Μεταφορές μέσω IRIS: Τα λάθη που μπορεί να προκαλέσουν έλεγχο από την ΑΑΔΕ

Μια μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS δεν φορολογείται απλώς και μόνο επειδή πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονικά. Αυτό που ενδιαφέρει την Εφορία δεν είναι το μέσο πληρωμής, αλλά η πραγματική αιτία για την οποία άλλαξαν χέρια τα χρήματα.

Η επιστροφή του μεριδίου από ένα κοινό γεύμα, η συμμετοχή στο ενοίκιο ή στους λογαριασμούς ενός σπιτιού και το χαρτζιλίκι που στέλνουν γονείς ή παππούδες δεν αποτελούν από μόνα τους φορολογητέες δωρεές.

Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι μεταφορές μικρών ποσών μεταξύ συγγενών, φίλων και οικείων προσώπων δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερο φορολογικό ενδιαφέρον, εκτός εάν διαπιστωθεί ένα μοτίβο που υποδηλώνει διαφορετική οικονομική δραστηριότητα ή προσπάθεια αποφυγής φόρου.

Πότε δεν υπάρχει φορολογικό ζήτημα

Στην πράξη, δεν δημιουργείται υποχρέωση υποβολής δήλωσης στο myPROPERTY για συνηθισμένες καθημερινές συναλλαγές, όπως:

• Χρήματα που στέλνουν γονείς σε φοιτητές για ενοίκιο, τρόφιμα ή άλλα τρέχοντα έξοδα.
• Μικροποσά από γονείς και παππούδες προς παιδιά και εγγόνια ως χαρτζιλίκι.
• Επιστροφή χρημάτων για κοινή αγορά, γεύμα ή έξοδο.
• Μοίρασμα λογαριασμών και οικογενειακών δαπανών.
• Περιστασιακές μεταφορές μικρών ποσών μεταξύ φίλων.

Δεν προβλέπεται κάποιο ειδικό φορολογικό όριο κάτω από το οποίο κάθε συναλλαγή θεωρείται αυτομάτως αδιάφορη και πάνω από το οποίο φορολογείται. Η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από τη φύση, τη συχνότητα και το ύψος των συναλλαγών, καθώς και από τη σχέση των εμπλεκομένων.

Για παράδειγμα, μια μεμονωμένη μεταφορά για την πληρωμή του ενοικίου ενός φοιτητή δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως τακτικές καταβολές μεγάλων και ίδιων ποσών χωρίς σαφή αιτία.

Τι μπορεί να κινήσει την προσοχή της ΑΑΔΕ

Η φορολογική αρχή μπορεί να εξετάσει μια σειρά συναλλαγών όταν εμφανίζονται χαρακτηριστικά που δεν παραπέμπουν σε απλή καθημερινή οικονομική διευκόλυνση.

Ενδείξεις για περαιτέρω έλεγχο μπορεί να αποτελέσουν:

• Η συστηματική αποστολή ίδιων ή υψηλών ποσών.
• Η μεγάλη συχνότητα των μεταφορών.
• Η αναντιστοιχία ανάμεσα στην αιτιολογία και την πραγματική συναλλαγή.
• Η συγκέντρωση ποσών που δεν δικαιολογούνται από το δηλωμένο εισόδημα.
• Η χρήση προσωπικού IRIS για την είσπραξη αμοιβών από επαγγελματική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην αιτιολογία της συναλλαγής. Η αναγραφή «δωρεά» ή «δάνειο» από λάθος δεν συνεπάγεται αυτομάτως την επιβολή φόρου, μπορεί όμως να προκαλέσει ερωτήματα και να απαιτήσει από τους συναλλασσομένους να αποδείξουν τι πραγματικά αφορούσε η μεταφορά.

Επομένως, είναι προτιμότερο η περιγραφή να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, με διατυπώσεις όπως «ενοίκιο Αυγούστου», «κοινόχρηστα», «λογαριασμός ρεύματος» ή «επιστροφή εξόδων».

Άλλο χαρτζιλίκι, άλλο γονική παροχή

Η βασική διάκριση αφορά τον σκοπό και το ύψος της μεταφοράς. Τα χρήματα για καθημερινές ανάγκες δεν εξομοιώνονται με μια ουσιαστική μεταβίβαση περιουσίας.

Εάν, όμως, ένας γονέας μεταφέρει στο παιδί του ένα σημαντικό ποσό για την αγορά κατοικίας, αυτοκινήτου ή κάποια άλλη μεγάλη δαπάνη, τότε πρόκειται για χρηματική γονική παροχή και πρέπει να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.

Οι γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της πρώτης κατηγορίας είναι αφορολόγητες έως τις 800.000 ευρώ, υπό δύο βασικές προϋποθέσεις:

• Τα χρήματα να μεταφέρονται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
• Να υποβάλλεται η σχετική δήλωση στην πλατφόρμα myPROPERTY.

Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται οι σύζυγοι ή τα μέρη συμφώνου συμβίωσης, τα παιδιά, τα εγγόνια και οι γονείς. Για το τμήμα που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής 10%, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ.

