Δασμοί Τραμπ: Η νέα εμπορική πραγματικότητα και πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Η εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς η Ουάσιγκτον προετοιμάζει νέο γύρο δασμών σε βάρος βασικών εμπορικών εταίρων των Ηνωμένων Πολιτειών, διατηρώντας στο επίκεντρο τη στρατηγική προστασίας της αμερικανικής βιομηχανίας. Οι εξελίξεις δεν αφορούν μόνο τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου. Επηρεάζουν το διεθνές εμπόριο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, ενώ οι επιπτώσεις τους φτάνουν, έστω και έμμεσα, και στην ελληνική οικονομία.

Οι δασμοί είναι φόροι που επιβάλλονται στα εισαγόμενα προϊόντα και συνήθως υπολογίζονται ως ποσοστό της αξίας τους. Για παράδειγμα, ένας δασμός 10% σε προϊόν αξίας 10 δολαρίων αυξάνει το κόστος του κατά 1 δολάριο.

Τον φόρο καταβάλλουν οι επιχειρήσεις που εισάγουν τα προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος του επιπλέον κόστους μετακυλίεται στους καταναλωτές ή στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τα εισαγόμενα αγαθά ως πρώτες ύλες ή εξαρτήματα, ενώ αρκετές εταιρείες επιλέγουν να περιορίσουν τις εισαγωγές τους.

Γιατί ο Τραμπ επιμένει στους δασμούς

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, οι δασμοί αποτελούν βασικό εργαλείο οικονομικής πολιτικής. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι:

• αυξάνουν τα δημόσια έσοδα,
• ενισχύουν τη βιομηχανική παραγωγή στις ΗΠΑ,
• δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας,
• προσελκύουν επενδύσεις από ξένες επιχειρήσεις,
• συμβάλλουν στη μείωση του εμπορικού ελλείμματος.

Κατά τον ίδιο, οι χώρες που εξάγουν στις ΗΠΑ πολύ περισσότερα προϊόντα από όσα εισάγουν από αυτές αποκομίζουν αθέμιτο πλεονέκτημα εις βάρος της αμερικανικής οικονομίας και οι δασμοί αποτελούν μέσο εξισορρόπησης αυτής της σχέσης.

Η δικαστική εμπλοκή δεν σταμάτησε τη στρατηγική του

Τον Φεβρουάριο του 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του όταν επέβαλε δασμούς μέσω του νόμου περί έκτακτων οικονομικών εξουσιών (IEEPA), χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.

Η απόφαση ακύρωσε τους δασμούς που είχαν επιβληθεί το 2025 σε χώρες όπως η Κίνα, ο Καναδάς και το Μεξικό, καθώς και εκείνους που ανακοινώθηκαν κατά τη λεγόμενη «Ημέρα Απελευθέρωσης» (Liberation Day), όταν οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν δασμούς που έφταναν έως και το 50% για δεκάδες χώρες.

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε επιστροφές δισεκατομμυρίων δολαρίων προς επιχειρήσεις που είχαν ήδη καταβάλει τους σχετικούς φόρους.

Ωστόσο, η απόφαση δεν ανέτρεψε τη συνολική στρατηγική του Λευκού Οίκου. Η κυβέρνηση στράφηκε σε διαφορετικές διατάξεις της αμερικανικής εμπορικής νομοθεσίας, διατηρώντας προσωρινό δασμό 10% στις περισσότερες εισαγωγές και προωθώντας παράλληλα νέα, πιο στοχευμένα μέτρα για συγκεκριμένες χώρες και προϊόντα.

Στο πλαίσιο αυτό, επιβλήθηκαν δασμοί 25% σε σειρά προϊόντων από τη Βραζιλία, ενώ ανακοινώθηκαν δασμοί έως και 50% σε αρκετά καναδικά προϊόντα, με τον Λευκό Οίκο να επικαλείται αθέμιτες εμπορικές πρακτικές σε βάρος αμερικανικών εξαγωγών.

Πόσο έχουν επηρεαστεί οι τιμές στις ΗΠΑ

Οι συνέπειες των δασμών έχουν ήδη γίνει αισθητές στην αμερικανική αγορά.

Μεγάλες επιχειρήσεις όπως οι Walmart, Target και Adidas έχουν προχωρήσει σε αυξήσεις τιμών, μετακυλίοντας μέρος του αυξημένου κόστους στους καταναλωτές. Ακριβότερα έχουν γίνει παιχνίδια, ηλεκτρικές συσκευές, έπιπλα αλλά και προϊόντα που κατασκευάζονται στις ΗΠΑ με εισαγόμενα εξαρτήματα.

Μελέτη της Goldman Sachs εκτιμά ότι περίπου το 55% του κόστους των δασμών μεταφέρθηκε τελικά στους καταναλωτές, ενώ έρευνα της Federal Reserve καταλήγει ότι τα μέτρα του 2025 συνέβαλαν στην άνοδο του πληθωρισμού.

Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι τα μακροπρόθεσμα οφέλη θα υπερκαλύψουν το βραχυπρόθεσμο κόστος, επικαλούμενος τις επενδύσεις που έχουν ανακοινώσει ξένες επιχειρήσεις στις ΗΠΑ.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία

Οι πρώτες ανακοινώσεις για τους δασμούς το 2025 προκάλεσαν έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές, πιέζοντας τα χρηματιστήρια και αυξάνοντας την αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο.

Παρότι οι αγορές σταθεροποιήθηκαν στη συνέχεια, πολλές επιχειρήσεις αναθεωρούν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους και αναζητούν εναλλακτικές αγορές, προκειμένου να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει προειδοποιήσει ότι οι εμπορικοί περιορισμοί επιβραδύνουν την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, ενώ η ένταση στη Μέση Ανατολή ενισχύει περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις μέσω των υψηλότερων τιμών στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Η άμεση έκθεση της Ελλάδας στους αμερικανικούς δασμούς παραμένει περιορισμένη, καθώς οι εξαγωγές αγαθών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες αντιστοιχούν σε περίπου 4% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών.

Ωστόσο, προϊόντα με σημαντική παρουσία στην αμερικανική αγορά, όπως το ελαιόλαδο, οι επιτραπέζιες ελιές, η φέτα και τα κονσερβοποιημένα φρούτα, ενδέχεται να δεχθούν μεγαλύτερες πιέσεις εάν οι εμπορικοί περιορισμοί επεκταθούν.

Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι οι άμεσες επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες, καθώς σημαντικό μέρος των ελληνικών εξαγωγών αφορά υπηρεσίες και όχι αγαθά. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από την πιθανή επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση για ελληνικά προϊόντα και υπηρεσίες, να επηρεάσει τις επενδύσεις και να επιβραδύνει την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.

Η αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο αναμένεται επίσης να ωθήσει περισσότερες ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις στη διεύρυνση της παρουσίας τους σε νέες αγορές, περιορίζοντας την εξάρτησή τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ενισχύοντας τη γεωγραφική διαφοροποίηση των εξαγωγών τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το «μαύρο κουτί» της πυρηνικής συμφωνίας Τραμπ–Σαουδικής Αραβίας – Πώς θα λειτουργήσει και τι κρύβει
• Γαλλία: Τέλος στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από το 2027
• El Niño: Ο νέος «κλιματικός πληθωρισμός» που απειλεί τρόφιμα και τιμές έως το 2028