Τα «παγωμένα» δισεκατομμύρια του Ιράν: Το μεγάλο διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στον Τραμπ

• Η Τεχεράνη επιδιώκει πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια που εκτιμά ότι ξεπερνούν τα 100 δισ. δολάρια.
• Πρώτος στόχος είναι η αποδέσμευση περίπου 24 δισ. δολαρίων.
• Τα περισσότερα χρήματα προέρχονται από πωλήσεις πετρελαίου σε Κίνα, Ινδία, Νότια Κορέα και Ιαπωνία.
• Η πρόσβαση στα κεφάλαια θεωρείται κρίσιμη για τη στήριξη του ριάλ και τον περιορισμό του πληθωρισμού.
• Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο των συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Πέρα από τις συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή, ένα ακόμη ζήτημα βρισκόταν στην κορυφή της ατζέντας των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν: η τύχη δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλούνται διεθνή μέσα, η ιρανική κυβέρνηση θεωρούσε ότι τα «παγωμένα» περιουσιακά της στοιχεία υπερβαίνουν τα 100 δισ. δολάρια, αν και ανεξάρτητοι αναλυτές τοποθετούν το πραγματικό ποσό αρκετά χαμηλότερα. Σε κάθε περίπτωση, η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να επιδιώξει αρχικά την αποδέσμευση περίπου 24 δισ. δολαρίων, τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για τη σταθεροποίηση της οικονομίας.

Τα δισεκατομμύρια που μπλόκαραν οι κυρώσεις

Το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων αυτών προέρχεται από πληρωμές για εξαγωγές πετρελαίου προς ασιατικές οικονομίες, οι οποίες πάγωσαν μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018 και την επαναφορά των κυρώσεων από την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ.

Η Κίνα παραμένει ο σημαντικότερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και εκτιμάται ότι φιλοξενεί δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια ύψους 20 έως 50 δισ. δολαρίων. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, το Πεκίνο συνέχισε να διατηρεί ενεργούς εμπορικούς διαύλους με την Τεχεράνη, επιτρέποντας σε ορισμένες περιπτώσεις τη χρήση μέρους των κεφαλαίων για αγορές κινεζικού εξοπλισμού και βιομηχανικών προϊόντων.

Σημαντικά ποσά παραμένουν επίσης δεσμευμένα στην Ινδία, η οποία πριν από την επιβολή των αμερικανικών κυρώσεων αποτελούσε τον δεύτερο μεγαλύτερο εισαγωγέα ιρανικού αργού πετρελαίου. Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στο τραπεζικό σύστημα εμπόδισαν την ομαλή μεταφορά των σχετικών πληρωμών προς την Τεχεράνη.

Ο ρόλος του Κατάρ και του Ιράκ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η υπόθεση των περίπου 7 δισ. δολαρίων που συνδέονται με τη Νότια Κορέα. Τα κεφάλαια αυτά μεταφέρθηκαν στο Κατάρ στο πλαίσιο συμφωνίας ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, με την πρόβλεψη να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για ανθρωπιστικούς σκοπούς.

Ωστόσο, μετά τις επιθέσεις της Χαμάς κατά του Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023, η αμερικανική πλευρά πάγωσε εκ νέου τη διαδικασία πρόσβασης στα χρήματα αυτά, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν βασικό αντικείμενο των σημερινών διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, το Ιράκ εξακολουθεί να οφείλει σημαντικά ποσά στο Ιράν για εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Για χρόνια, οι αμερικανικοί περιορισμοί εμπόδιζαν τη Βαγδάτη να προχωρήσει στις σχετικές πληρωμές, δημιουργώντας ένα ακόμη μέτωπο οικονομικών διεκδικήσεων για την Τεχεράνη.

Η οικονομική ανάσα που αναζητά η Τεχεράνη

Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πρόσβαση σε μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων θα μπορούσε να ενισχύσει το ιρανικό ριάλ, να βελτιώσει τα συναλλαγματικά αποθέματα και να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις που επιβαρύνουν την καθημερινότητα των πολιτών.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ειδικοί της αγοράς, ακόμη και μια μερική αποδέσμευση δεν αρκεί για να αλλάξει ριζικά την εικόνα της οικονομίας. Η πραγματική προοπτική ανάκαμψης συνδέεται με μια ευρύτερη συμφωνία που θα οδηγήσει σε χαλάρωση ή άρση των αμερικανικών κυρώσεων και θα επιτρέψει στο Ιράν να επανενταχθεί πλήρως στις διεθνείς αγορές ενέργειας και κεφαλαίων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ιδιωτικό χρέος: Οι 7 αλλαγές που φέρνουν 72 δόσεις, ακατάσχετο 1.600 ευρώ και προστασία κατοικίας
• ΕΚΤ: Οι κίνδυνοι για την ενέργεια παραμένουν παρά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
• Πώς η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν επηρεάζει την ελληνική οικονομία
• Την Παρασκευή στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας η υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν