Πετρέλαιο: Πώς οι νέοι αγωγοί στη Μέση Ανατολή παρακάμπτουν το Ιράν

• Η συνεχιζόμενη ανασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ ανακατευθύνει τις ροές πετρελαίου σε χερσαία δίκτυα και σιδηροδρόμους, αναβαθμίζοντας τον γεωπολιτικό ρόλο χωρών όπως το Ιράκ και η Συρία.
• Τα κράτη του Κόλπου επενδύουν μαζικά στην επέκταση των ενεργειακών τους υποδομών, με τα ΗΑΕ να προγραμματίζουν τη λειτουργία του νέου αγωγού West-East Pipeline στις αρχές του 2027.
• Σύμφωνα με την Goldman Sachs, η νέα χωρητικότητα των αγωγών θα εξυπηρετεί άνω του 45% των προπολεμικών εξαγωγών έως τα τέλη του 2027, ποσοστό που μπορεί να αγγίξει το 75% μέχρι το 2028 σε σενάριο ραγδαίας επιτάχυνσης των έργων.

Του Jason Ma

Ο έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ παραμένει αδιαμφισβήτητος, ωστόσο οι διεθνείς αγορές πετρελαίου εκτιμούν ότι μέσα στα επόμενα χρόνια θα είναι σε θέση να περιορίσουν δραστικά την εξάρτησή τους από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.

Παρά τους καθημερινούς βομβαρδισμούς που συνεχίζονται για περισσότερο από μία εβδομάδα, οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να διασφαλίσουν τη λειτουργία ενός εναλλακτικού ναυτιλιακού διαδρόμου που θα παρακάμπτει τη διαδρομή που ελέγχει το Ιράν. Η συνεχιζόμενη απειλή από ιρανικά drones και πυραύλους εξακολουθεί να αποτρέπει τη διέλευση εμπορικών πλοίων.

Την Παρασκευή δεν καταγράφηκε καμία διέλευση μέσω της διαδρομής που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ, ούτε κινήσεις πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», ενώ από το κανάλι που ελέγχει το Ιράν διήλθαν επτά πλοία.

Οι διαβεβαιώσεις της Ουάσιγκτον δεν φαίνεται να καθησυχάζουν τη ναυτιλιακή αγορά. Μέσω ναυτικού ραδιοφώνου, οι αμερικανικές δυνάμεις διαμήνυσαν ότι «οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είναι έτοιμες να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να προστατεύσουν το νόμιμο εμπόριο σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Η νότια διαδρομή των Στενών παραμένει ανοικτή».

Η αντίδραση ενός ναυτικού ήταν αποκαλυπτική. «Γαμώτο», απάντησε, σύμφωνα με ηχογράφηση που εξέτασε η Wall Street Journal.

Η Ινδία απαγόρευσε μέχρι νεωτέρας τη συμμετοχή Ινδών ναυτικών σε διελεύσεις μέσω των Στενών του Ορμούζ, μετά από ιρανική επίθεση στην οποία σκοτώθηκε μέλος πληρώματος. Αντίστοιχα, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικού Εμπορίου της Ιαπωνίας χαρακτήρισε τη θαλάσσια περιοχή απαγορευμένη ζώνη για τα εμπορικά πλοία όσο συνεχίζονται οι πολεμικές επιχειρήσεις.

Πριν από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.

Το κλείσιμο της διόδου από το Ιράν προκάλεσε τη μεγαλύτερη αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου των τελευταίων ετών. Ωστόσο, οι αγορές αντέδρασαν ταχύτατα, περιορίζοντας ένα μέρος των επιπτώσεων. Περισσότερα δεξαμενόπλοια απενεργοποίησαν τα συστήματα εντοπισμού τους προκειμένου να διασχίσουν διακριτικά τα Στενά, ενώ αξιοποιήθηκαν και στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου.

Παράλληλα, σημαντικό μέρος των εξαγωγών ανακατευθύνθηκε μέσω χερσαίων ενεργειακών υποδομών, κυρίως μέσω του αγωγού East-West Pipeline της Σαουδικής Αραβίας και του αγωγού Habshan-Fujairah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ενώ και οι δύο χώρες αξιοποίησαν επιπλέον σιδηροδρομικούς διαδρόμους για τη μεταφορά φορτίων.

Παράλληλα, χιλιάδες βυτιοφόρα μεταφέρουν πλέον αργό πετρέλαιο από το Ιράκ προς τα λιμάνια στις ακτές της Μεσογείου. Ως αποτέλεσμα, η Συρία διαχειρίζεται πλέον περισσότερο από το ένα τέταρτο των περιφερειακών όγκων διακίνησης, όταν πριν από λίγους μήνες δεν συμμετείχε καθόλου στις συγκεκριμένες ροές.

Την ίδια στιγμή, το Κουβέιτ βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για τη μεταφορά των εξαγωγών του μέσω επέκτασης των υφιστάμενων δικτύων αγωγών των δύο χωρών, μειώνοντας την εξάρτηση από τον Περσικό Κόλπο.

Η διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επιταχύνει την κατασκευή του νέου αγωγού West-East Pipeline, ο οποίος έχει ήδη ολοκληρωθεί κατά περίπου 50% και, σύμφωνα με την Kpler, θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του επόμενου έτους. Παράλληλα, επεκτείνεται η δυναμικότητα του αγωγού Habshan-Fujairah, ενώ η Σαουδική Αραβία ενισχύει τη μεταφορική ικανότητα του East-West Pipeline.

Την ίδια στιγμή, κοινοπραξία στην οποία συμμετέχει η Chevron εξετάζει την αποκατάσταση του αγωγού που συνδέει το Κιρκούκ στο βόρειο Ιράκ με το λιμάνι Baniyas στη Μεσόγειο, έργο που είχε υποστεί σοβαρές ζημιές κατά τον πόλεμο στο Ιράκ πριν από δύο δεκαετίες.

Παράλληλα, η Τουρκία έχει προτείνει την επέκταση του αγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν έως το λιμάνι της Βασόρας στις ακτές του Κόλπου, δημιουργώντας έναν ακόμη διάδρομο εξαγωγών προς τη Μεσόγειο και περιορίζοντας περαιτέρω την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.

Σε πρόσφατο σημείωμά της, η Goldman Sachs εκτίμησε ότι έως το τέλος του επόμενου έτους η πρόσθετη δυναμικότητα των νέων αγωγών στη Μέση Ανατολή θα μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερο από το 45% των προπολεμικών εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου.

Έως το τέλος του 2028, το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να ξεπεράσει το 60%, ενώ σε ένα «σενάριο επιτάχυνσης» να φθάσει ακόμη και το 75%.

Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι ο μέσος χρόνος υλοποίησης έργων αγωγών στη Μέση Ανατολή διαμορφώνεται σε περίπου 2,5 χρόνια, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι «οι χρόνοι κατασκευής συνήθως επιταχύνονται σημαντικά όταν προκύπτουν σοβαρές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• BlackRock: Γιατί διατηρεί στάση «risk-on» παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή
• Κρίση και στην Ερυθρά Θάλασσα λόγω των Χούθι: Στο στόχαστρο τα δεξαμενόπλοια –  Αναστροφή για τάνκερ του Προκοπίου