Πώς ο πόλεμος μετατρέπει τα αποθέματα πετρελαίου σε «ασπίδα» της παγκόσμιας οικονομίας

• Η JP Morgan χαρακτηρίζει τα αποθέματα πετρελαίου βασικό μηχανισμό σταθεροποίησης της αγοράς
• Περίπου 280 εκατ. βαρέλια έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί λόγω της κρίσης
• Μόλις 0,8 δισ. βαρέλια θεωρούνται άμεσα διαθέσιμα χωρίς λειτουργική πίεση
• Τα αποθέματα του OECD πλησιάζουν κρίσιμα επίπεδα
• Οι υψηλές τιμές λειτουργούν ως μηχανισμός εξαναγκασμένης εξισορρόπησης

Σε μια αγορά πετρελαίου που δοκιμάζεται από τον πόλεμο και τις γεωπολιτικές εντάσεις, τα αποθέματα εξελίσσονται στον βασικό μηχανισμό σταθεροποίησης του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, σύμφωνα με ανάλυση της JP Morgan.

Ο αμερικανικός οίκος επισημαίνει ότι, σε αντίθεση με προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις όπου μπορούσε να ενεργοποιηθεί γρήγορα πρόσθετη παραγωγή, η γεωγραφική φύση του σημερινού σοκ και το μέγεθος των απωλειών προσφοράς καθιστούν τα ήδη αποθηκευμένα βαρέλια τον μοναδικό άμεσο «αποσβεστήρα κραδασμών» της αγοράς.

Η κρίση βρήκε πάντως το σύστημα σε σχετικά ισχυρή θέση. Μετά τη συσσώρευση αποθεμάτων κατά την περίοδο της πανδημίας και τη μετέπειτα απορρόφησή τους μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η αγορά εισήλθε στο 2026 με παγκόσμια αποθέματα περίπου 8,4 δισ. βαρελιών.

Από αυτά, τα 6,6 δισ. βρίσκονται σε χερσαίες εγκαταστάσεις και περίπου 1,8 δισ. σε πλωτή αποθήκευση. Ωστόσο, η JP Morgan προειδοποιεί ότι μόνο περίπου 0,8 δισ. βαρέλια θεωρούνται πραγματικά διαθέσιμα χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η λειτουργική σταθερότητα του συστήματος.

Μέχρι τα τέλη Απριλίου, περίπου 280 εκατ. βαρέλια είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί για να απορροφήσουν τις συνέπειες της σύγκρουσης. Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος των αποθεμάτων δεν μπορεί να αντληθεί εύκολα, καθώς παραμένει «κλειδωμένο» σε αγωγούς, στρατηγικές δεξαμενές και ελάχιστα λειτουργικά επίπεδα ασφαλείας.

Η JP Morgan παρομοιάζει το σύστημα με την κυκλοφορία του αίματος στον ανθρώπινο οργανισμό. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς πόσο πετρέλαιο υπάρχει, αλλά αν το δίκτυο διαθέτει επαρκή λειτουργική «πίεση» ώστε να συνεχίσει να λειτουργεί ομαλά.

Όταν τα αποθέματα πέφτουν πολύ χαμηλά, οι αγωγοί χάνουν ευελιξία, τα τερματικά δυσκολεύονται να φορτώσουν αποτελεσματικά και τα διυλιστήρια αδυνατούν να εξασφαλίσουν εγκαίρως τα κατάλληλα ποιοτικά μίγματα αργού. Σε αυτό το περιβάλλον, οι traders ανταγωνίζονται επιθετικά για άμεση προσφορά, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τις τιμές.

Αντίστοιχη εικόνα εμφανίζεται και στα διυλισμένα προϊόντα. Παρότι τα αποθέματα καυσίμων είναι πιο ευέλικτα από το αργό πετρέλαιο, μεγάλο μέρος τους πρέπει να διατηρείται ως στρατηγικό απόθεμα ασφαλείας για κρίσιμους τομείς όπως οι μεταφορές και η αεροπορία.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα αποθέματα των χωρών του OECD, τα οποία θεωρούνται τα πιο διαφανή και επηρεάζουν δυσανάλογα τις αγορές. Ιστορικά, τα αποθέματα προϊόντων του OECD σπάνια πέφτουν κάτω από περίπου 35 ημέρες μελλοντικής ζήτησης — όριο που λειτουργεί ως κρίσιμο κατώφλι σταθερότητας.

Η JP Morgan εκτιμά ότι η αγορά βρίσκεται ήδη κοντά στο σημείο όπου η προσαρμογή περνά από τη «διαχειριζόμενη» φάση στην «εξαναγκασμένη» καταστροφή ζήτησης. Η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου μειώθηκε κατά 2,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, κατά 4,3 εκατ. τον Απρίλιο και ενδέχεται να φτάσει τα 5,5 εκατ. βαρέλια τον Μάιο.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι υψηλές τιμές λειτουργούν ως φυσικός μηχανισμός περιορισμού της κατανάλωσης, καθώς νοικοκυριά, βιομηχανίες και διυλιστήρια μειώνουν τη χρήση ενέργειας προτού το σύστημα φτάσει σε πραγματική εξάντληση αποθεμάτων.

Η JP Morgan περιγράφει τη διαδικασία άντλησης αποθεμάτων σαν «ξεφλούδισμα κρεμμυδιού». Πρώτα χρησιμοποιούνται τα πλωτά εμπορικά αποθέματα, στη συνέχεια τα χερσαία εμπορικά αποθέματα και μόνο σε ακραίες περιπτώσεις ενεργοποιούνται τα στρατηγικά κρατικά αποθέματα.

Όσο βαθύτερα αντλείται το σύστημα, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος κάθε επιπλέον βαρελιού. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η αγορά θεωρεί πλέον ότι το πραγματικό όριο της κρίσης δεν είναι η πλήρης εξάντληση του πετρελαίου, αλλά η στιγμή που το ενεργειακό σύστημα θα χάσει τη λειτουργική του ευελιξία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί ο Τραμπ «πάγωσε» την επιχείρηση Ελευθερία στο Ορμούζ – Υπάρχουν ελπίδες για συμφωνία με το Ιράν;
• Ενεργειακό σοκ: Πόσο ακόμη αντέχει η παγκόσμια οικονομία;
• Stablecoins vs ψηφιακό ευρώ: Ποιος θα κερδίζει τη μάχη του χρήματος
• Το Business Monitor στους Δελφούς: Η νέα ισχύς περνά από την άμυνα, την καινοτομία και το AI