Γιατί ο φόβος ότι ένα επάγγελμα θα πεθάνει, μπορεί να το εξαφανίσει πιο γρήγορα

Η ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές σπάνια συμβαίνουν από τη μία μέρα στην άλλη. Ωστόσο, η πεποίθηση ότι ένα επάγγελμα βρίσκεται στα πρόθυρα της εξαφάνισης μπορεί να αποδειχθεί εξίσου καθοριστική με την ίδια την τεχνολογική εξέλιξη.

Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, όταν οι εργαζόμενοι πιστεύουν ότι μια ειδικότητα δεν έχει μέλλον, οι νεότερες γενιές αποφεύγουν να εισέλθουν στον κλάδο, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταδιακά η προσφορά εργατικού δυναμικού πολύ πριν η τεχνολογία αντικατστήσει πραγματικά τους ανθρώπους.

Το μάθημα από τις άμαξες

Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Τόμας Έντισον προέβλεπε ότι τα άλογα θα αντικατασταθούν από μηχανοκίνητα οχήματα. Αν και η πρόβλεψή του επιβεβαιώθηκε, χρειάστηκαν περισσότερες από δύο δεκαετίες μέχρι τα φορτηγά να κυριαρχήσουν στις μεταφορές.

Στο μεταξύ, οι νέοι εργαζόμενοι άρχισαν να εγκαταλείπουν το επάγγελμα των οδηγών αλόγων πολύ πριν εξαφανιστεί η ζήτηση. Ο μέσος όρος ηλικίας των εργαζομένων αυξήθηκε, καθώς όλο και λιγότεροι νέοι επέλεγαν να ακολουθήσουν το συγκεκριμένο επάγγελμα, παρότι τα μηχανοκίνητα φορτηγά ήταν ακόμη ελάχιστα.

Οι οικονομολόγοι χαρακτηρίζουν εκείνη την περίοδο ως εποχή «προληπτικού φόβου» (anticipatory dread), όπου οι προσδοκίες για το μέλλον άρχισαν να διαμορφώνουν την αγορά εργασίας πριν ακόμη το κάνει η ίδια η τεχνολογία.

Η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει ήδη τις επιλογές των νέων

Ανάλογα φαινόμενα φαίνεται να καταγράφονται και σήμερα. Πρόσφατη ερευνητική εργασία του οικονομολόγου Ντάνιαλ Σαλμάν διαπίστωσε ότι στις περιοχές της Καλιφόρνιας όπου δοκιμάζονται αυτόνομα οχήματα παρατηρείται σημαντική μείωση στις αιτήσεις για επαγγελματικές άδειες οδήγησης φορτηγών.

Παρότι τα robotaxis απέχουν αρκετά από την πλήρη αντικατάσταση των οδηγών φορτηγών, η ορατή παρουσία αυτόνομων οχημάτων φαίνεται να επηρεάζει ήδη τις επαγγελματικές επιλογές πολλών νέων. Το παράδοξο είναι ότι η τεχνολογία δεν έχει ακόμη αντικαταστήσει τους οδηγούς. Αντίθετα, ο κλάδος αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη προσωπικού.

Οι προβλέψεις δεν επιβεβαιώθηκαν

Το 2017 πολλοί εκτιμούσαν ότι μέσα σε μία δεκαετία τα αυτόνομα φορτηγά θα είχαν εκτοπίσει τους επαγγελματίες οδηγούς. Σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική.

Η εταιρεία Aurora, μία από τις πρωτοπόρους στον κλάδο, σχεδιάζει παραγωγή περίπου 1.000 αυτόνομων φορτηγών ετησίως μέχρι το τέλος της χρονιάς, αριθμός που απέχει σημαντικά από μια μαζική αντικατάσταση του ανθρώπινου δυναμικού.

Την ίδια στιγμή, η International Road Transport Union (IRU) εκτιμά ότι υπάρχουν περίπου 2,9 εκατομμύρια κενές θέσεις οδηγών φορτηγών σε 18 αγορές παγκοσμίως, με τις επιχειρήσεις να προειδοποιούν ότι η έλλειψη προσωπικού επιδεινώνεται.

Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία της αγοράς εργασίας

Οι ελλείψεις οδηγών αποδίδονται κυρίως στις δύσκολες συνθήκες εργασίας, στις χαμηλές αποδοχές και στις πολλές ώρες εργασίας. Ωστόσο, οι ερευνητές εκτιμούν ότι σημαντικό ρόλο παίζει και η αντίληψη πως το επάγγελμα σύντομα θα καταστεί περιττό.

Όπως επισημαίνει ο Σαλμάν, όταν οι νέοι αποφεύγουν έναν κλάδο επειδή θεωρούν ότι η τεχνολογία θα τον αντικαταστήσει, δημιουργούνται ελλείψεις προσωπικού και αυξάνεται το κόστος για τις επιχειρήσεις, ενισχύοντας τελικά τα κίνητρα για ακόμη μεγαλύτερη αυτοματοποίηση.

Οι πρώτες ενδείξεις καταγράφονται και στον χώρο της τεχνολογίας.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αιτήσεις για προπτυχιακές σπουδές στην επιστήμη υπολογιστών έχουν μειωθεί τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς αρκετοί νέοι θεωρούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα περιορίσει τη ζήτηση για προγραμματιστές αρχικού επιπέδου.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα ποια επαγγέλματα θα επηρεαστούν περισσότερο από την AI. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι Financial Times, οι προσδοκίες για το μέλλον δεν ακολουθούν απλώς τις εξελίξεις. Συχνά συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Έντοκα γραμμάτια: Στο 2,22% η απόδοση της νέας τρίμηνης έκδοσης
• Αλλάζουν οι συναλλαγές με το Δημόσιο: Τα 25 δικαιολογητικά που αντικαθίστανται από υπεύθυνη δήλωση
• IWG: Ποια πόλη είναι η πρώτη στον κόσμο για workcation