Politico για ακροδεξιά στην Ευρώπη: Η νίκη του AfD ανοίγει τον δρόμο της ακραίας ριζοσπαστικοποίησης

• Το 44% των ψήφων που συγκέντρωσε το AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ καταρρίπτει την ευρωπαϊκή ψευδαίσθηση ότι η ακροδεξιά είναι υποχρεωμένη να εγκαταλείψει τις ακραίες θέσεις της για να κερδίσει.
• Η επιτυχής προώθηση της αυστηρής αντιμεταναστευτικής ατζέντας δημιουργεί μιμητές σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Γαλλία, ενώ προκάλεσε τον δημόσιο έπαινο του Ντόναλντ Τραμπ.
• Παρά την τοπική επιτυχία, η άρνηση των συστημικών κομμάτων να συνεργαστούν (firewall) εμποδίζει τον σχηματισμό κυβέρνησης, καθιστώντας την πλήρη επικράτηση σε εθνικό επίπεδο έναν δύσκολο στόχο.

Επί σειρά ετών, η ευρωπαϊκή ακροδεξιά βρισκόταν αντιμέτωπη με μια ξεκάθαρη επιλογή: να υιοθετήσει πιο μετριοπαθείς θέσεις ή να παραμείνει στο εκλογικό περιθώριο. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έδωσε το όνομά της στο φαινόμενο της «Μελωνοποίησης», μετατοπίζοντας την ατζέντα της προς το κέντρο, ειδικά σε θέματα που αφορούν την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Παράλληλα, στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν αφιέρωσε χρόνια στην προσπάθεια «αποδαιμονοποίησης» της παράταξής της, εγκαταλείποντας τα αιτήματα για έξοδο από την ΕΕ και τηρώντας σαφείς αποστάσεις από τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Στον αντίποδα, το AfD ακολούθησε την ακριβώς αντίθετη διαδρομή. Επιμένοντας στη σκληρή αντιμεταναστευτική και αντι-ισλαμική ρητορική, αλλά και στη φιλορωσική του στάση, το κόμμα είδε τα ποσοστά του να εκτοξεύονται. Σύμφωνα με τον Jérôme Jamin, καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, η ριζοσπαστική ρητορική πλέον «αποδίδει περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν».

Οι νέοι επίδοξοι «μιμητές»

Ενόψει σημαντικών εκλογικών αναμετρήσεων σε Σουηδία, Γαλλία, Ισπανία, Πολωνία και Ιταλία μέσα στα επόμενα χρόνια, η επιρροή του AfD ξεπερνά τα σύνορα της ανατολικής Γερμανίας. Ο Afonso Gonçalves, ηγέτης του υπερεθνικιστικού κινήματος Reconquista στην Πορτογαλία, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ως απόδειξη ότι οι «εθνικιστικές και ταυτοτικές πολιτικές» είναι αυτό ακριβώς που απαιτείται για την κατάκτηση της εξουσίας. Στο ίδιο κλίμα, ο Ιταλός πρώην στρατηγός Roberto Vannacci επισήμανε ότι οι κατηγορίες περί εξτρεμισμού καταρρέουν όταν τα κόμματα αυτά συγκεντρώνουν την υποστήριξη της μισής κοινωνίας. Μάλιστα, ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να πανηγυρίσει την άνοδο του γερμανικού κόμματος μέσω της πλατφόρμας Truth Social.

«Ουάου! Το Λαϊκιστικό Κόμμα στη Γερμανία μόλις είχε μια πραγματικά μεγάλη βραδιά. Επιτέλους κουράστηκαν από τους εντελώς φρικτούς κανόνες και κανονισμούς για τη Μετανάστευση, οι οποίοι έχουν βλάψει τόσο πολύ τη Γερμανία. ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΝΟΔΟ και δεν πρόκειται να το ανεχτούν άλλο!», έγραψε.

Από την άλλη πλευρά, Λεπέν και Μελόνι τήρησαν σιγή ιχθύος. Ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός είχε ήδη διακόψει τη συνεργασία του με το AfD πριν από τις Ευρωεκλογές του 2024, αντιδρώντας σε δηλώσεις στελεχών του γερμανικού κόμματος που υποβάθμιζαν τον ρόλο των SS.

Η ατζέντα του “Remigration”

Η δυναμική του AfD βασίζεται εν πολλοίς στην ανάδειξη των πιο ακραίων φωνών του, όπως ο Ulrich Siegmund, ο οποίος το 2024 είχε συμμετάσχει σε μυστικές συναντήσεις στο Πότσνταμ με αντικείμενο τον σχεδιασμό μαζικών απελάσεων μεταναστών. Το κόμμα προωθεί ανοιχτά την ατζέντα του «remigration» (επαναμετανάστευση), προτείνοντας οικονομικά και μη οικονομικά κίνητρα για να ωθήσει τους νόμιμους μετανάστες να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Παρά την εκλογική επιτυχία, παραμένει αβέβαιο αν αυτή η ακραία προσέγγιση μπορεί να αποδώσει καρπούς σε εθνικό επίπεδο (όπου το AfD καταγράφει 28%), καθώς η πολωτική ρητορική αποξενώνει ένα τεράστιο μέρος του μετριοπαθούς εκλογικού σώματος. Επιπρόσθετα, το πολιτικό «τείχος προστασίας» (firewall) από τα υπόλοιπα γερμανικά κόμματα, εμποδίζει το AfD από το να σχηματίσει κυβέρνηση, παρότι στη Σαξονία-Άνχαλτ βρέθηκε μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία.

Τέλος, η πραγματική δοκιμασία έρχεται με την ανάληψη της εξουσίας, όπου οι λαϊκιστικές υποσχέσεις συχνά καταρρέουν υπό το βάρος της οικονομικής και θεσμικής πραγματικότητας. Όπως αποδεικνύει η συντριπτική εκλογική ήττα που υπέστη νωρίτερα φέτος ο Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία —έπειτα από 16 χρόνια απόλυτης κυριαρχίας— η αδυναμία των κυβερνήσεων να βελτιώσουν ουσιαστικά τη ζωή των πολιτών μπορεί γρήγορα να τους κοστίσει την εξουσία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί οι αγορές θεωρούν σχεδόν βέβαιη νέα αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ
• 11η Σεπτεμβρίου 2001: Η ημέρα που άλλαξε τον κόσμο μέσα από 9+1 φωτογραφικά ντοκουμέντα