» των σχέσεων Κίνας-Ρωσίας, δεν έκανε καμία αναφορά στον αγωγό.

«Αυτό είναι ένα τεράστιο πλήγμα για τη Ρωσία και τον Putin, ο οποίος άφηνε να εννοηθεί πριν από την επίσκεψη ότι επίκειται σημαντική πρόοδος», δήλωσε ο Lyle Morris, ανώτερος ερευνητής σε θέματα κινεζικής εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής στο Asia Society Policy Institute.

Σύμφωνα με τον Μόρις, το Πεκίνο ίσως «παίζει σκληρό παιχνίδι σε μια περίοδο που η Ρωσία έχει χάσει μέρος της διαπραγματευτικής της ισχύος, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιορίσει ορισμένες ροές φυσικού αερίου από τη Μόσχα». Και πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει τρόπος να ωραιοποιηθεί η κατάσταση: ο Putin εκτέθηκε από την αποτυχία συμφωνίας για τον αγωγό».

Η Μόσχα θεωρεί το έργο κρίσιμο για τη μεταφορά των εξαγωγών φυσικού αερίου από την Ευρώπη προς την Κίνα, ενώ το Πεκίνο ανησυχεί μήπως εξαρτηθεί υπερβολικά από έναν μόνο προμηθευτή. Η Ρωσία είναι ήδη ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ενέργειας της Κίνας και αύξησε τις αποστολές πετρελαίου προς το Πεκίνο μετά τις σοβαρές διαταραχές στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Οι δύο πλευρές είχαν υπογράψει δεσμευτικό μνημόνιο τον Σεπτέμβριο του 2025 για την προώθηση της κατασκευής του Power of Siberia 2, αλλά οι συνομιλίες καθυστέρησαν λόγω διαφωνιών σχετικά με την τιμολόγηση, τη χρηματοδότηση και τα χρονοδιαγράμματα παράδοσης.

Ο αγωγός, που καθυστερεί εδώ και χρόνια, αναμένεται να μεταφέρει έως και 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από τη Ρωσία στην Κίνα μέσω Μογγολίας, συμπληρώνοντας το ήδη υπάρχον σύστημα Power of Siberia 1, το οποίο παρέχει περίπου 38 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στην Κίνα κάθε χρόνο.

«Ακλόνητοι» δεσμοί και συμφωνίες συνεργασίας

Παρά την αποτυχία στη συμφωνία για το φυσικό αέριο, Πεκίνο και Μόσχα υπέγραψαν ένα ευρύ πακέτο με περισσότερες από 40 συμφωνίες στους τομείς του εμπορίου, της εκπαίδευσης, της τεχνολογίας, της πυρηνικής ασφάλειας και άλλων πεδίων, δείχνοντας ότι οι μακροχρόνιοι διμερείς δεσμοί συνεχίζουν να ενισχύονται.

Οι ηγέτες των δύο χωρών εξήραν τους «ακλόνητους» δεσμούς τους και δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν τη «γειτονική και φιλική συνεργασία», με τον Xi να δηλώνει ότι οι διμερείς σχέσεις βρίσκονται «στο υψηλότερο επίπεδο της ιστορίας τους».

Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας, αν και η Μόσχα αντιπροσωπεύει μόλις περίπου το 4% του συνολικού εμπορίου του Πεκίνου, κάτι που ευνοεί σαφώς την κινεζική πλευρά.

Κίνα και Ρωσία συμφώνησαν επίσης να ενισχύσουν τη στρατιωτική εμπιστοσύνη και συνεργασία, επεκτείνοντας κοινές ασκήσεις, αεροπορικές περιπολίες και ναυτικές επιχειρήσεις.

Στο ζήτημα της Ταϊβάν, η Μόσχα επανέλαβε τη στήριξή της στην «Αρχή της Μίας Κίνας», σύμφωνα με την οποία το νησί αποτελεί μέρος της κινεζικής επικράτειας και κάθε μορφή ανεξαρτησίας της Ταϊβάν απορρίπτεται. Για την Ουκρανία, η Κίνα δήλωσε ότι εξακολουθεί να προκρίνει διπλωματική λύση στη σύγκρουση, ενώ στηρίζει αποφασιστικά την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ρωσίας.

