Θέλετε να «ζήσετε» για πάντα; Πώς η Meta σχεδιάζει την ψηφιακή «μεταθανάτια ζωή»

της Jacqueline Munis

Η Meta εξασφάλισε πρόσφατα, τον Δεκέμβριο του 2025, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που θα μπορούσε ουσιαστικά να επιτρέψει στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης να δημοσιεύει εκ μέρους ενός ανενεργού χρήστη – είτε επειδή κάνει ένα διάλειμμα από τα social media είτε ακόμη και πολύ μετά τον θάνατό του. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, που κατατέθηκε αρχικά το 2023, περιγράφει ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM) ικανό να «προσομοιώνει» τη δραστηριότητα ενός χρήστη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας τα σχόλια, τα likes και το περιεχόμενο που έχει δημοσιεύσει για να απαντά σε άλλους χρήστες. Η πατέντα αναφέρεται επίσης σε τεχνολογία που θα μπορούσε να προσομοιώνει ακόμη και βιντεοκλήσεις ή ηχητικές κλήσεις με χρήστες.

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την «αναβίωση» νεκρών, μέσω κειμένου, φωνής ή βίντεο, δεν είναι κάτι καινούργιο. Ωστόσο, η τεχνολογία που περιγράφεται στο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας αποκτά μια πρόσθετη διάσταση: τη χρήση του υπάρχοντος λογαριασμού ενός αποθανόντος χρήστη, γεμάτου αναρτήσεις, φωτογραφίες και άλλο περιεχόμενο, ώστε να συνεχίσει να αλληλεπιδρά με άλλους χρήστες. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να διατηρείται ενεργή η αλληλεπίδραση στις πλατφόρμες της Meta. Ο επικεφαλής τεχνολογίας της εταιρείας, Andrew Bosworth, σημειώνει στο κείμενο της ευρεσιτεχνίας ότι η αδράνεια ενός λογαριασμού (όπως στην περίπτωση ενός αποθανόντος χρήστη) μπορεί να επηρεάσει την εμπειρία των υπόλοιπων χρηστών. Μάλιστα, όπως γράφει, ο αντίκτυπος της αδράνειας είναι «πολύ πιο σοβαρός και μόνιμος» όταν ο χρήστης έχει πεθάνει. Σύμφωνα με ειδικούς, αυτή η λογική συνιστά έναν νέο τρόπο αιτιολόγησης της «επανενεργοποίησης» του περιεχομένου των χρηστών.

«Πρόκειται για μια πραγματικά ενδιαφέρουσα μετατόπιση, επειδή υποδηλώνει ότι ο θάνατος ενός χρήστη αντιμετωπίζεται σχεδόν ως πρόβλημα εμπλοκής (engagement)», δήλωσε στο Fortune η κυβερνοψυχολόγος Elaine Kasket, περιγράφοντας την ερμηνεία της για την ευρεσιτεχνία. Η ίδια μελετά τις ψηφιακές «μεταθανάτιες ζωές» εδώ και 21 χρόνια – πολύ πριν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή η τεχνητή νοημοσύνη γίνουν μέρος της καθημερινότητας – και ερευνά τι συμβαίνει με τα δεδομένα μας μετά τον θάνατό μας.

«Δεν έχουμε σχέδια να προχωρήσουμε με αυτό το παράδειγμα», δήλωσε εκπρόσωπος της Meta στο Fortune. Ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η εταιρεία σκοπεύει να αναπτύξει ενεργά τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Ωστόσο, η Meta και ο βασικός συντάκτης της πατέντας, ο Bosworth, θα συνεχίσουν να διερευνούν εφαρμογές για μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, ανέφερε ο εκπρόσωπος.

Προς το παρόν, οι πλατφόρμες Facebook και Instagram επιτρέπουν στους χρήστες είτε να διαγράψουν είτε να «μνημονεύσουν» τους λογαριασμούς αγαπημένων προσώπων που έχουν πεθάνει. Στη δεύτερη περίπτωση, το προφίλ επισημαίνεται με την ένδειξη «Remembering» και κανείς δεν μπορεί πλέον να συνδεθεί σε αυτό.

