Πώς γεννήθηκε η NASA: 68 χρόνια από την υπογραφή του νόμου που άλλαξε την εξερεύνηση του Διαστήματος

• Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ υπέγραψε στις 29 Ιουλίου 1958 τον νόμο που ίδρυσε τη NASA.
• Καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας έπαιξε η εκτόξευση του σοβιετικού Sputnik το 1957.
• Η NASA ξεκίνησε επίσημα τη λειτουργία της την 1η Οκτωβρίου 1958, αναλαμβάνοντας το μη στρατιωτικό διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ.

Στις 29 Ιουλίου 1958, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντουάιτ Αϊζενχάουερ υπέγραψε τον National Aeronautics and Space Act, τον νόμο με τον οποίο δημιουργήθηκε η NASA.

Εξήντα οκτώ χρόνια αργότερα, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους επιστημονικούς και τεχνολογικούς οργανισμούς στον κόσμο, έχοντας συνδέσει το όνομά της με την κατάκτηση της Σελήνης, την εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος και ορισμένες από τις μεγαλύτερες επιστημονικές ανακαλύψεις της σύγχρονης εποχής.

Η ίδρυση της NASA, ωστόσο, δεν αποτέλεσε απλώς το αποτέλεσμα ενός μακροπρόθεσμου επιστημονικού σχεδιασμού. Ήταν σε μεγάλο βαθμό η απάντηση των Ηνωμένων Πολιτειών στην αιφνιδιαστική επιτυχία της Σοβιετικής Ένωσης και στον φόβο ότι η Μόσχα είχε αποκτήσει σημαντικό τεχνολογικό και στρατηγικό πλεονέκτημα.

Ο Sputnik και το σοκ για τις ΗΠΑ

Η αφετηρία της διαστημικής κούρσας εντοπίζεται στον Οκτώβριο του 1957, όταν η Σοβιετική Ένωση εκτόξευσε τον Sputnik, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο που τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Η επιτυχία της εκτόξευσης προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Ουάσιγκτον. Η δυνατότητα των Σοβιετικών να θέσουν έναν δορυφόρο σε τροχιά υποδήλωνε ότι διέθεταν πυραυλική τεχνολογία ικανή να μεταφέρει φορτία σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Το γεγονός αυτό ενίσχυσε τους φόβους για σοβιετική υπεροχή στους βαλλιστικούς πυραύλους και έδωσε νέα διάσταση στον ανταγωνισμό των δύο υπερδυνάμεων κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Ήδη από τον Ιούλιο του 1955, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση είχαν δεσμευτεί ότι θα έθεταν σε τροχιά έναν επιστημονικό δορυφόρο στο πλαίσιο του Διεθνούς Γεωφυσικού Έτους, μιας πολυεθνικής επιστημονικής πρωτοβουλίας για τη μελέτη της Γης και του περιβάλλοντός της.

Οι δύο χώρες, όμως, ακολούθησαν πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις.

Η αμερικανική κυβέρνηση επέλεξε να δώσει προτεραιότητα στο πολιτικό και επιστημονικό πρόγραμμα Vanguard, ενώ οι στρατιωτικές υπηρεσίες συνέχισαν να αναπτύσσουν ξεχωριστά πυραυλικά προγράμματα.

Αντίθετα, η Σοβιετική Ένωση εργαζόταν υπό καθεστώς απόλυτης μυστικότητας.

Το σχέδιο του Σεργκέι Κορολιόφ

Κεντρική μορφή του πρώιμου σοβιετικού διαστημικού προγράμματος ήταν ο Σεργκέι Κορολιόφ, η ταυτότητα του οποίου παρέμεινε κρατικό μυστικό μέχρι και μετά τον θάνατό του, το 1966.

Ο Κορολιόφ είχε αρχικά σχεδιάσει έναν μεγάλο επιστημονικό δορυφόρο, γνωστό με την κωδική ονομασία Object D. Όταν, όμως, το πρόγραμμα αντιμετώπισε καθυστερήσεις, η σοβιετική κυβέρνηση έδωσε εντολή για την κατασκευή ενός απλούστερου δορυφόρου, ώστε η χώρα να προλάβει τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στις 4 Οκτωβρίου 1957, έπειτα από ένα ταχύτατο πρόγραμμα ανάπτυξης και σειρά δοκιμαστικών πτήσεων του πυραύλου R-7, η Σοβιετική Ένωση ανακοίνωσε ότι ο Sputnik είχε τεθεί επιτυχώς σε τροχιά.

Ο δορυφόρος, βάρους περίπου 83 κιλών, δεν μετέφερε επιστημονικά όργανα. Η πολιτική και ψυχολογική επίδρασή του, ωστόσο, ήταν τεράστια.