Σε μια έμμεση αλλά σαφή αιχμή προς την Ουάσιγκτον, οι δύο πλευρές καταδίκασαν στρατιωτικά πλήγματα σε τρίτες χώρες, δολοφονίες ηγετών κυρίαρχων κρατών και προσπάθειες αποσταθεροποίησης των εσωτερικών πολιτικών συστημάτων άλλων χωρών ως σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.

Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, τέτοιες «εξωτερικές καταστροφικές παρεμβάσεις» αποτελούν τον βασικό παράγοντα αστάθειας σε ολόκληρη την Ευρασία.

Μια λεπτή ισορροπία

Η επίσκεψη του Πούτιν πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά από εκείνη του Αμερικανού προέδρου Donald Trump, με το Πεκίνο να επιφυλάσσει σχεδόν πανομοιότυπη υποδοχή στον Ρώσο ηγέτη: κόκκινο χαλί στο αεροδρόμιο, σειρές παιδιών που κρατούσαν σημαίες και λουλούδια.

Ο Σι υποδέχθηκε και τους δύο ηγέτες με τελετές γεμάτες επισημότητα έξω από το Μέγαρο του Λαού στο κέντρο του Πεκίνου, ενώ 21 κανονιοβολισμοί αντήχησαν στην πλατεία Tiananmen. Ωστόσο, ενώ ο Trump συνοδευόταν από κορυφαίους επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων οι επικεφαλής των Apple, Tesla και Nvidia, η αποστολή του Putin αποτελούνταν κυρίως από αντιπροέδρους της κυβέρνησης, υπουργούς και επικεφαλής κρατικών πετρελαϊκών και ενεργειακών εταιρειών.

«Υπήρξε μια πολύ λεπτή και προσεκτική στάση ώστε να διατηρηθεί μια περίπου ισότιμη εικόνα στις σχέσεις της Κίνας με αυτούς τους δύο ηγέτες», δήλωσε ο Evan Medeiros, επικεφαλής Ασιατικών Σπουδών στο Georgetown University, μιλώντας στο CNBC.

Για τον Xi, οι διαδοχικές αυτές επισκέψεις υπογράμμισαν τον ολοένα πιο κεντρικό ρόλο της Κίνας στις παγκόσμιες εξελίξεις, σημείωσε ο Medeiros.

«Ο Xi Jinping προσπαθεί ξεκάθαρα να τοποθετήσει την Κίνα ως την αναντικατάστατη εξωτερική δύναμη στη διεθνή πολιτική», είπε, αναφερόμενος στους πολλούς ηγέτες από την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική που έχουν επισκεφθεί την Κίνα τους τελευταίους μήνες.

«Αυτή είναι ουσιαστικά η προσπάθεια της Κίνας να δηλώσει ότι αποτελεί μια ηγετική δύναμη — αν όχι τη σημαντικότερη δύναμη — στον κόσμο», πρόσθεσε ο Medeiros.

Σε αντίθεση με τον Τραμπ, που πραγματοποιούσε μόλις το δεύτερο ταξίδι του στην Κίνα, ο Putin έχει επισκεφθεί τη χώρα περισσότερες από 20 φορές στα πάνω από 25 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Most Powerful Women 2026: Οι πιο Ισχυρές Γυναίκες στις Επιχειρήσεις
• Από την Ευρώπη έως τις ΗΠΑ: Οι αγορές φοβούνται νέο οικονομικό ντόμινο
• Business Monitor: Λίγο πριν τα Panathēnea, στο επίκεντρο η ελληνική καινοτομία!
• Χρυσός – ασήμι: Το «στοίχημα» της ειρήνης φέρνει νέο ράλι στα πολύτιμα μέταλλα