FT για Ταμείο Ανάκαμψης: Η ΕΕ έχει ξοδέψει μόλις τα μισά από τα 577 δισ. ευρώ – Πιέζει η προθεσμία του 2026

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με πιεστικά χρονοδιαγράμματα για την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), καθώς μέχρι το τέλος του 2025 είχαν δαπανηθεί περίπου 310 δισ. ευρώ, δηλαδή μόλις το 53% των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων ύψους 577 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, οι κυβερνήσεις της ΕΕ πρέπει έως τον Σεπτέμβριο του 2026 να υποβάλουν αιτήματα για τα υπόλοιπα 172 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια, ενώ οι εκταμιεύσεις θα πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από το τέλος του έτους.

Το Ταμείο Ανάκαμψης δημιουργήθηκε το 2021 ως η μεγάλη ευρωπαϊκή απάντηση στο οικονομικό σοκ της πανδημίας Covid-19 και αποτέλεσε το πρώτο τόσο μεγάλης κλίμακας εγχείρημα κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού.

Ωστόσο, η υλοποίηση του προγράμματος αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη από τις αρχικές προβλέψεις. Ο υψηλός πληθωρισμός μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι αυξήσεις στο κόστος κατασκευών και οι καθυστερήσεις στις δημόσιες συμβάσεις επιβράδυναν σημαντικά την απορρόφηση των κονδυλίων.

Η Ιταλία, η μεγαλύτερη δικαιούχος του προγράμματος, έχει απορροφήσει περίπου το 57% των διαθέσιμων πόρων της, ενώ η Ισπανία βρίσκεται στο 44% και η Πολωνία μόλις στο 26%.

Στην περίπτωση της Πολωνίας, οι καθυστερήσεις συνδέθηκαν και με τις μακροχρόνιες συγκρούσεις με τις Βρυξέλλες για ζητήματα κράτους δικαίου, που οδήγησαν σε «πάγωμα» των εκταμιεύσεων για περισσότερα από δύο χρόνια. Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τουσκ στην πρωθυπουργία στα τέλη του 2023.

Ο ανώτερος οικονομολόγος Ευρώπης της Goldman Sachs, Φιλίπο Ταντέι, εκτιμά ότι η συνολική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης στο ΑΕΠ της ΕΕ διαμορφώνεται περίπου μεταξύ 0,8% και 1% ετησίως για την περίοδο 2021-2026, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι πραγματικές μακροπρόθεσμες επιδράσεις θα φανούν αρκετά χρόνια μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Όπως εξηγεί, τα ενεργειακά σοκ της περιόδου 2022-2024 περιόρισαν σημαντικά την αποτελεσματικότητα του σχεδίου, καθώς οι ευρωπαϊκές οικονομίες αναγκάστηκαν να διαχειριστούν παράλληλα την κρίση ενέργειας, τις πληθωριστικές πιέσεις και την επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Παράλληλα, η πιθανότητα παράτασης του Ταμείου Ανάκαμψης θεωρείται εξαιρετικά περιορισμένη. Χώρες όπως η Ολλανδία είχαν αποδεχθεί τον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό μόνο υπό την προϋπόθεση ότι το πρόγραμμα θα ήταν προσωρινό και με αυστηρή λήξη το 2026.

Το τελικό μέγεθος του δανεισμού διαμορφώθηκε σημαντικά χαμηλότερα από τον αρχικό στόχο των 755 δισ. ευρώ, καθώς οικονομίες όπως η Γερμανία και η Γαλλία δεν αξιοποίησαν πλήρως τα διαθέσιμα δάνεια, προτιμώντας φθηνότερο εθνικό δανεισμό ή αποφεύγοντας περαιτέρω αύξηση του χρέους τους.

Σύμφωνα με την Εουλάλια Ρούμπιο από το Ινστιτούτο Jacques Delors στο Παρίσι, οι μικρότερες χώρες εμφανίζονται συχνά πιο αποτελεσματικές στην απορρόφηση πόρων, ενώ οι μεγαλύτερες οικονομίες δυσκολεύονται να διαχειριστούν τον όγκο και την πολυπλοκότητα των έργων.

Το επόμενο δωδεκάμηνο θεωρείται πλέον καθοριστικό για το αν το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα στην ιστορία της ΕΕ θα καταφέρει να επιτύχει τον αρχικό του στόχο: να ενισχύσει διαρθρωτικά την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Στουρνάρας για cryptos και blockchain: «Πρέπει να αποτρέψουμε την ιδιωτικοποίηση του χρήματος»
• Most Powerful Women 2026: Οι πιο Ισχυρές Γυναίκες στις Επιχειρήσεις
• Οι ελληνικές τράπεζες αφήνουν πίσω την κρίση: Το νέο στοίχημα είναι τα κέρδη και τα μερίσματα
• MPW Summit 2026: Το μέλλον της ηγεσίας χτίζεται στην προσαρμογή