Ο πληθωρισμός επέστρεψε; Ο πόλεμος, το AI και το χρέος ξυπνούν φόβους για μια νέα εποχή ακριβού χρήματος

• Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για ένα νέο κύμα πληθωρισμού.
• Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων κινούνται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.
• Οι αγορές θεωρούν ότι οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν τα επιτόκια.
• Ενέργεια, AI, κλιματική αλλαγή, γήρανση του πληθυσμού και γεωπολιτικές εντάσεις δημιουργούν ένα νέο πληθωριστικό περιβάλλον.

Η παγκόσμια οικονομία δεν έχει προλάβει να αφήσει πίσω της το σοκ του πληθωρισμού μετά την πανδημία και ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πηγή ανησυχίας.

Οι διεθνείς αγορές αρχίζουν να επαναξιολογούν ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ακραίο: ότι ο υψηλός πληθωρισμός δεν αποτελεί πλέον μια προσωρινή παρένθεση, αλλά ένα πιο μόνιμο χαρακτηριστικό της παγκόσμιας οικονομίας.

Το πιο χαρακτηριστικό σημάδι αυτής της μεταστροφής καταγράφεται στην αγορά κρατικών ομολόγων των χωρών της G7, αξίας άνω των 50 τρισ. δολαρίων. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων περίπου δύο δεκαετιών, καθώς οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερη αποζημίωση για τον κίνδυνο μελλοντικού πληθωρισμού.

Η εικόνα αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία ότι οι συνεχείς διαταραχές στην προσφορά, οι γεωπολιτικές κρίσεις και οι διαρθρωτικές αλλαγές της οικονομίας δημιουργούν ένα περιβάλλον πολύ διαφορετικό από εκείνο που κυριάρχησε τις δύο προηγούμενες δεκαετίες.

Οι αγορές προεξοφλούν υψηλότερα επιτόκια

Η ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τη σύγκρουση με το Ιράν έρχεται να προστεθεί σε μια αλυσίδα γεγονότων που ξεκίνησε με την πανδημία και συνεχίστηκε με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Για τις κεντρικές τράπεζες, το πρόβλημα είναι ότι πρόκειται κυρίως για σοκ προσφοράς, τα οποία δεν αντιμετωπίζονται εύκολα μέσω της νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, όσο οι αυξήσεις τιμών επαναλαμβάνονται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να παγιωθούν στις προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Αυτό ακριβώς φοβούνται σήμερα οι επενδυτές. Εάν οι εργαζόμενοι απαιτήσουν υψηλότερους μισθούς και οι επιχειρήσεις προσαρμόσουν ανάλογα τις τιμές τους, ο πληθωρισμός μπορεί να αποκτήσει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Fed. Οι αγορές εκτιμούν πλέον ότι η επόμενη διοίκηση της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας ενδέχεται να κινηθεί πιο επιθετικά απέναντι στον πληθωρισμό από ό,τι αναμενόταν πριν από λίγους μήνες.

Το χρέος, οι δαπάνες και η νέα πραγματικότητα

Η άνοδος των επιτοκίων δημιουργεί πρόσθετους πονοκεφάλους στις κυβερνήσεις, οι οποίες καλούνται να διαχειριστούν ιστορικά υψηλά επίπεδα χρέους.

Ταυτόχρονα, η ενεργειακή κρίση αυξάνει τις πιέσεις για νέα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ήδη αρκετές χώρες έχουν ανακοινώσει επιδοτήσεις καυσίμων ή προγράμματα ενίσχυσης παραγωγών που πλήττονται από το αυξημένο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών.

Παρότι οι δαπάνες αυτές απέχουν πολύ από τα επίπεδα της πανδημίας, οι αγορές παρακολουθούν στενά τη δημοσιονομική πορεία των μεγάλων οικονομιών, σύμφωνα με το Bloomberg.

ΗΠΑ, Ιαπωνία και Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις, όμως οι επενδυτές εντοπίζουν έναν κοινό παρονομαστή: την αυξανόμενη δυσκολία διατήρησης υψηλών δημόσιων δαπανών σε ένα περιβάλλον ακριβότερου δανεισμού.

Το AI μπορεί να γίνει μέρος του προβλήματος

Παρότι η τεχνητή νοημοσύνη συχνά παρουσιάζεται ως παράγοντας που θα αυξήσει την παραγωγικότητα και θα περιορίσει το κόστος, βραχυπρόθεσμα φαίνεται να λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η παγκόσμια κούρσα για την ανάπτυξη υποδομών AI αυξάνει τη ζήτηση για προηγμένα τσιπ, κέντρα δεδομένων και ενεργειακούς πόρους. Αυτό δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και ενισχύει το κόστος σε ορισμένους τεχνολογικούς κλάδους.

Παράλληλα, η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης έχει ενισχύσει τις χρηματιστηριακές αγορές, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων απειλεί να δοκιμάσει τις υψηλές αποτιμήσεις που έχουν δημιουργηθεί γύρω από το αφήγημα της AI.

Οι δυνάμεις που αλλάζουν τον κόσμο

Πέρα από τον πόλεμο και την τεχνολογία, οι αναλυτές βλέπουν μια σειρά μακροπρόθεσμων παραγόντων που ενδέχεται να διατηρήσουν τον πληθωρισμό σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι στο παρελθόν.

Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:

• Η κλιματική αλλαγή και τα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
• Η πιθανή εμφάνιση ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο που απειλεί την αγροτική παραγωγή.
• Η γήρανση του πληθυσμού και η αυξανόμενη πίεση στα συστήματα υγείας.
• Οι αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ασία.
• Οι κυρώσεις, οι δασμοί και η αναδιάρθρωση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η μετάβαση από το μοντέλο του «φθηνού και γρήγορου» στο μοντέλο του «ασφαλούς και ανθεκτικού» έχει κόστος, το οποίο τελικά μεταφέρεται στις τιμές.

Το πολιτικό κόστος της ακρίβειας

Ο πληθωρισμός δεν αποτελεί μόνο οικονομική πρόκληση αλλά και πολιτικό κίνδυνο.

Η εμπειρία της μεταπανδημικής περιόδου έδειξε ότι η αύξηση του κόστους ζωής μπορεί να ανατρέψει κυβερνήσεις και να ενισχύσει αντισυστημικά πολιτικά κινήματα.

Μελέτες δείχνουν ότι μετά από περιόδους έντονης ακρίβειας αυξάνεται συστηματικά η στήριξη προς λαϊκιστικά και ακραία πολιτικά κόμματα, καθώς οι ψηφοφόροι αναζητούν απαντήσεις σε προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητά τους.

Γι’ αυτό και το πραγματικό διακύβευμα δεν αφορά μόνο τις αγορές ή τις κεντρικές τράπεζες. Αφορά τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να διατηρήσουν την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα σε έναν κόσμο όπου ο πληθωρισμός ενδέχεται να μην αποτελεί πλέον εξαίρεση, αλλά τη νέα κανονικότητα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Στενά του Ορμούζ: Πώς η αγορά απέφυγε το ενεργειακό σοκ που όλοι φοβούνταν
• Γιατί οι Ευρωπαίοι τουρίστες εγκαταλείπουν τους πολυσύχναστους προορισμούς
• Business Monitor: AI, Finance και το μέλλον της καινοτομίας στο νέο επεισόδιο!
• Συναγερμός στην ΕΚΤ: Ενέργεια και πληθωρισμός αλλάζουν ξανά τη νομισματική πολιτική