Reuters: Οι «εισβολείς» της Μεσογείου – Πώς η κλιματική κρίση αλλάζει τις θάλασσές μας

Η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων μετατρέπουν τη Μεσόγειο σε πρόσφορο περιβάλλον για την εξάπλωση χωροκατακτητικών ειδών, όπως το λεοντόψαρο, ο λαγοκέφαλος και το μπλε καβούρι. Η Διώρυγα του Σουέζ λειτουργεί παράλληλα ως βασική πύλη εισόδου για τροπικά είδη από την Ερυθρά Θάλασσα, προκαλώντας σημαντικές αλλαγές στα θαλάσσια οικοσυστήματα και πιέσεις στην αλιεία.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία επιστημόνων από 11 χώρες, ένα νέο μη αυτόχθονο είδος εκτιμάται ότι εισέρχεται στη Μεσόγειο περίπου κάθε δύο εβδομάδες. Συνολικά, έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.000 μη αυτόχθονα είδη, έναντι λιγότερων από 800 που είχαν καταγραφεί σε προηγούμενη μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος για την περίοδο 2012-2017.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι νέοι «εισβολείς» εκτοπίζουν αυτόχθονους πληθυσμούς, μεταβάλλουν τις τροφικές αλυσίδες και επηρεάζουν την αλιεία. Η Μεσόγειος αποτελεί μόλις το 0,8% της παγκόσμιας ωκεάνιας έκτασης, φιλοξενεί όμως έως και το 18% των θαλάσσιων ειδών του πλανήτη.

«Οι αλλαγές ήταν δραστικές, ειδικά μετά το 2000», δήλωσε ο Περικλής Κλείτου, θαλάσσιος επιστήμονας στο Marine and Environmental Research (MER) της Κύπρου. Όπως ανέφερε, τα μη αυτόχθονα είδη πολλαπλασιάζονται και κυριαρχούν ολοένα περισσότερο στο θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ τα αυτόχθονα μειώνονται.

Λεοντόψαρο και λαγοκέφαλος αλλάζουν τις θάλασσες

Στα ανοικτά της Κύπρου, αλιείς συνεργάζονται με επιστήμονες για την παρακολούθηση και τον περιορισμό του λεοντόψαρου. Ειδικές παγίδες προσελκύουν τα λεοντόψαρα και τα μπλε καβούρια, επιτρέποντας παράλληλα στα υπόλοιπα είδη να διαφύγουν.

Το λεοντόψαρο δεν έχει γνωστό φυσικό θηρευτή στη Μεσόγειο και τρέφεται με μεγάλες ποσότητες αυτόχθονων ψαριών και καρκινοειδών. Στην Ελλάδα, περισσότερα από 230 ξενικά είδη έχουν εισέλθει στα ύδατα τις τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).

Ο λαγοκέφαλος αποτελεί διαφορετικού τύπου απειλή. Πρόκειται για σαρκοφάγο ψάρι του οποίου οι τοξίνες μπορεί να είναι θανατηφόρες για τον άνθρωπο, ενώ συνδέεται και με τη μείωση των αλιευμάτων χταποδιού. Ελλάδα και Κύπρος έχουν θεσπίσει οικονομικά κίνητρα για την αλίευσή του, σε μια προσπάθεια περιορισμού των πληθυσμών του.

Από την απειλή στην… κατανάλωση

Καθώς η εξάλειψη των χωροκατακτητικών ειδών θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, οι επιστήμονες εξετάζουν τρόπους αξιοποίησής τους. Το λεοντόψαρο, αφού αφαιρεθούν προσεκτικά τα δηλητηριώδη αγκάθια του, είναι ασφαλές για κατανάλωση και ήδη αποκτά θέση στο μενού σε ορισμένες περιοχές.

Παράλληλα, αναπτύσσονται αγορές για χωροκατακτητικά είδη στον Λίβανο, την Τουρκία και την Τυνησία, ενώ στην Ελλάδα μελετάται η αφαίρεση των τοξινών του λαγοκέφαλου, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ιχθυάλευρου.

Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης πιθανές χρήσεις των ξενικών ειδών σε καλλυντικά, συμπληρώματα διατροφής, δερμάτινα προϊόντα και φαρμακευτικές εφαρμογές.

Η εμπορική αξιοποίηση μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των πληθυσμών τους, όμως οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση, καθώς η εξάπλωση των ειδών επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ομάν: Κίνδυνος οικολογικής καταστροφής από δεξαμενόπλοιο με 110.000 τόνους πετρελαίου λόγω των μουσώνων
• Γαλάζια Οικονομία: Η θάλασσα ως οικονομικό οικοσύστημα
• Η παγκόσμια οικονομία αλλάζει πορεία και ο… προορισμός παραμένει άγνωστος