Το σχέδιο Τραμπ για ενεργειακό διάδρομο μέσω Συρίας αλλάζει τις ισορροπίες – Γιατί ανησυχεί η Τουρκία

Λίγες ώρες μετά τη συνάντηση που είχε στον Λευκό Οίκο με τον πρωθυπουργό του Ιράκ, Αλί αλ Ζαΐντι, όπου προανήγγειλε την υπογραφή «τεράστιων» πετρελαϊκών συμφωνιών μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έδωσε σαφές πολιτικό σήμα υπέρ της δημιουργίας νέων ενεργειακών διαδρόμων για τις εξαγωγές ιρακινού πετρελαίου.

Σύμφωνα με το Reuters, η αμερικανική στρατηγική επικεντρώνεται στη δημιουργία μίας εναλλακτικής οδού μεταφοράς αργού προς τη Μεσόγειο μέσω της Συρίας, πειρορίζοντας την εξάρτηση του Ιράκ από τα Στενά του Ορμούζ και αναδιαμορφώνοντας τον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην Τουρκία. Όπως επισημαίνει η Türkiye Today, η αμερικανική στήριξη σε αγωγούς που θα καταλήγουν στο συριακό λιμάνι της Μπανίγιας δημιουργεί έναν νέο ανταγωνιστικό διάδρομο, ο οποίος θα μπορούσε να περιορίσει τη στρατηγική σημασία της Άγκυρας ως βασικής πύλης μεταφοράς ενέργειας από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη.

Η Ουάσιγκτον αναζητά εναλλακτική στο Ορμούζ

Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει μια νέα οδό εξαγωγής ιρακινού πετρελαίου που δεν θα εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πλέον ευαίσθητα γεωπολιτικά σημεία του πλανήτη. Η επιδίωξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον αυξημένων εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Στις σχετικές διαβουλεύσεις συμμετέχουν ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία και το Ιράκ, Τομ Μπαράκ, καθώς και μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι, μεταξύ των οποίων οι Chevron, TotalEnergies, TI Capital και η καταριανή UCC Holding.

Γιατί η Τουρκία βλέπει απειλή

Η Άγκυρα θεωρεί ότι το διακύβευμα δεν είναι εάν το ιρακινό πετρέλαιο θα καταλήξει στη Μεσόγειο, αλλά ποια χώρα θα αποτελέσει τον βασικό διάδρομο μεταφοράς του.

Μέχρι σήμερα, ο αγωγός Κιρκούκ-Τζεϊχάν και οι υπόλοιπες τουρκικές ενεργειακές υποδομές αποτελούν βασικό πυλώνα της στρατηγικής της χώρας να εξελιχθεί στον κυρίαρχο ενεργειακό κόμβο μεταξύ Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Η δημιουργία ενός εναλλακτικού διαδρόμου μέσω Συρίας θα μπορούσε να μειώσει τη σημασία του τουρκικού δικτύου, δημιουργώντας ένα νέο ενεργειακό κέντρο στην ανατολική Μεσόγειο εκτός του άμεσου ελέγχου της Άγκυρας.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, ακόμη και αν οι ποσότητες που θα μεταφέρονται μέσω Συρίας αποδειχθούν μικρότερες από τους αρχικούς σχεδιασμούς, η ύπαρξη μιας δεύτερης διαδρομής αρκεί για να περιορίσει το πλεονέκτημα που απολάμβανε μέχρι σήμερα το λιμάνι του Τζεϊχάν στις εξαγωγές ιρακινού αργού.

Ο αγωγός που βρίσκεται στο επίκεντρο

Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό διαδραματίζει ο νέος αγωγός Βασόρα-Χαντίθα, προϋπολογισμού 4,6 δισ. δολαρίων, ο οποίος θα μεταφέρει αργό από τα μεγάλα κοιτάσματα του νότιου Ιράκ προς τη δυτική περιοχή της χώρας.

