Δημογραφικό: Η «έκρηξη» των γεννήσεων μετά τα 40 και η πρόκληση της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα

• Ηλικιακή Μετατόπιση: Ενώ οι συνολικές γεννήσεις στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 30% από το 1990, οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 40+ πενταπλασιάστηκαν, αντιπροσωπεύοντας πλέον πάνω από το 10% του συνόλου.
• Τεχνολογική Συμβολή: Η πρόοδος στις τεχνικές υποβοηθούμενης γονιμότητας αποτελεί βασικό πυλώνα της αύξησης των γεννήσεων σε μεγαλύτερες ηλικίες, χωρίς ωστόσο να αρκεί για την αναστροφή της εθνικής δημογραφικής κάμψης.
• Προοπτικές 2060: Το πλήθος των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας αναμένεται να μειωθεί κατά 35% έως το 2060, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο και ισχυρά κίνητρα τεκνοποίησης.

Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας υφίσταται μια δομική μεταβολή, με τις Ελληνίδες να μεταθέτουν την απόκτηση τέκνων σε ολοένα και μεγαλύτερες ηλικίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η «έκρηξη» των γεννήσεων από γυναίκες άνω των 40 ετών αποτελεί το πλέον αξιοσημείωτο εύρημα των τελευταίων δεκαετιών, αναδεικνύοντας τόσο τις κοινωνικές αλλαγές όσο και τις δυνατότητες της επιστήμης.

Τα νούμερα της ανατροπής

Εξετάζοντας την πορεία των γεννήσεων από το 1990 μέχρι σήμερα, τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά:

• Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, οι γεννήσεις από γυναίκες 40+ αποτελούσαν μόλις το 1,8% του συνόλου.
• Το 2023-2024, το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε πάνω από το 10%.
• Την ίδια στιγμή, οι γεννήσεις από τις ηλικιακές ομάδες 20-29 ετών καταγράφουν ελεύθερη πτώση, ενώ η ομάδα 30-39 παρουσιάζει σταθεροποίηση ή ήπια άνοδο.

Γιατί γεννούν οι Ελληνίδες μετά τα 40;

Η τάση αυτή οφείλεται σε τρεις κυρίως παράγοντες:

1. Στη συνειδητή μετατόπιση της ηλικίας απόκτησης παιδιών για επαγγελματικούς ή κοινωνικούς λόγους.
2. Στην αύξηση του ειδικού βάρους των γυναικών 40+ στον συνολικό πληθυσμό αναπαραγωγικής ηλικίας.
3. Στην άλμα των τεχνικών υποβοηθούμενης γονιμότητας, που επιτρέπει σε ζευγάρια να τεκνοποιήσουν σε ηλικίες που παλαιότερα θεωρούνταν απαγορευτικές.

Ωστόσο, παρά τον πενταπλασιασμό τους, οι γεννήσεις αυτές «ζυγίζουν» λιγότερο από το 8% στους συνολικούς δείκτες γονιμότητας, οι οποίοι παραμένουν χαμηλοί, γύρω στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα.

Το δυσοίωνο σενάριο του 2060

Η επιστήμη μπορεί να βοηθά, αλλά δεν μπορεί να νικήσει τους αριθμούς. Ο κ. Κοτζαμάνης προειδοποιεί ότι το πλήθος των γυναικών σε αυτές τις ηλικίες θα μειωθεί σημαντικά (από 770 χιλιάδες σήμερα σε 505 χιλιάδες το 2060). Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν υπάρξει δραστική παρέμβαση, η συμμετοχή των γυναικών 40+ στον τελικό αριθμό γεννήσεων θα παραμείνει περιορισμένη.

Η στρατηγική για την ανάκαμψη

Η επιστροφή στα επίπεδα γεννήσεων της προηγούμενης δεκαετίας (περίπου 92.000 ετησίως) θεωρείται πλέον ανέφικτη. Ωστόσο, η επιβράδυνση της πτώσης είναι δυνατή υπό δύο προϋποθέσεις:

• Θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο: Ενίσχυση του πληθυσμού στις παραγωγικές ηλικίες 25-44 μέσω της εισόδου νέων ανθρώπων στη χώρα.
• Ευνοϊκό περιβάλλον: Δημιουργία υποδομών και κινήτρων που θα επιτρέψουν στις νεότερες γενιές (γεννημένες μετά το 2010) να στοχεύσουν σε 1,7-1,8 παιδιά ανά γυναίκα, μειώνοντας την ατεκνία και ενισχύοντας την απόκτηση δεύτερου ή τρίτου παιδιού.

Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ένα ζήτημα αριθμών, αλλά μια κρίσιμη παράμετρος για την οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί ο Τραμπ «πάγωσε» την επιχείρηση Ελευθερία στο Ορμούζ – Υπάρχουν ελπίδες για συμφωνία με το Ιράν;
• Ενεργειακό σοκ: Πόσο ακόμη αντέχει η παγκόσμια οικονομία;
• Stablecoins vs ψηφιακό ευρώ: Ποιος θα κερδίζει τη μάχη του χρήματος
• Το Business Monitor στους Δελφούς: Η νέα ισχύς περνά από την άμυνα, την καινοτομία και το AI