WSJ: Το μυστικό σχέδιο του Ιράν για έναν μεγαλύτερο πόλεμο με τις ΗΠΑ

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη υπέγραψαν το ίδιο μνημόνιο, αλλά διάβασαν δύο εντελώς διαφορετικές συμφωνίες.

Για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, το κείμενο που υπεγράφη στα μέσα Ιουνίου αποτελούσε μια πιθανή έξοδο από τον πόλεμο. Θα μπορούσε να οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, να περιορίσει τις πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία και να εγκαινιάσει μια σταδιακή αποκλιμάκωση.

Για τους σκληροπυρηνικούς της Τεχεράνης, αντίθετα, το μνημόνιο δεν ήταν παρά ένα διάλειμμα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα χρησιμοποιούσαν για να κερδίσουν χρόνο, να περιορίσουν προσωρινά την ενεργειακή κρίση και να προετοιμάσουν μια μεγαλύτερη επίθεση.

Αντί, επομένως, να επενδύσουν στη διπλωματική διαδικασία, αξιοποίησαν τους επόμενους δύο μήνες για να αναδιοργανώσουν το στρατιωτικό και κατασταλτικό σύστημα της χώρας, σύμφωνα με Ιρανούς και Άραβες αξιωματούχους που επικαλείται η Wall Street Journal.

Περισσότερη εξουσία στους Φρουρούς της Επανάστασης

Κεντρικό στοιχείο του σχεδίου είναι η ενίσχυση του ελέγχου που ασκούν οι Φρουροί της Επανάστασης στις τακτικές Ένοπλες Δυνάμεις του Ιράν.

Παράλληλα, σε κρίσιμες θέσεις τοποθετούνται έμπειρα στελέχη, αρκετά από τα οποία διαμορφώθηκαν στρατιωτικά κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν–Ιράκ ή είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο σε προηγούμενες επιχειρήσεις εσωτερικής καταστολής.

Η επιλογή αυτών των προσώπων υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη δεν προετοιμάζεται μόνο για εξωτερικές επιθέσεις. Ενισχύει ταυτόχρονα την αντικατασκοπεία και τους μηχανισμούς ελέγχου στο εσωτερικό, επιδιώκοντας να αποτρέψει δολιοφθορές, διαρροές πληροφοριών και πιθανές αναταραχές σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης.

Στο στρατιωτικό πεδίο, προτεραιότητα δίνεται στην επιτάχυνση της παραγωγής πυραύλων και drones, δύο από τα βασικότερα μέσα με τα οποία το Ιράν μπορεί να πλήξει αμερικανικές βάσεις, πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις χωρίς να διαθέτει την αεροπορική ισχύ των αντιπάλων του.

Η ανάθεση κρίσιμων ρόλων σε βετεράνους των Φρουρών αποτυπώνεται και στην τοποθέτηση του Μοχσέν Ρεζαΐ σε καίρια θέση του ιρανικού συστήματος ασφαλείας. Ο Ρεζαΐ είχε διοικήσει τους Φρουρούς κατά τον πόλεμο με το Ιράκ και έχει ταχθεί κατά μιας εύκολης συμβιβαστικής διευθέτησης με τις ΗΠΑ. Reuters

Από τα Στενά του Ορμούζ στην Ερυθρά Θάλασσα

Η αναδιοργάνωση συνοδεύεται από μια πιο επιθετική περιφερειακή στρατηγική. Το Ιράν επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη γεωγραφική του θέση και το δίκτυο των συμμάχων του για να αυξήσει το κόστος του πολέμου όχι μόνο για τις ΗΠΑ, αλλά και για τις αραβικές χώρες που συνεργάζονται μαζί τους.

Στα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις κατά πλοίων ενίσχυσαν τη δυνατότητα της Τεχεράνης να ελέγχει τη σημαντικότερη ενεργειακή δίοδο του Περσικού Κόλπου.

