Μέση Ανατολή: Η «σπίθα» που μπορεί να τινάξει τα πάντα στον αέρα – Τα 4 σενάρια 

Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει φτάσει σε επίπεδα ακραίας έντασης, που παραπέμπουν περισσότερο σε πολεμικό θρίλερ παρά σε διπλωματική διαπραγμάτευση. Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται εγκλωβισμένες σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο, με τις τελευταίες επαφές να δείχνουν ότι ουσιαστική συμφωνία δεν φαίνεται στον ορίζοντα.

Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια εις βάρος της θα εκληφθεί ως πλήρης κήρυξη πολέμου και θα απαντηθεί με επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους σε όλη τη Μέση Ανατολή και στο Ισραήλ. Το σημείο εκκίνησης μιας σύγκρουσης είναι γνωστό, η κατάληξη όμως παραμένει άγνωστη.

Διαπραγματεύσεις και στρατηγικές έννοιες

Στο παρασκήνιο των συνομιλιών κυριαρχούν δύο βασικές έννοιες της θεωρίας διαπραγματεύσεων: η ZOPA (Ζώνη Πιθανής Συμφωνίας) και η BATNA (Καλύτερη Εναλλακτική σε περίπτωση μη Συμφωνίας). Στην προκειμένη περίπτωση, η ZOPA ουσιαστικά δεν υπάρχει. Όσοι γύροι διαπραγματεύσεων κι αν πραγματοποιηθούν, οι θέσεις των δύο πλευρών δεν τέμνονται.

Οι ΗΠΑ αυξάνουν τη στρατιωτική και πολιτική πίεση, ενώ το Ιράν δηλώνει έτοιμο να συζητήσει μόνο το πυρηνικό του πρόγραμμα. Καμία πλευρά δεν φαίνεται διατεθειμένη να υποχωρήσει ουσιαστικά.

Η BATNA κάνει την κατάσταση ακόμα πιο δυσοίωνη. Για το Ιράν, η εναλλακτική είναι η διατήρηση του status quo υπό αυστηρότερες κυρώσεις, ενώ η οικονομία συνεχίζει να υποφέρει. Βραχυπρόθεσμα, όμως, το καθεστώς φαίνεται να επιβιώνει, εφαρμόζοντας αυστηρή καταστολή χωρίς όρια.

Οι ΗΠΑ κρατούν ανοικτή την επιλογή στρατιωτικής δράσης, με σημαντικές δυνάμεις να έχουν μεταφερθεί στην περιοχή. Παρ’ όλα αυτά, επίθεση δεν έχει εκδηλωθεί, πιθανώς λόγω αβεβαιότητας για την αποτελεσματικότητα ή φόβου για έναν μακροχρόνιο πόλεμο που δεν επιθυμούν.

Το Ιράν προειδοποιεί ότι οποιοδήποτε πλήγμα θα αντιμετωπιστεί ως γενικευμένη σύγκρουση, ενώ η έκβαση μιας πιθανής σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη.

Τέσσερα σενάρια για το μέλλον στη Μέση Ανατολή

1. Νέα πυρηνική συμφωνία: Μια συμφωνία με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων και την απομάκρυνση της στρατιωτικής απειλής. Οι πιθανότητες θεωρούνται χαμηλές και ακόμη κι αν υπάρξει, θα είναι εύθραυστη.
2. Ατέρμονη καθυστέρηση: Συνεχιζόμενες ή αποσπασματικές συνομιλίες, με συνεχιζόμενη πίεση προς το Ιράν και ενδεχόμενο εσωτερικών αναταραχών.
3. Περιορισμένης εμβέλειας στρατιωτική επιχείρηση: Συμβολικό ή ελεγχόμενο χτύπημα, που επιτρέπει στις ΗΠΑ να διακηρύξουν «νίκη», χωρίς να επιλυθεί το ιρανικό πρόβλημα.
4. Μεγάλης κλίμακας επίθεση των ΗΠΑ: Στόχος η σοβαρή αποσταθεροποίηση ή η κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος, πιθανόν μέσω πλήγματος στην ανώτατη ηγεσία του.
   

Πυρηνικό οπλοστάσιο και στρατηγική ασφάλειας

Σήμερα, το Ιράν διαθέτει περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ικανό για έως δέκα πυρηνικές βόμβες, χωρίς ουσιαστική διεθνή εποπτεία. Η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι τα πυρηνικά αποτελούν την απόλυτη εγγύηση επιβίωσης του καθεστώτος.

Το τοπίο στη Μέση Ανατολή είναι εξαιρετικά αβέβαιο. Οι ισορροπίες βρίσκονται σε οριακό σημείο και η στρατηγική πραγματικότητα θα αλλάξει ριζικά αν το Ιράν γίνει πυρηνική δύναμη.

Σε αυτό το επικίνδυνο παιχνίδι, γνωρίζουμε πώς μπορεί να ανάψει η σπίθα, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πού και πώς θα σβήσει η φωτιά. Η απειλή στη Μέση Ανατολή δεν ήταν ποτέ πιο ρεαλιστική και πιο ανησυχητική.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μπιλ Κλίντον: Γιατί δεν εμφανίστηκε στο Κογκρέσο για την υπόθεση Επστάιν;
• Υπόθεση Επστάιν: Ο Ντόναλντ Τραμπ «ανησυχεί για όσους είχαν αθώες συναντήσεις μαζί του»
• Ο Έλον Μασκ κατά πάντων για τις αποκαλύψεις Επστάιν: «Fake news»