Ο πρώην χάκερ προειδοποιεί: Η τεχνητή νοημοσύνη διευκολύνει τις κυβερνοεπιθέσεις – Η Ευρώπη στο έτος μηδέν

Λίγοι άνθρωποι είναι σε θέση, όπως ο Τζιάνι Κουότσο, να ερμηνεύσουν το τρέχον κύμα κυβερνοεπιθέσεων που πλήττει τράπεζες αίματος σε νοσοκομεία, ψυγεία σούπερ μάρκετ που θερμαίνονται μυστηριωδώς, προσωπικά δεδομένα υπουργών και κρατικών αξιωματούχων, απειλητικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε χιλιάδες σχολεία, καθώς και κλοπές άκρως απόρρητων στοιχείων από την καρδιά του ρωσικού συστήματος ασφαλείας.

Γεννημένος στο Ντάρμσταντ της Γερμανίας το 1990, αμέσως μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, από οικογένεια Ιταλών μεταναστών που εκτοπίστηκαν λόγω του σεισμού της Ιρπίνια, ο Κουότσο ασχολήθηκε με το hacking από την παιδική του ηλικία. Στα 15 του χρόνια άρχισε να συναγελάζεται με γερμανικές ομάδες συνδεδεμένες με ένα παράρτημα του Chaos Computer Club (CCC), μιας μεγάλης, αποκεντρωμένης γερμανικής κολεκτίβας χάκερ. Όπως εξηγεί ο ίδιος, η ομάδα του ενδιαφερόταν για το δικαίωμα χρήσης των ηλεκτρονικών συσκευών που αγόραζαν οι καταναλωτές, τροποποιώντας το λογισμικό κονσολών όπως το PlayStation για να εγκαταστήσουν εξατομικευμένα προγράμματα, θεωρώντας τους περιορισμούς των κατασκευαστών ως παραβίαση της ψηφιακής ελευθερίας και των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας.

Αφού σπούδασε οικονομετρία, επέστρεψε στην Ιταλία και έθεσε τις γνώσεις του στην υπηρεσία ενός κυβερνητικού ή παρακυβερνητικού φορέα, ασχολούμενος με τον κυβερνοπόλεμο σε «τακτικό περιβάλλον». Ο ίδιος διευκρινίζει τη διαφορά ανάμεσα στις επιθέσεις κατασκοπείας, που αποσκοπούν στην υποκλοπή πληροφοριών, και στις τακτικές επιθέσεις, οι οποίες στοχεύουν στην απενεργοποίηση, τη διακοπή ή την καταστροφή μιας υπηρεσίας – τομέας στον οποίο εξειδικεύτηκε. Σήμερα είναι ένας από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες της κυβερνοασφάλειας στην Ευρώπη. Εδώ και χρόνια αναπτύσσει προγνωστικές τεχνολογίες και προηγμένα μοντέλα ανάλυσης γεωπολιτικών γεγονότων, ενώ το 2018 ίδρυσε στη Ρώμη την Exein. Μέσα σε οκτώ χρόνια μετέτρεψε τη νεοφυή επιχείρηση σε παγκόσμιο «μονόκερο» με αποτίμηση 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια και γραφεία στη Ρώμη, τη Γερμανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ταϊβάν. Η Exein εξειδικεύεται στην προστασία της «φυσικής τεχνητής νοημοσύνης» –όπως ρομπότ, drones, αυτόνομα οχήματα και ιατρικά μηχανήματα– θωρακίζοντας εκατομμύρια συσκευές από ψηφιακές απειλές.

Η εκδημοκράτιση των κυβερνοεπιθέσεων μέσω της τεχνητής νοημοσύνης

Σύμφωνα με τον Κουότσο, η έλευση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (Generative AI) άλλαξε ριζικά το τοπίο των κυβερνοεπιθέσεων. Ενώ στο παρελθόν η αντίστροφη μηχανική (reverse engineering) και ο εντοπισμός ευπαθειών απαιτούσαν μήνες ή ακόμη και χρόνια εντατικής ανθρώπινης εργασίας, σήμερα η διαδικασία αυτή έχει συμπιεστεί σε λίγες μόλις ώρες. Η τεχνητή νοημοσύνη υπερέχει σε εργασίες με αυστηρή σύνταξη, όπως η συγγραφή κώδικα και ο εντοπισμός κενών ασφαλείας.

