Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Τι κερδίζει και τι χάνει κάθε πλευρά στο deal των 14 σημείων (vid)

• Το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν θέτει τέλος στις εχθροπραξίες και ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών.
• Προβλέπεται άρση του ναυτικού αποκλεισμού, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων.
• Η Τεχεράνη αποκτά άμεσα οικονομικά οφέλη και πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια.
• Το πυρηνικό πρόγραμμα δεν επιλύεται οριστικά, αλλά μεταφέρεται σε νέα φάση διαπραγμάτευσης.

Περισσότερο από μια απλή κατάπαυση του πυρός, το μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν, που υπεγράφη χθες, Τετάρτη, αποτελεί το πρώτο βήμα ενός νέου πλαισίου συνεννόησης μεταξύ δύο χωρών που επί δεκαετίες βρίσκονται σε κατάσταση αντιπαράθεσης. Το κείμενο προβλέπει τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επιστροφή των δύο πλευρών σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Παράλληλα, θεσπίζει χρονοδιάγραμμα 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας, διάστημα που θεωρείται ιδιαίτερα περιορισμένο για ζητήματα που αφορούν κυρώσεις, πυρηνικές εγκαταστάσεις, περιφερειακή ασφάλεια και στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.

Ο Λίβανος και η Χεζμπολάχ στο επίκεντρο των ισραηλινών ανησυχιών

Ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της συμφωνίας αφορά στον Λίβανο. Το κείμενο κάνει λόγο για μόνιμο τερματισμό των επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα και για σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Η συγκεκριμένη διατύπωση εκλαμβάνεται από το Ισραήλ ως ιδιαίτερα προβληματική, καθώς ενδέχεται να δημιουργήσει ένα νέο διπλωματικό πλαίσιο γύρω από τη Χεζμπολάχ. Στο Τελ Αβίβ υπάρχει ο φόβος ότι μελλοντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με πολιτικούς περιορισμούς που απορρέουν από μια συμφωνία στην οποία το Ισραήλ δεν συμμετέχει.

Κυρώσεις, πετρέλαιο και 300 δισ. δολάρια για την επόμενη ημέρα

Το οικονομικό σκέλος του μνημονίου θεωρείται ίσως το σημαντικότερο κέρδος για την Τεχεράνη. Η συμφωνία προβλέπει σταδιακή άρση κυρώσεων, αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και ειδικές εξαιρέσεις που θα επιτρέψουν την επανεκκίνηση των εξαγωγών πετρελαίου και των σχετικών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Παράλληλα, περιλαμβάνεται σχέδιο οικονομικής ανάπτυξης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων με τη συμμετοχή χωρών της περιοχής, ανοίγοντας τον δρόμο για σταδιακή επανένταξη του Ιράν στο διεθνές οικονομικό σύστημα.

Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για πλήρη άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών, καθώς και η επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Τα βασικά οικονομικά σημεία

• Άρση ναυτικού αποκλεισμού.
• Επανέναρξη εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου.
• Αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.
• Σχέδιο ανάπτυξης ύψους 300 δισ. δολαρίων.
• Σταδιακή χαλάρωση αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγάλο ανοιχτό μέτωπο

Παρά τη σημασία του, το πυρηνικό ζήτημα δεν επιλύεται οριστικά μέσω του μνημονίου. Η Τεχεράνη επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ προβλέπεται υποβάθμιση μέρους του εμπλουτισμένου υλικού υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Ωστόσο, το υλικό παραμένει εντός της χώρας και δεν προβλέπεται πλήρης εξάλειψη των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν.

Μέχρι την επίτευξη τελικής συμφωνίας, το πρόγραμμα ουσιαστικά «παγώνει» στο σημερινό του επίπεδο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις και να μην ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.

Μια εύθραυστη ισορροπία με αβέβαιο τέλος

Η συμφωνία δεν λύνει οριστικά τον λεγόμενο «ιρανικό γόρδιο δεσμό». Προσφέρει όμως πολύτιμο χρόνο σε όλες τις πλευρές: στο Ιράν για οικονομική ανάκαμψη, στις ΗΠΑ για διπλωματική αποκλιμάκωση και στις διεθνείς αγορές για επιστροφή σε συνθήκες μεγαλύτερης σταθερότητας.

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν η προσωρινή αυτή συνεννόηση θα οδηγήσει σε μια μόνιμη διευθέτηση ή αν θα αποτελέσει απλώς μια σύντομη ανάπαυλα πριν από τον επόμενο γύρο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τραμπ για Ιράν: «Αν δεν τηρήσουν όσα συμφωνήσαμε, θα επιστρέψουν οι βόμβες»
• Χρυσή Βίζα, φορολογικά κίνητρα και lifestyle: Γιατί η Ελλάδα «κερδίζει» τους πλούσιους του κόσμου
• «Θα το κανονίσουμε»: Ανοιχτό μικρόφωνο στη G7 αποκάλυψε συνομιλία Μακρόν – Ζελένσκι για τον Τραμπ