Διακοπή του πένθους

Η Meta δεν είναι η πρώτη εταιρεία τεχνολογίας που επιχειρεί να κατοχυρώσει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μια τεχνολογία ικανή να διατηρεί ψηφιακά «παρόντες» ανθρώπους που έχουν πεθάνει. Πολύ πριν ξεκινήσει η σημερινή έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, η Microsoft κατέθεσε το 2017 πατέντα για μια μέθοδο δημιουργίας chatbot βασισμένου στα «κοινωνικά δεδομένα» ενός ατόμου – εικόνες, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μηνύματα, φωνητικά δεδομένα και γραπτές επιστολές.

Ο Tim O’Brien της Microsoft, που στο παρελθόν διαχειριζόταν προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας, χαρακτήρισε τότε την τεχνολογία «ενοχλητική», επισημαίνοντας ότι η εταιρεία δεν είχε σχέδια να την υλοποιήσει.

Ωστόσο, τα χρόνια που ακολούθησαν την κατοχύρωση της πατέντας, προϊόντα που επιχειρούν να «αναδημιουργήσουν» ψηφιακά ανθρώπους που έχουν φύγει από τη ζωή πέρασαν από το στάδιο της καινοτομίας σε υπηρεσίες που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι καθημερινά.

«Πρόκειται για μια πολύ άβολη και ψυχολογικά προβληματική στροφή προς τεχνολογικές λύσεις για βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα», σημειώνει η Kasket. Όπως εξηγεί, ορισμένοι ιδρυτές εταιρειών φτάνουν στο σημείο να υποστηρίζουν ότι «σε δέκα χρόνια θα μπορούμε να βρούμε λύση για το πένθος», μια ιδέα που, κατά την ίδια, είναι απλώς παράλογη.

Το πένθος, επισημαίνει, είναι «εξαιρετικά ιδιοσυγκρασιακό και μοναδικό για κάθε άνθρωπο». Διαφορετικοί άνθρωποι που θρηνούν μπορεί να αντιδράσουν εντελώς διαφορετικά στο ίδιο προφίλ που δημιουργείται από τα ψηφιακό δεδομένα.

Η Kasket προειδοποιεί ότι τεχνολογίες σαν αυτές που περιγράφονται σε τέτοιες πατέντες ενδέχεται να εμποδίσουν τη φυσική διαδικασία επούλωσης για όσους βιώνουν πένθος. Την ανησυχία αυτή συμμερίζεται και η Sherry Turkle, κοινωνιολόγος, ψυχολόγος και ιδρυτική διευθύντρια της Πρωτοβουλίας Τεχνολογίας στο MIT.

Όπως εξηγεί, η τεχνολογία χρησιμοποιείτο ανέκαθεν σε τελετουργίες που βοηθούν τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τον θάνατο. Η φωτογραφία, για παράδειγμα, προοριζόταν αρχικά για την αποτύπωση προσώπων τη στιγμή του θανάτου τους, ενώ η ηχογράφηση θεωρείτο τρόπος να αποτυπωθούν τα τελευταία λόγια κάποιου. Τα σχέδια της Meta, ωστόσο, πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα και ενδέχεται να διακόψουν τη διαδικασία του πένθους. Η δυνατότητα να ζητήσει κανείς συγγνώμη από έναν νεκρό, να του πει ότι τον αγαπά ή ότι τον σκέφτεται, είναι συχνά μέρος της ανθρώπινης διαδικασίας θρήνου, προσωπικής εξέλιξης και αλλαγής, σημειώνει η Turkle.

«Στο σχέδιο της Meta, όμως, αρνούμαστε στον θάνατο να συμμετάσχει σε μια αέναη φαντασιακή ζωή», γράφει. «Η συνεδρία δεν χρειάζεται ποτέ να τελειώσει».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πόλεμος και πετρέλαιο πιέζουν τις αγορές – Αυξάνεται ο κίνδυνος χρηματιστηριακής κατάρρευσης στις ΗΠΑ
• Πώς η κρίση με το Ιράν επανακαθορίζει σχέσεις συμμάχων και αλλάζει τις ισορροπίες
• Αυστραλία: Πώς τα νέα ηλικιακά όρια στο διαδίκτυο εκτοξεύουν τη χρήση VPN