Τι συμβαίνει όταν τα χρήματα δίνονται μετρητά

Η ευνοϊκή μεταχείριση των 800.000 ευρώ προϋποθέτει τραπεζική διακίνηση. Εάν η χρηματική γονική παροχή ή δωρεά πραγματοποιηθεί με μετρητά, δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο.

Στην περίπτωση χρηματικής παροχής προς πρόσωπο της πρώτης κατηγορίας, το ποσό φορολογείται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10%.

Αντίστοιχα, οι χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της δεύτερης κατηγορίας, όπως αδέλφια, φορολογούνται με 20%, ενώ προς μακρινότερους συγγενείς, φίλους ή άλλα πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας ο συντελεστής φτάνει το 40%.

Οι έλεγχοι στις διαδοχικές δωρεές

Ιδιαίτερη προσοχή δίνει η ΑΑΔΕ στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μέσω προσώπων που δικαιούνται το αφορολόγητο, ώστε να καταλήξουν σε κάποιον που δεν το δικαιούται.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μεταφορά χρημάτων από ένα παιδί στον γονέα του και στη συνέχεια από τον γονέα στο άλλο παιδί. Εάν αποδειχθεί ότι πραγματικός σκοπός ήταν εξαρχής η δωρεά μεταξύ αδελφών, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο ποσό.

Η πραγματική πρόθεση, το διάστημα ανάμεσα στις μεταφορές και η τελική χρήση των χρημάτων εξετάζονται συνολικά. Διαδοχικές συναλλαγές που ολοκληρώνονται σε διάστημα μικρότερο των έξι μηνών μπορεί να αποτελέσουν ένδειξη για φορολογικό έλεγχο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι φορολογούνται αυτομάτως.

Προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς

Έλεγχος μπορεί να γίνει και όταν η δωρεά κατατίθεται σε λογαριασμό που έχει ως συνδικαιούχους τον δωρεοδόχο και τρίτο πρόσωπο.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος χρησιμοποίησε τελικά τα χρήματα. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό αξιοποιήθηκε από τον τρίτο συνδικαιούχο και όχι από τον δηλωμένο δικαιούχο, η ΑΑΔΕ μπορεί να θεωρήσει ότι πραγματοποιήθηκε διαφορετική δωρεά και να επιβάλει τον αντίστοιχο φόρο.

Τι ισχύει για τους επαγγελματίες

Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα στις επαγγελματικές συναλλαγές. Όταν ένας ελεύθερος επαγγελματίας ή μια επιχείρηση εισπράττει μέσω του επαγγελματικού IRIS για πώληση προϊόντος ή παροχή υπηρεσίας, το ποσό αποτελεί κανονικό επιχειρηματικό έσοδο.

Η συναλλαγή πρέπει να συνοδεύεται από το προβλεπόμενο παραστατικό και να καταχωρίζεται στα λογιστικά βιβλία και στο myDATA.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε προσωπική μεταφορά προς έναν άνθρωπο που τυχαίνει να είναι επαγγελματίας μετατρέπεται αυτομάτως σε επιχειρηματικό έσοδο. Κριτήριο παραμένει η πραγματική αιτία της πληρωμής. Ωστόσο, η χρήση προσωπικού λογαριασμού για συστηματικές επαγγελματικές εισπράξεις μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο φορολογικού ελέγχου.

Τα νέα όρια του IRIS

Από τις 15 Ιανουαρίου 2026, το ημερήσιο όριο μεταφοράς μεταξύ ιδιωτών μέσω IRIS P2P έχει αυξηθεί στα 1.000 ευρώ. Στο ίδιο ύψος διαμορφώνεται το ημερήσιο όριο πληρωμών προς ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις μέσω IRIS P2Pro.

Για τις μεταφορές μεταξύ ιδιωτών ισχύει μηνιαίο πλαφόν 5.000 ευρώ. Για τις επαγγελματικές πληρωμές δεν προβλέπεται αντίστοιχο συνολικό μηνιαίο όριο.

Τα παραπάνω είναι τεχνικά όρια λειτουργίας της υπηρεσίας και όχι φορολογικά αφορολόγητα. Μια συναλλαγή των 900 ευρώ δεν είναι αυτομάτως αφορολόγητη επειδή βρίσκεται εντός του ημερήσιου ορίου, όπως και μια σειρά μικρότερων μεταφορών δεν εξαιρείται από τον έλεγχο εάν στην πραγματικότητα αφορά αδήλωτη επαγγελματική δραστηριότητα ή μεγάλη δωρεά.

Οι συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών πραγματοποιούνται χωρίς προμήθεια. Στις επαγγελματικές πληρωμές, η χρέωση επιβαρύνει τον λήπτη και διαφοροποιείται ανάλογα με την τράπεζα, την κατηγορία της επιχείρησης και τον τρόπο πληρωμής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τουρισμός: Πάνω από 30 εκατ. αεροπορικές θέσεις για την Ελλάδα το 2026 
• Καύσωνες: Το νέο crash test για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και την οικονομία
• Τριετής φοροαπαλλαγή για τα ενοίκια: Πώς την εξασφαλίζουν οι ιδιοκτήτες
• Οι αθλητικές ομάδες έγιναν το νέο επενδυτικό «στοίχημα» των δισεκατομμυριούχων