Παρέμβαση Τζεντιλόνι: Η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει για ευρωομόλογα και Ουκρανία – Μη πειστικός ο Ρούμπιο

Σε μια συγκυρία όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες αναδιατάσσονται και η Ευρώπη καλείται να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της αυτονομία, ο Paolo Gentiloni στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει – τόσο στην κοινή άμυνα όσο και στη χρηματοδότησή της. Και να επιλέξει καθαρά στρατόπεδο.

Μετά τη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Marco Rubio επιχείρησε να ρίξει τους τόνους, διαφοροποιούμενος από τον JD Vance και υιοθετώντας πιο συμβολικές αναφορές για τους διατλαντικούς δεσμούς. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Gentiloni, η ουσία δεν άλλαξε: η γραμμή «America First» παραμένει.

«Δεν είμαι βέβαιος ότι ο στόχος ήταν να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους», τονίζει. Αντίθετα, η προσπάθεια φαίνεται να ήταν να μην εκληφθεί το America First ως America Alone. Το ερώτημα, όμως, είναι αν η Ευρώπη πείστηκε. Και η απάντηση, κατά τον πρώην Επίτροπο, είναι μάλλον αρνητική.

Μπορεί να υπάρξει «διεθνής των εθνικισμών»;

Ο Gentiloni θέτει ένα θεμελιώδες πολιτικό ερώτημα: πώς μπορεί να συγκροτηθεί ένα μπλοκ χωρών που πρεσβεύουν την απόλυτη εθνική προτεραιότητα; Η απάντηση, λέει, είναι διπλή: είτε μέσω μιας τεχνητής διάκρισης μεταξύ ιδεολογίας και πολιτικής (κοινές θέσεις για μετανάστευση, οικογένεια, «woke» ατζέντα), είτε μέσω ενός κοινού «αντιπάλου».

Στην ευρωπαϊκή περίπτωση, ο αντίπαλος αυτός είναι συχνά η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκεί, άλλωστε, εντοπίζεται και η διαφορά προσέγγισης μεταξύ της Giorgia Meloni και του Friedrich Merz.

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται για την πρωτοβουλία συγκρότησης ενός «Συμβουλίου της Ειρήνης», στο οποίο προτείνεται η συμμετοχή της Ιταλίας ως παρατηρητή. Ο Gentiloni κάνει λόγο για ένα «ιδιωτικό μίνι-ΟΗΕ», με πρόεδρο εφ’ όρου ζωής τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump.

Κατά την άποψή του, μια τέτοια δομή όχι μόνο αποδυναμώνει τα ήδη εύθραυστα Ηνωμένα Έθνη, αλλά δημιουργεί και επικίνδυνο προηγούμενο: την «ιδιωτικοποίηση» των υπερεθνικών θεσμών που έχουν ως αποστολή την ειρήνη. «Δεν είναι μετάλλιο τιμής», σχολιάζει, εάν η Ιταλία βρεθεί στο ίδιο σχήμα με χώρες όπως η Ουγγαρία ή η Λευκορωσία.

Ο γερμανικός επανεξοπλισμός και το ευρωπαϊκό αντίβαρο

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και ο γερμανικός επανεξοπλισμός. Η Γερμανία έχει ήδη διπλασιάσει τις αμυντικές της δαπάνες και σχεδιάζει περαιτέρω αύξηση. Ο Merz διαβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει ηγεμονία. Όμως για τον Gentiloni, το ζήτημα δεν είναι οι διαβεβαιώσεις, αλλά οι θεσμικές εγγυήσεις.

Η λύση; Έκδοση ευρωπαϊκών τίτλων πολύ μακράς διάρκειας –ευρωομολόγων– για τη χρηματοδότηση κοινών αμυντικών δαπανών και διαλειτουργικών οπλικών συστημάτων. Όχι ως εναλλακτική της γερμανικής επένδυσης, αλλά ως εξισορροπητικός μηχανισμός.

Ευρωομόλογα: Διχασμός ή αναγκαιότητα;

Η συζήτηση για τα eurobond, παραδέχεται, είναι διχαστική. Ωστόσο, θέτει το ερώτημα: δεν είναι διχαστικός και ο μονομερής επανεξοπλισμός της ισχυρότερης οικονομίας της Ευρώπης;

Αν, πέρα από τον Emmanuel Macron και την Ισπανία, και η Ιταλία τασσόταν καθαρά υπέρ της κοινής χρηματοδότησης της άμυνας, η Γερμανία δεν θα μπορούσε να αποφύγει τη συζήτηση. Μια νέα έκδοση ευρωομολόγων, συνδεδεμένη με τον πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και λειτουργώντας ως μόνιμο «safe asset», θα μπορούσε να αποτελέσει θεμέλιο μιας πιο ώριμης δημοσιονομικής ένωσης.

Η επιφυλακτικότητα του Antonio Tajani δεν βρίσκει σύμφωνο τον Gentiloni, ο οποίος θεωρεί ότι η Ιταλία έχει τη δημοσιονομική αξιοπιστία να πρωταγωνιστήσει. 

Στο μέτωπο της Ουκρανίας, ο Gentiloni αναγνωρίζει τις διαφορετικές φωνές εντός της ιταλικής αντιπολίτευσης – με αιχμές για την Elly Schlein – αλλά επιμένει ότι πρόκειται για θεμελιώδες ζήτημα στρατηγικού προσανατολισμού.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, βλέπει περιθώριο άμεσων θεσμικών τομών, όπως αυτές που πρότεινε ο Manfred Weber: συγχώνευση της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με εκείνη της Επιτροπής και αναθεώρηση του δικαιώματος βέτο.

Το «μάτι της βελόνας», ωστόσο, είναι διπλό: Αν η Ευρώπη μπορεί να υπερασπιστεί αρχές, συμφέροντα και κυριαρχία χωρίς την αμερικανική ομπρέλα. Αν μπορεί να χρηματοδοτήσει από κοινού την άμυνά της. 

Το πραγματικό δίλημμα

Για τον Gentiloni, το ερώτημα δεν είναι τεχνικό, αλλά βαθιά πολιτικό: θα κινηθεί η Ευρώπη –και ειδικά η Ιταλία– προς μια πιο ενοποιημένη, στρατηγικά αυτόνομη κατεύθυνση ή θα ευθυγραμμιστεί με μια εκδοχή «τραμπισμού» που επανακαθορίζει τις διατλαντικές σχέσεις;

Σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα μεταφράζεται άμεσα σε οικονομικό ρίσκο, επενδυτικές αποφάσεις και δημοσιονομικές επιλογές, η απάντηση δεν αφορά μόνο τις κυβερνήσεις. Αφορά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης και ασφάλειας της Ευρώπης για την επόμενη δεκαετία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ανατροπή στο σύστημα αποζημιώσεων από courier
• Έκλεισε, μετά από μια δεκαετία, η υπόθεση Wind-Cosmote-Vodafone
• Γιατί το Tabasco «σέρνει» στα δικαστήρια τη Stoli