Η σχεδιαζόμενη δυναμικότητά του φθάνει τα 2,25 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ για το 2026 έχουν ήδη προβλεφθεί κονδύλια ύψους περίπου 1,5 δισ. δολαρίων, με στόχο την ολοκλήρωση του έργου το 2028.

Ο αγωγός δεν προορίζεται να αποτελέσει ο ίδιος οδό εξαγωγής. Αντίθετα, θα μετατρέψει τη Χαντίθα σε κομβικό σημείο διανομής, από όπου το πετρέλαιο θα μπορεί να κατευθύνεται είτε προς τη Συρία είτε προς την Ιορδανία ή την Τουρκία, ανάλογα με τις εμπορικές και γεωπολιτικές συνθήκες.

Παράλληλα εξετάζονται δύο εναλλακτικές:

• είτε η επαναλειτουργία του ιστορικού αγωγού Κιρκούκ-Μπανίγιας, ο οποίος παραμένει ανενεργός από το 2003,
• είτε η κατασκευή μιας νέας σύνδεσης προς τις συριακές ακτές.

Οι υπό εξέταση δυνατότητες μεταφοράς κυμαίνονται μεταξύ 700.000 και 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Η επιστροφή της Συρίας στον ενεργειακό χάρτη

Οι εξελίξεις συμπίπτουν με τη σταδιακή επανένταξη της Συρίας στη διεθνή ενεργειακή σκακιέρα. Η αφαίρεσή της από τον αμερικανικό κατάλογο των κρατών που χρηματοδοτούν την τρομοκρατία ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερη παρουσία δυτικών εταιρειών στη χώρα.

Στην ίδια κατεύθυνση ερμηνεύεται και η πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στη Δαμασκό, η πρώτη Ευρωπαίου ηγέτη μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, αλλά και η τοποθέτηση του διευθύνοντος συμβούλου της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιάν, ο οποίος υπογράμμισε ότι, εφόσον στόχος είναι η εξαγωγή ιρακινού πετρελαίου χωρίς εξάρτηση από το Ορμούζ, η Συρία αποκτά κομβικό ρόλο ως χώρα διέλευσης.

Οι προκλήσεις παραμένουν

Παρά την αμερικανική πολιτική στήριξη, η υλοποίηση του σχεδίου απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη.

Οι προβλεπόμενες διαδρομές διέρχονται από περιοχές του δυτικού Ιράκ και της ανατολικής Συρίας όπου εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται πυρήνες του ISIS, ενώ απαιτούνται επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αποκατάσταση και την κατασκευή κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.

Την ίδια στιγμή, η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) αντιμετωπίζει επιφυλακτικά το σχέδιο, θεωρώντας ότι ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Βαγδάτης εις βάρος της δικής της επιρροής.

Οι επενδυτές, από την πλευρά τους, εξακολουθούν να ζητούν εγγυήσεις για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της Συρίας και για την ικανότητα της κυβέρνησης της Δαμασκού να διασφαλίσει τον έλεγχο των περιοχών από τις οποίες θα διέρχεται ο αγωγός.

Παρά τα εμπόδια, η αμερικανική πολιτική στήριξη, η συμμετοχή κορυφαίων ενεργειακών ομίλων και η χρηματοδότηση που έχει ήδη προβλεφθεί για τμήματα του έργου ενισχύουν την εκτίμηση ότι ο νέος διάδρομος μέσω Συρίας εξελίσσεται σταδιακά από γεωπολιτικό σενάριο σε ρεαλιστική προοπτική. Για την Τουρκία, αυτό σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο των ενεργειακών διαδρομών της Ανατολικής Μεσογείου εισέρχεται σε μια νέα φάση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί οι ΗΠΑ επιβάλλουν δασμούς 25% σε ορισμένα προϊόντα από τη Βραζιλία
• Η TSMC σπάει κάθε ρεκόρ: Άλμα 77% στα κέρδη και νέα επένδυση-μαμούθ 265 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ
• Μπλόκο στα data centers από τη Νέα Υόρκη – Τι φοβούνται οι Αρχές