Έναν μήνα αργότερα, στις 3 Νοεμβρίου, οι Σοβιετικοί εκτόξευσαν τον Sputnik 2, ο οποίος μετέφερε τη Λάικα, το πρώτο ζωντανό πλάσμα που τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Οι πολιτικές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον

Στις 21 Νοεμβρίου 1957, ο Αϊζενχάουερ δημιούργησε την Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή του Προέδρου, με αποστολή να εισηγηθεί την αμερικανική απάντηση στις σοβιετικές επιτυχίες.

Η επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία μιας νέας πολιτικής διαστημικής υπηρεσίας, η οποία θα βασιζόταν στην Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή Αεροναυτικής, γνωστή ως NACA.

Η NACA είχε ιδρυθεί το 1915 και αποτελούσε τον βασικό ομοσπονδιακό οργανισμό αεροναυτικής έρευνας των ΗΠΑ. Οι εγκαταστάσεις, το επιστημονικό προσωπικό και η τεχνογνωσία της θα αποτελούσαν αργότερα τον πυρήνα της NASA.

Την ίδια περίοδο, υποεπιτροπή της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας ξεκίνησε ακροάσεις σχετικά με το αποκαλούμενο «πυραυλικό χάσμα» μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.

Επικεφαλής των ακροάσεων ήταν ο τότε ηγέτης της πλειοψηφίας στη Γερουσία, Λίντον Τζόνσον, ο οποίος αργότερα θα γινόταν πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μέσα σε διάστημα έξι εβδομάδων, 73 επιστήμονες, μηχανικοί και άλλοι ειδικοί κατέθεσαν περισσότερες από 1.300 σελίδες μαρτυριών.

Οι ακροάσεις συνέβαλαν στη μεταβολή της αντίληψης για το Διάστημα. Από ένα πεδίο που συνδεόταν κυρίως με τη στρατιωτική αντιπαράθεση, άρχισε να αντιμετωπίζεται ως χώρος επιστημονικής έρευνας, εμπορικής ανάπτυξης και ειρηνικής συνεργασίας.

Η αποτυχία του Vanguard

Η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό του αμερικανικού διαστημικού προγράμματος έγινε ακόμη πιο έντονη μετά τη δημόσια αποτυχία του Vanguard.

Στις 6 Δεκεμβρίου 1957, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχείρησαν να εκτοξεύσουν το Vanguard Test Vehicle 3 μπροστά σε εκπροσώπους των διεθνών μέσων ενημέρωσης.

Ο πύραυλος ανυψώθηκε μόλις λίγα μέτρα από την εξέδρα εκτόξευσης, έχασε την ώθησή του και συνετρίβη, προκαλώντας μια μεγάλη έκρηξη.

Ο μικρός δορυφόρος εκτινάχθηκε από την έκρηξη και ανακτήθηκε ελαφρώς κατεστραμμένος. Η εικόνα της αποτυχίας μεταδόθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο, ενισχύοντας την αίσθηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μείνει πίσω στη διαστημική κούρσα.

Το περιστατικό αύξησε την πίεση για τη δημιουργία ενός ενιαίου φορέα που θα αναλάμβανε τον συντονισμό των μη στρατιωτικών διαστημικών δραστηριοτήτων.

Ο Explorer 1 και η πρώτη αμερικανική επιτυχία

Μετά την αποτυχία του Vanguard, οι Ηνωμένες Πολιτείες στράφηκαν στο πρόγραμμα Jupiter-C της Army Ballistic Missile Agency, το οποίο είχε αναπτύξει η ομάδα του Βέρνερ φον Μπράουν.

Το Jet Propulsion Laboratory του California Institute of Technology ανέλαβε τον σχεδιασμό και την κατασκευή του δορυφόρου Explorer 1.

Μέσα σε μόλις 84 ημέρες, οι ομάδες ολοκλήρωσαν την τροποποίηση του πυραύλου Jupiter-C και την κατασκευή του πρώτου αμερικανικού δορυφόρου.

Ο Explorer 1 εκτοξεύθηκε με επιτυχία από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ στις 31 Ιανουαρίου 1958.

Ο δορυφόρος ζύγιζε περίπου 14 κιλά και μετέφερε επιστημονικά όργανα για τη μέτρηση της κοσμικής ακτινοβολίας. Τα δεδομένα του συνέβαλαν στην ανακάλυψη των ζωνών ακτινοβολίας Βαν Άλεν, μιας από τις πρώτες σημαντικές επιστημονικές επιτυχίες του αμερικανικού διαστημικού προγράμματος.

Ομάδα γυναικών μαθηματικών στο JPL υπολόγισε την τροχιά του Explorer 1 και επιβεβαίωσε ότι ο δορυφόρος είχε τεθεί επιτυχώς σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Γιατί ο Αϊζενχάουερ επέλεξε μια πολιτική υπηρεσία

Στις 2 Απριλίου 1958, ο Αϊζενχάουερ ζήτησε επισήμως από το Κογκρέσο να εγκρίνει τη δημιουργία μιας πολιτικής υπηρεσίας αεροναυτικής και Διαστήματος, η οποία θα βασιζόταν στην υπάρχουσα NACA.