Ταυτόχρονα, το πεδίο της σύγκρουσης επεκτάθηκε προς την Ερυθρά Θάλασσα. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί διαδρομές προς την περιοχή για να περιορίσει την εξάρτησή της από τα Στενά και να διοχετεύει μέρος των ενεργειακών εξαγωγών της εκτός Περσικού Κόλπου.

Εάν και οι δύο θαλάσσιες διαδρομές παραμείνουν εκτεθειμένες, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής χάνουν ένα σημαντικό μέρος των εναλλακτικών τους επιλογών.

Οι επικοινωνίες με Υεμένη και Ιράκ

Άραβες αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών υποστηρίζουν ότι έχουν εντοπίσει επικοινωνίες μεταξύ της Τεχεράνης και συμμαχικών ένοπλων οργανώσεων σε χώρες όπως η Υεμένη και το Ιράκ.

Κατά την αξιολόγησή τους, τα συγκεκριμένα στοιχεία παραπέμπουν σε μια ευρύτερη στρατηγική μετατόπιση: οι δυνάμεις που συνδέονται με το Ιράν προετοιμάζονται όχι μόνο να απορροφήσουν νέα πλήγματα, αλλά και να διευρύνουν ενεργά τον πόλεμο.

Η ρητορική της ιρανικής ηγεσίας γίνεται επίσης περισσότερο επιθετική. Οι αναφορές σε επιχειρήσεις επί εχθρικού εδάφους προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία στις μικρότερες και περισσότερο ευάλωτες χώρες του Κόλπου, όπως το Κουβέιτ.

Η Τεχεράνη φαίνεται να επιδιώκει τη δημιουργία πολλών ταυτόχρονων σημείων πίεσης, ώστε οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περιφερειακοί τους σύμμαχοι να μην μπορούν να συγκεντρώσουν τις δυνάμεις τους σε ένα μόνο μέτωπο.

«Ο κύριος πόλεμος δεν έχει αρχίσει»

Πίσω από τη στρατηγική βρίσκεται η εκτίμηση ότι οι μέχρι σήμερα συγκρούσεις αποτελούν απλώς τα πρώτα στάδια μιας πολύ μεγαλύτερης αναμέτρησης.

Ο αμυντικός αναλυτής Μοχάμεντ Χασάν Σανγκταράς, ο οποίος βρίσκεται κοντά στην ιρανική κυβέρνηση, περιγράφει ως ευρέως διαδεδομένη στο Ιράν την αντίληψη ότι «ο κύριος πόλεμος δεν έχει ακόμη ξεκινήσει».

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα ερμηνεύονται ως μια σταδιακή διαδικασία αποδυνάμωσης των ιρανικών δυνατοτήτων πριν από μια πολύ μεγαλύτερη επίθεση.

Η αντίληψη αυτή εξηγεί γιατί η Τεχεράνη εμφανίζεται απρόθυμη να θεωρήσει οποιαδήποτε προσωρινή συμφωνία ως βάση για διαρκή ειρήνη. Εάν πιστεύει ότι ο αντίπαλος χρησιμοποιεί τη διπλωματία για να προετοιμάσει το επόμενο στρατιωτικό βήμα, κάθε παραχώρηση εκλαμβάνεται ως αύξηση της δικής της ευπάθειας.

Στόχος η αύξηση του κόστους για τις ΗΠΑ

Η ιρανική στρατηγική δεν φαίνεται να βασίζεται στην προσδοκία μιας συμβατικής στρατιωτικής νίκης απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Στόχος είναι η πρόκληση τόσο υψηλού οικονομικού, στρατιωτικού και πολιτικού κόστους, ώστε οι αντίπαλοι να αποθαρρυνθούν από την επανάληψη επιθέσεων όπως εκείνες του 12ήμερου πολέμου και της σημερινής σύγκρουσης.

Οι απειλές κατά της ναυσιπλοΐας, τα πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις και η δυνατότητα επίθεσης σε ενεργειακές υποδομές λειτουργούν ως μέσα ασύμμετρης αποτροπής. Το Ιράν μπορεί να μην είναι σε θέση να αποτρέψει πλήρως τις αεροπορικές επιδρομές, μπορεί όμως να καταστήσει τις συνέπειές τους αισθητές σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Η τακτική αυτή έχει ήδη υποχρεώσει τις χώρες του Κόλπου να προετοιμαστούν για παρατεταμένη διαταραχή των ενεργειακών ροών και συνέχιση των συγκρούσεων.

