Επικεφαλής ΔΝΤ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί το 40% των θέσεων εργασίας παγκοσμίως
- Το 60% των θέσεων εργασίας στις ανεπτυγμένες χώρες θα επηρεαστεί από την AI μέσα στα επόμενα χρόνια, είτε μέσω βελτίωσης, είτε μέσω εξάλειψης ή μετασχηματισμού
- Η 1 στις 10 θέσεις εργασίας έχει ήδη «βελτιωθεί» από την AI, με τους εργαζόμενους να αμείβονται καλύτερα και να δημιουργούν αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες χαμηλής ειδίκευσης
- Οι θέσεις εισόδου και η μεσαία τάξη κινδυνεύουν περισσότερο, με το ΔΝΤ να καλεί για επείγοντα «κιγκλιδώματα ασφαλείας» και παγκόσμια συνεργασία
Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, χρησιμοποίησε μια δραματική μεταφορά για να περιγράψει την επερχόμενη επανάσταση στην αγορά εργασίας: ένα τσουνάμι που θα αλλάξει ριζικά τη ζήτηση για δεξιότητες παγκοσμίως. Σε panel συζήτηση την τελευταία ημέρα του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι «τα επόμενα χρόνια, στις ανεπτυγμένες οικονομίες, το 60% των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί από την AI—είτε θα βελτιωθούν, είτε θα εξαλειφθούν, είτε θα μετασχηματιστούν. Παγκοσμίως, το ποσοστό φτάνει το 40%».
Η προειδοποίηση συνοδεύτηκε από μια επείγουσα έκκληση: «Ξυπνήστε. Η AI είναι πραγματική και μεταμορφώνει τον κόσμο μας ταχύτερα από όσο μπορούμε να την ελέγξουμε». Το μεγαλύτερο ερώτημα, σύμφωνα με τη Γκεοργκίεβα, είναι πού βρίσκονται τα απαραίτητα «κιγκλιδώματα ασφαλείας» για να προστατευθούν οι εργαζόμενοι από τις διαταραχές.
Το φαινόμενο της «διάχυσης» οφελών
Παρά τη δυσοίωνη εικόνα, η επικεφαλής του ΔΝΤ εντόπισε έναν μηχανισμό που θα μπορούσε να μετριάσει τις επιπτώσεις στους χαμηλά αμειβόμενους εργαζόμενους. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, η 1 στις 10 θέσεις εργασίας έχει ήδη «βελτιωθεί» από την τεχνητή νοημοσύνη, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι σε αυτές τις θέσεις να αμείβονται καλύτερα. Όταν αυτοί οι υψηλά αμειβόμενοι επαγγελματίες αυξάνουν τις δαπάνες τους στην τοπική οικονομία—σε εστιατόρια, υπηρεσίες και λιανικό εμπόριο—η ζήτηση για θέσεις εργασίας χαμηλής ειδίκευσης αυξάνεται, με αποτέλεσμα τη συνολική απασχόληση να παρουσιάζει ελαφριά αύξηση.
Αυτό το οικονομικό φαινόμενο, γνωστό ως «διάχυση» (spillover effect), έχει τεκμηριωθεί σε πόλεις με υψηλή τεχνολογική συγκέντρωση. Μελέτες στο Σαν Φρανσίσκο έδειξαν ότι για κάθε νέα θέση εργασίας στον τομέα τεχνολογίας, δημιουργούνται 4,4 νέες θέσεις σε τοπικές υπηρεσίες όπως λιανική, εστίαση, εκπαίδευση και υγεία. Παράλληλα, έρευνα της PwC αποκάλυψε ότι εργαζόμενοι με δεξιότητες AI κερδίζουν κατά μέσο όρο 56% περισσότερα από παρόμοιες θέσεις χωρίς απαιτήσεις AI.
Η «συμπίεση» της μεσαίας τάξης
Ωστόσο, η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε για έναν «ακκορντεόν ευκαιριών που ανοίγει για μερικούς και όχι για άλλους». Ενώ οι υψηλά ειδικευμένοι εργαζόμενοι βλέπουν αύξηση μισθών και οι χαμηλά αμειβόμενοι απολαμβάνουν αυξημένης ζήτησης, η μεσαία τάξη βρίσκεται υπό πίεση. Θέσεις που δεν ενισχύονται από την AI αρχίζουν να πληρώνουν λιγότερο σε σχετικούς όρους, ενώ οι θέσεις εισόδου—που συνήθως περιλαμβάνουν εργασίες που η AI μπορεί να αντικαταστήσει—εξαφανίζονται ταχέως.
«Οι εργασίες που εξαλείφονται είναι συνήθως αυτές που εκτελούν οι θέσεις εισόδου σήμερα, οπότε οι νέοι που αναζητούν εργασία βρίσκουν πιο δύσκολο να εξασφαλίσουν μια καλή τοποθέτηση», εξήγησε η Γκεοργκίεβα. Αυτή η δυναμική δημιουργεί εμπόδια για τη νέα γενιά, ενώ παράλληλα διευρύνει τις ανισότητες μεταξύ των εισοδηματικών κλιμάκων.
Παγκόσμια συνεργασία και «κιγκλιδώματα»
Στο ίδιο panel συμμετείχαν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ και η γενική διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου Νγκόζι Οκόντζο-Ιγουεάλα, οι οποίες υπογράμμισαν την ανάγκη για προσεκτική διαχείριση της κατανομής του πλούτου. Η Λαγκάρντ σημείωσε ότι η AI είναι εντάσεως κεφαλαίου, ενέργειας και δεδομένων, που σημαίνει ότι τα οφέλη της μπορεί να συγκεντρωθούν σε όσους ήδη ελέγχουν αυτούς τους πόρους, εκτός αν θεσπιστούν κανόνες συνεργασίας.
Η Οκόντζο-Ιγουεάλα πρόσθεσε ότι ενώ η AI θα μπορούσε να μειώσει το κόστος εμπορίου και να αυξήσει την παραγωγικότητα κατά 40% μέχρι το 2040, αυτά τα οφέλη εξαρτώνται από την ίση υιοθέτησή της. Αν η τεχνολογία παραμείνει συγκεντρωμένη στα πλούσια έθνη, θα εμβαθύνει μόνο τις παγκόσμιες ανισότητες.
Παρά την πρόσφατη αναβάθμιση των προβλέψεων ανάπτυξης του ΔΝΤ από 3,1% σε 3,3%, η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι με το παγκόσμιο χρέος να πλησιάζει το 100% του ΑΕΠ, η ανάπτυξη «δεν είναι αρκετά ισχυρή» για να στηρίξει ταυτόχρονα το βάρος του χρέους και τον τεχνολογικό μετασχηματισμό. Το μήνυμά της ήταν σαφές: χωρίς επείγουσα δράση και παγκόσμια συνεργασία, το «τσουνάμι» της AI κινδυνεύει να αφήσει πίσω τη μεσαία τάξη και τις αναπτυσσόμενες χώρες.
