Drones, εμπρησμοί και δολοφονίες: Ο υβριδικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ευρώπη

• Κυβερνοεπιθέσεις, εμπρησμοί, drones και σχέδια δολοφονιών συνθέτουν το νέο πεδίο της αντιπαράθεσης Ρωσίας–Δύσης.
• Η χρήση μεσαζόντων και στρατολογημένων δραστών δυσκολεύει την απόδοση ευθύνης και επιτρέπει στη Μόσχα να αρνείται την εμπλοκή της.
• Η Ευρώπη αναζητεί αποτελεσματικότερη αποτροπή, καθώς η μέχρι σήμερα αντίδρασή της βασίζεται κυρίως στην άμυνα και στις κυρώσεις.

Η Ρωσία κατηγορείται ότι εντείνει την εκστρατεία υβριδικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη, στρέφοντας ιδιαίτερα την προσοχή της σε χώρες, εταιρείες και υποδομές που συνδέονται με τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Ουκρανίας.

Από κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις παραπληροφόρησης έως εμπρησμούς, δολιοφθορές και drones με εκρηκτικά, οι ενέργειες αυτές διαμορφώνουν ένα «γκρίζο» πεδίο αντιπαράθεσης. Είναι αρκετά σοβαρές ώστε να προκαλούν φόβο, ζημιές και πολιτική πίεση, αλλά δύσκολα αποδίδονται με αδιαμφισβήτητο τρόπο σε ένα κράτος και συνήθως δεν φτάνουν στο επίπεδο μιας συμβατικής ένοπλης επίθεσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάνει λόγο για ένα συστηματικό μοτίβο ρωσικών ενεργειών που περιλαμβάνει σαμποτάζ, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνοεπιθέσεις, φυσικές επιθέσεις και παρεμβάσεις στις δημοκρατικές διαδικασίες. Η Μόσχα αρνείται ότι βρίσκεται πίσω από τέτοιες επιχειρήσεις.

Από τη Βαρσοβία έως τη Λειψία

Μέσα στον Αύγουστο, η Πολωνία ανακοίνωσε ότι απέτρεψε σχέδιο δολοφονίας Αμερικανού πολίτη ουκρανικής καταγωγής στη Βαρσοβία. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι ο ύποπτος είχε ενεργήσει κατόπιν ρωσικής εντολής και είχε στρατολογηθεί από τις μυστικές υπηρεσίες της Μόσχας. Η σύλληψή του πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με αμερικανικές υπηρεσίες.

Στην Εσθονία, οι Αρχές ερευνούν πιθανή ρωσική εμπλοκή σε πυρκαγιά σε εγκαταστάσεις που χρησιμοποιεί η Milrem Robotics, κατασκευάστρια μη επανδρωμένων στρατιωτικών οχημάτων τα οποία προμηθεύονται οι ουκρανικές δυνάμεις. Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι το περιστατικό δεν επηρέασε την παραγωγή ή τις παραδόσεις της, ενώ η ευθύνη δεν έχει ακόμη αποδοθεί επισήμως.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκάλεσε στη Γερμανία η ανακάλυψη drone με εκρηκτικά κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος στο αεροδρόμιο Λειψίας–Χάλε. Οι γερμανικές Αρχές αντιμετωπίζουν το περιστατικό ως πιθανή επιχείρηση δολιοφθοράς, χωρίς το Βερολίνο να έχει κατηγορήσει επισήμως τη Ρωσία, σύμφωνα με το Bloomberg.

Στρατολόγηση δραστών μέσω Telegram

Μετά τις μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών και φερόμενων πρακτόρων από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι επιχειρήσεις αποδίδεται ότι βασίζονται ολοένα περισσότερο σε μεσάζοντες και περιστασιακούς δράστες που στρατολογούνται διαδικτυακά.

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση των εμπρησμών σε αυτοκίνητο και ακίνητα που συνδέονταν με τον τότε Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Ένας Ουκρανός και ένας Ρουμάνος καταδικάστηκαν τον Ιούνιο, με το δικαστήριο να πληροφορείται ότι είχαν λάβει οδηγίες από έναν ανώνυμο ρωσόφωνο χρήστη του Telegram, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «El Money».

Η ταυτότητα του εντολέα δεν αποκαλύφθηκε και δεν αποδείχθηκε στο δικαστήριο άμεση σύνδεση με το ρωσικό κράτος. Η υπόθεση, όμως, ανέδειξε πόσο εύκολα μπορούν να στρατολογηθούν άτομα με οικονομικό κίνητρο, χωρίς να γνωρίζουν απαραίτητα τον ευρύτερο σκοπό μιας επιχείρησης.

Το «γκρίζο» πεδίο του Άρθρου 5

Η αμφισημία αποτελεί βασικό όπλο της υβριδικής στρατηγικής. Η δυσκολία ασφαλούς απόδοσης ευθύνης καθυστερεί τις πολιτικές αποφάσεις, ενώ το περιορισμένο μέγεθος κάθε μεμονωμένης επίθεσης κάνει δυσκολότερη μια ενιαία και ισχυρή απάντηση.

Το ΝΑΤΟ έχει ξεκαθαρίσει ότι σοβαρές υβριδικές ή κυβερνοεπιθέσεις θα μπορούσαν, ανάλογα με τις περιστάσεις, να οδηγήσουν σε ενεργοποίηση της συλλογικής άμυνας. Μέχρι σήμερα, όμως, τα καταγγελλόμενα περιστατικά αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως μεμονωμένες πράξεις εγκληματικότητας, κατασκοπείας ή δολιοφθοράς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς θα φορολογούνται τα κέρδη από κρυπτονομίσματα – Το σχέδιο του ΥΠΕΘΟ
• Eurostat: Η ΕΕ έχασε εμπορικό πλεόνασμα 89 δισ. ευρώ – Τα δύο μεγάλα «αγκάθια»
• Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι του τουρισμού το δεύτερο τρίμηνο
• Fitch: Το «κλειδί» πίσω από τις τρεις αναβαθμίσεις της Ελλάδας και το… μάθημα για το χρέος