Η αντίθετη φωνή στο εσωτερικό του Ιράν

Η πολεμική στάση δεν σημαίνει ότι επικρατεί απόλυτη ομοφωνία στην ιρανική ηγεσία.

Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και άλλα πιο πραγματιστικά στελέχη έχουν προειδοποιήσει ότι η οικονομία δεν μπορεί να αντέξει επ’ αόριστον τον συνδυασμό πολέμου, κυρώσεων και καταστροφής υποδομών.

Η δική τους προσέγγιση δίνει προτεραιότητα σε μια συμφωνία που θα οδηγούσε στον τερματισμό των επιχειρήσεων και στη χαλάρωση των οικονομικών περιορισμών. Διαφορετικά, προειδοποιούν ότι η χώρα κινδυνεύει με οικονομική κατάρρευση.

Οι προειδοποιήσεις δεν είναι αβάσιμες. Οι αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στη στρατιωτική και παραγωγική βάση του Ιράν.

Παρά τα πλήγματα, όμως, η χώρα φαίνεται να επισκευάζει τις υποδομές και να αποκαθιστά την πρόσβαση σε πυραυλικές βάσεις ταχύτερα από όσο ανέμεναν ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι. Διατηρεί επίσης αρκετή ισχύ πυρός ώστε να απειλεί τη ναυσιπλοΐα, τις ενεργειακές εγκαταστάσεις και αμερικανικούς στόχους στην περιοχή.

Το χάσμα που μπλοκάρει τη διπλωματία

Η δυσκολία επίτευξης συμφωνίας δεν προέρχεται μόνο από τις διαφορετικές απαιτήσεις των δύο πλευρών. Ξεκινά από την πλήρη απουσία κοινής αντίληψης για το σημείο στο οποίο βρίσκεται ο πόλεμος.

Η Ουάσιγκτον βλέπει τις διαπραγματεύσεις ως μέσο σταδιακού τερματισμού της σύγκρουσης. Η σκληροπυρηνική ιρανική ηγεσία τις αντιμετωπίζει ως ένα ακόμη μέτωπο του πολέμου και ως πιθανό τέχνασμα για την αποδυνάμωσή της.

Η απόκλιση αυτή έχει οδηγήσει την Τεχεράνη σε άκαμπτες διαπραγματευτικές θέσεις και έχει προκαλέσει επανειλημμένα την οργή του Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγορήσει τους Ιρανούς ηγέτες ότι ψεύδονται και ενεργούν παράλογα.

Όπως εκτιμά ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και διαπραγματευτής για τα ιρανικά πυρηνικά Άλαν Έιρ, η αφετηρία του καθεστώτος δεν είναι η ειρήνη αλλά ο πόλεμος. Ακόμη και κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, η Τεχεράνη θα παραμένει σε ετοιμότητα για την επόμενη επίθεση.

Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολη μια διαρκή συμφωνία. Για να υπάρξει πραγματική αποκλιμάκωση, δεν αρκεί να συμφωνήσουν οι δύο πλευρές στους όρους. Πρέπει πρώτα να πειστούν ότι η άλλη πλευρά δεν χρησιμοποιεί τη συμφωνία για να προετοιμάσει τον επόμενο γύρο του πολέμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΘ: Ταχύτερες επιδοτήσεις και νέα δάνεια για αγρότες – Έρχεται το «Σπίτι μου 3»
• Μεταφορές μέσω IRIS: Τα λάθη που μπορεί να προκαλέσουν έλεγχο από την ΑΑΔΕ
• Τουρισμός: Πάνω από 30 εκατ. αεροπορικές θέσεις για την Ελλάδα το 2026 
• Οι αθλητικές ομάδες έγιναν το νέο επενδυτικό «στοίχημα» των δισεκατομμυριούχων