Το αποτέλεσμα είναι ο εκδημοκρατισμός των επιθέσεων: πλέον πραγματοποιούνται πολύ περισσότερες απλές επιθέσεις, ενώ παράλληλα καθίστανται εφικτές και εξαιρετικά πολύπλοκες επιχειρήσεις. Παλαιότερα, τόσο στον στρατιωτικό και κατασκοπευτικό τομέα όσο και στο κυβερνοέγκλημα, η επιλογή στόχου καθοριζόταν από τη σχέση κόστους-χρόνου. Αν ένας στόχος δεν είχε υψηλή στρατηγική αξία, δεν άξιζε να δεσμευτεί ανθρώπινο δυναμικό για μεγάλο διάστημα. Τώρα που το κόστος και ο χρόνος έχουν μειωθεί δραστικά, τα πάντα μετατρέπονται σε πιθανό στόχο, ακόμα και τα ψυγεία εκατοντάδων ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ.

Ο Κουότσο επισημαίνει ότι η αγορά κυβερνοασφάλειας τρέχει να προλάβει τις εξελίξεις, καθώς η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη ευνοεί προς το παρόν περισσότερο τους επιτιθέμενους παρά τους αμυνόμενους. Οι αμυνόμενοι δεσμεύονται από κανόνες, διαδικασίες και την οργανωτική πολυπλοκότητα των επιχειρήσεων, τη στιγμή που οι επιτιθέμενοι χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένα εργαλεία για να εντοπίσουν και να εκμεταλλευτούν αδυναμίες. Ενώ παλαιότερα το 99% των ενεργειών –ακόμη και από κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών– αφορούσε την «τοποθέτηση» (positioning) μέσα σε συστήματα για μελλοντική χρήση, όπως είχε κάνει η αμερικανική NSA στις υποδομές της Βενεζουέλας πολύ πριν από τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, σήμερα ευρωπαϊκά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των ιταλικών, ενδέχεται να έχουν ήδη παραβιαστεί ακόμα και από τυχαίες, αυτοματοποιημένες επιθέσεις. Όσον αφορά τα χτυπήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα ψύξης στην Ευρώπη, ο ίδιος εκτιμά ότι τέτοιες ενέργειες χαμηλής πολυπλοκότητας λειτουργούν συχνά ως «δοκιμές» από ξένες υπηρεσίες, οι οποίες επιδιώκουν να αποδείξουν στους ανωτέρους τους ότι μπορούν να προκαλέσουν πανικό σε ολόκληρη την ήπειρο, εξασφαλίζοντας έτσι μεγαλύτερη χρηματοδότηση.

Το παρασκήνιο της επίθεσης στη ρωσική στατιστική υπηρεσία Rosstat

Αναφερόμενος στην επίσημη εκδοχή για την κυβερνοεπίθεση στη ρωσική στατιστική υπηρεσία Rosstat, κατά την οποία φέρεται να υποκλάπηκαν από Ουκρανούς και Λευκορώσους χάκερ τα πραγματικά στοιχεία για τις απώλειες του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία, ο Τζιάνι Κουότσο εκφράζει την έντονη αμφισβήτησή του. Κατά την εκτίμησή του, δεν επρόκειτο για αμιγή κυβερνοεπίθεση, καθώς τα συγκεκριμένα δεδομένα συγκαταλέγονται στα πλέον αυστηρά φυλασσόμενα μυστικά της Ρωσίας.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι κάποιος πούλησε κρυφά τις πληροφορίες και το αφήγημα της ψηφιακής εισβολής –μαζί με το πολυήμερο μπλοκάρισμα της βάσης δεδομένων της Rosstat– κατασκευάστηκε ως προπέτασμα καπνού για να προστατευθεί η ανθρώπινη πηγή. 

