«Δεν θέλουμε να γίνουμε Ντουμπάι»: Μαζικές διαδηλώσεις στην Αλβανία κατά των σχεδίων Τραμπ-Κούσνερ (vids)

Έντονες αντιδράσεις έχουν πυροδοτήσει στην Αλβανία οι επενδύσεις πολυτελούς τουρισμού που σχεδιάζουν η Ιβάνκα Τραμπ και ο Τζάρεντ Κούσνερ σε προστατευόμενη παράκτια περιοχή της χώρας, επαναφέροντας τη συζήτηση για τα όρια της τουριστικής ανάπτυξης και τη βιωσιμότητα του μοντέλου που ακολουθεί η Αλβανία.

Περισσότεροι από 100.000 πολίτες έχουν συμμετάσχει τις τελευταίες εβδομάδες σε διαδηλώσεις στα Τίρανα, αντιδρώντας στα σχέδια ανάπτυξης πολυτελών τουριστικών εγκαταστάσεων στη νήσο Σάζαν και στη χερσόνησο Ζβέρνετς, τα οποία συνδέονται με την Ιβάνκα Τραμπ και τον σύζυγό της, Τζάρεντ Κούσνερ.

Οι κινητοποιήσεις, που έχουν γίνει γνωστές ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», ξεκίνησαν ως περιβαλλοντική διαμαρτυρία, αλλά σταδιακά εξελίχθηκαν σε ένα ευρύτερο κίνημα κατά της διαφθοράς και του μοντέλου ανάπτυξης που, σύμφωνα με τους επικριτές του, ευνοεί μια μικρή ομάδα επενδυτών εις βάρος των τοπικών κοινωνιών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η χερσόνησος Ζβέρνετς, η οποία αποτελεί μέρος του δέλτα Βιόσα-Νάρτα, ενός από τα σημαντικότερα παράκτια οικοσυστήματα της Ευρώπης. Η περιοχή φιλοξενεί περισσότερα από 70 απειλούμενα είδη, μεταξύ των οποίων η μεσογειακή φώκια, η θαλάσσια χελώνα καρέτα-καρέτα, φλαμίνγκο και ο αργυροπελεκάνος.

Η ίδια η Ιβάνκα Τραμπ αποκάλυψε στα τέλη Μαΐου ότι μαζί με τον Τζάρεντ Κούσνερ εργάζονται πάνω σε ένα έργο ανάπτυξης «τεράστιας κλίμακας», σε συνεργασία με ορισμένους από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες διεθνώς. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι εργασίες προετοιμασίας ξεκίνησαν πριν ολοκληρωθούν οι απαραίτητες αδειοδοτήσεις και πριν πραγματοποιηθεί πλήρης περιβαλλοντική αξιολόγηση.

Το δίλημμα της τουριστικής ανάπτυξης

Η Αλβανία αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες τουριστικές αγορές της Ευρώπης. Το 2025 υποδέχθηκε 12,5 εκατομμύρια ξένους επισκέπτες, έναντι 11,7 εκατομμυρίων το 2024, ενώ ο αριθμός των τουριστών είναι σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με το 2019.

Παρά τα οικονομικά οφέλη, η ταχύτητα της ανάπτυξης έχει εντείνει τις ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του τουριστικού μοντέλου και τον αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες.

Ο περιβαλλοντικός ακτιβιστής Γκρίγκορ Μάλο υποστήριξε μιλώντας στη βρετανική Independent, ότι οι Αλβανοί έχουν ήδη δει τις συνέπειες της άναρχης ανάπτυξης σε περιοχές όπως το Δυρράχιο και οι Άγιοι Σαράντα, όπου η εκτεταμένη δόμηση έχει αλλοιώσει σημαντικά το φυσικό τοπίο.

Όπως υποστηρίζουν οι διαδηλωτές, το ζήτημα δεν είναι η αντίθεση στον τουρισμό, αλλά το μοντέλο ανάπτυξης που επιλέγεται. Πολλοί εκφράζουν την ανησυχία ότι τα οφέλη από τον πολυτελή τουρισμό καταλήγουν σε λίγους επενδυτές και μεγάλους ιδιοκτήτες γης, ενώ το περιβάλλον συνεχίζει να επιβαρύνεται από την ένταση των κατασκευών.

Χαρακτηριστικό είναι το σύνθημα που ακούγεται όλο και συχνότερα στις κινητοποιήσεις: «Δεν θέλουμε να γίνουμε Ντουμπάι».

Όπως δήλωσε ο βιολόγος άγριας ζωής Μελιτιάν Νεζάι, πολλοί πολίτες θεωρούν ότι η ανάπτυξη της χώρας δεν μπορεί να βασίζεται στη δημιουργία κλειστών τουριστικών προορισμών για εύπορους επισκέπτες, με περιορισμένη πρόσβαση για τις τοπικές κοινωνίες και αυξημένη πίεση σε προστατευόμενες περιοχές.

Για τους επικριτές των σχεδίων, η συζήτηση ξεπερνά τα όρια μιας μεμονωμένης επένδυσης. Αγγίζει ένα ευρύτερο ερώτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως: πώς μπορεί να επιτευχθεί ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Αλβανία: «Μπλόκο» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην επένδυση του Jared Kushner 
• Αλβανική Ριβιέρα: Το project του γαμπρού του Τραμπ, τα επεισόδια στο Ζβέρνετς και οι φόβοι της ελληνικής μειονότητας
• «Η Αλβανία δεν είναι προς πώληση»: Το φλαμίνγκο σύμβολο οργής κατά του γαμπρού του Τραμπ