Παρότι ο ίδιος είχε διατελέσει ανώτατος στρατιωτικός διοικητής, πίστευε ότι το διαστημικό πρόγραμμα θα ήταν αποτελεσματικότερο υπό πολιτική διοίκηση.

Οι ανταγωνισμοί μεταξύ των διαφορετικών κλάδων των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων είχαν ήδη προκαλέσει κατακερματισμό των προσπαθειών και καθυστερήσεις στην ανάπτυξη ενός επιτυχημένου δορυφορικού προγράμματος.

Η επιλογή μιας πολιτικής υπηρεσίας είχε και συμβολική σημασία. Η νέα υπηρεσία θα επικεντρωνόταν στην ειρηνική εξερεύνηση του Διαστήματος, στην επιστημονική έρευνα και στη διάχυση της γνώσης.

Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του νομοσχεδίου, η αναλύτρια της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου Αϊλίν Γκάλογουεϊ υποστήριξε ότι ο νέος οργανισμός θα έπρεπε να ονομαστεί «διοίκηση» και όχι απλώς «υπηρεσία», ώστε να διαθέτει ευρύτερες αρμοδιότητες συντονισμού με άλλους κυβερνητικούς φορείς.

Έτσι προέκυψε η ονομασία National Aeronautics and Space Administration.

Η πολιτική συναίνεση που δημιούργησε τη NASA

Το νομοσχέδιο για τη δημιουργία της NASA αποτέλεσε προϊόν σπάνιας διακομματικής συνεργασίας ανάμεσα στον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο Αϊζενχάουερ και το ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς Κογκρέσο.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε τη δική της εκδοχή του νομοσχεδίου στις 2 Ιουνίου 1958 και η Γερουσία ακολούθησε στις 16 Ιουνίου.

Η εκτόξευση του Sputnik 3 από τη Σοβιετική Ένωση τον Μάιο του ίδιου έτους έδωσε ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στην προσπάθεια.

Ο Λίντον Τζόνσον ηγήθηκε μιας διακομματικής ομάδας που ανέλαβε να συνθέσει τις διαφορετικές εκδοχές του νομοσχεδίου. Μετά τις τελικές διαβουλεύσεις με τον Λευκό Οίκο, το Κογκρέσο ενέκρινε τον National Aeronautics and Space Act στις 16 Ιουλίου.

Στις 29 Ιουλίου 1958, ο Αϊζενχάουερ υπέγραψε τον νόμο, δημιουργώντας επίσημα τη NASA.

Η πρώτη ηγεσία και η έναρξη λειτουργίας

Στις 8 Αυγούστου 1958, ο Αϊζενχάουερ πρότεινε τον Τ. Κιθ Γκλέναν, πρόεδρο του Case Institute of Technology στο Κλίβελαντ, για τη θέση του πρώτου διοικητή της NASA.

Για τη θέση του αναπληρωτή διοικητή επέλεξε τον Χιου Ντράιντεν, διευθυντή της NACA.

Η Γερουσία ενέκρινε τους διορισμούς τους μία εβδομάδα αργότερα και οι δύο άνδρες ορκίστηκαν στον Λευκό Οίκο στις 19 Αυγούστου.

Η NASA ξεκίνησε επίσημα τη λειτουργία της την 1η Οκτωβρίου 1958. Τα πρώτα κεντρικά γραφεία της στεγάστηκαν προσωρινά στο Dolley Madison House, στην Ουάσιγκτον.

Η νέα υπηρεσία απορρόφησε το προσωπικό και τις εγκαταστάσεις της NACA, ενώ σταδιακά ανέλαβε και άλλα ερευνητικά κέντρα και διαστημικά προγράμματα.

Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία, η NASA θα περνούσε από τις πρώτες πειραματικές εκτοξεύσεις στους επανδρωμένους διαστημικούς περιπάτους και, τελικά, στην αποστολή Apollo 11 και την πρώτη προσεδάφιση ανθρώπων στη Σελήνη, το 1969.

Η ίδρυσή της το 1958 σηματοδότησε όχι μόνο την έναρξη της αμερικανικής διαστημικής εποχής, αλλά και τη μετατροπή της εξερεύνησης του Διαστήματος σε βασικό πεδίο επιστημονικής, τεχνολογικής και γεωπολιτικής ισχύος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Star Wars: Στα 3,75 εκατ. δολάρια πωλήθηκε το φωτόσπαθο του Λουκ Σκαϊγουόκερ
• «Οδύσσεια» με τεχνητή νοημοσύνη απέναντι στον Νόλαν: Μια ταινία 135 λεπτών με κόστος λίγων δεκάδων χιλιάδων δολαρίων
• Μικ Τζάγκερ: «Δεν θέλω η AI να ακούγεται σαν τους Rolling Stones»