Η Μόσχα, σύμφωνα με τον Κουότσο, βολεύτηκε με αυτή την εκδοχή, διότι είναι πολιτικά ευκολότερο να παραδεχθεί μια τεχνική παραβίαση των συστημάτων της παρά την ύπαρξη ενός πληροφοριοδότη εκ των έσω σε τόσο υψηλό επίπεδο διαβάθμισης. Ο ιδρυτής της Exein θεωρεί ότι επρόκειτο για επιχείρηση δυτικών ή ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών σε συνεργασία με την Ουκρανία, με στόχο να εκτεθεί η ευαλωτότητα του ρωσικού καθεστώτος και να προκληθεί αμηχανία στον Βλαντίμιρ Πούτιν, αποδεικνύοντας ότι η Δύση μπορεί επίσης να διεξάγει επιθετικές ενέργειες.

Η ευρωπαϊκή τεχνολογική εξάρτηση και η ανάγκη αλλαγής στρατηγικής

Στο μέτωπο της άμυνας, ο Κουότσο διαπιστώνει σοβαρά συστημικά προβλήματα. Στην Ιταλία, ο τομέας της κυβερνοασφάλειας ταλαιπωρήθηκε επί χρόνια από κακοδιαχείριση και προμήθειες ακατάλληλων συστημάτων που αγοράστηκαν με κριτήριο την ευκαιρία και όχι την ουσιαστική αποτελεσματικότητα. 

Για να υπάρξει διέξοδος, προτείνει τη δημιουργία ενός κεντρικού ευρωπαϊκού οργάνου συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφαλείας, ώστε να χαρτογραφηθούν οι αλληλεξαρτήσεις και οι ιστορικές ευπάθειες, όπως η χρήση εξοπλισμού της κινεζικής Huawei σε στρατηγικές υποδομές. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη να αποφασιστεί ποια συστήματα πρέπει να παραμένουν συνδεδεμένα στο διαδίκτυο και ποια πρέπει να αποσυνδεθούν, παρά το υψηλότερο λειτουργικό κόστος που συνεπάγεται η φυσική ανθρώπινη παρέμβαση, όπως στη ρύθμιση των ψυγείων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στην τεχνολογική εξάρτηση της Ευρώπης, αναφορικά με την οποία ο Κουότσο χαρακτηρίζει το 2026 ως «έτος μηδέν». Όπως υπογραμμίζει, η ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία είναι μηδενική, καθώς η ήπειρος βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε αμερικανικές, κινεζικές και ισραηλινές τεχνολογίες, ακόμη και για τις πιο ευαίσθητες κρατικές λειτουργίες. Καμία από αυτές τις χώρες δεν αποτελεί πραγματικό σύμμαχο της Ευρώπης σε ζητήματα ασφαλείας, και παρ’ όλα αυτά οι Ευρωπαίοι παρέδωσαν «τα κλειδιά του σπιτιού» θεωρώντας αδύνατη την ανάπτυξη εγχώριας τεχνολογίας.

Για να μειωθούν αυτοί οι κίνδυνοι, ο Κουότσο προτείνει είτε τον αποκλεισμό προμηθευτών με αμφιλεγόμενο ιστορικό είτε την επιβολή αυστηρών όρων: οι ξένοι κατασκευαστές που θέλουν να πωλούν τεχνολογία στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει να παραχωρούν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα (source code) των συστημάτων τους, ώστε να ελέγχεται η ασφάλειά τους. Πρόκειται για αυτονόητα μέτρα, τα οποία οι ΗΠΑ και η Κίνα εφαρμόζουν απαρέγκλιτα, αλλά η Ευρώπη δίστασε να υιοθετήσει μέχρι σήμερα υπό τον φόβο εμπορικών αντιποίνων, όπως περιορισμούς στις εξαγωγές γερμανικών αυτοκινήτων στην Κίνα ή ιταλικών αγροδιατροφικών προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τζένσεν Χουάνγκ: Από ένα εστιατόριο το 1993 σε μια αυτοκρατορία 4 τρισ. δολαρίων
• Ο λογαριασμός των 13,87 δισ. ευρώ – Ποιοι σηκώνουν το βάρος της φορολογίας εισοδήματος
• Ποιοι αθλητές «πουλάνε» περισσότερο το 2026: Το ιστορικό ρεκόρ του Γιάννη Αντετοκούνμπο
• DBRS: Πώς η Ελλάδα εκτόξευσε τα φορολογικά έσοδα και τα πρωτογενή πλεονάσματα