Πετρέλαιο στα 147 δολάρια το 2008, τώρα είναι στα 100: Γιατί η βενζίνη κόστιζε πολύ λιγότερο από ό,τι σήμερα;
Τον Ιούλιο του 2008 το πετρέλαιο έφτασε στο ιστορικό ρεκόρ του, με το Brent στα 147,5 δολάρια το βαρέλι, με την τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα να αγγίζει περίπου το 1,27 ευρώ το λίτρο.
Αυτές τις ημέρες το Brent κινείται γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα καύσιμα στη χώρα μας βρίσκονται κοντά στα ιστορικά υψηλά τους: το ντίζελ στις 24 Σεπτεμβρίου κόστιζε 2,25 ευρώ το λίτρο, ενώ η βενζίνη φτάνει περίπου τα 2,20 ευρώ.
Πώς είναι δυνατόν, ενώ οι τιμές του πετρελαίου είναι πολύ χαμηλότερες από ό,τι πριν από 18 χρόνια, οι τιμές στα πρατήρια να είναι αντίθετα πολύ υψηλότερες;
Το ερώτημα είναι εύλογο, σε τέτοιο βαθμό ώστε να έχει τεθεί και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ποια είναι η απάντηση ή οι απαντήσεις;
Παράγοντας της αγοράς με τον οποίο συνομίλησε το Fortune Greece επισημαίνει: «Η άμεση σύγκριση μεταξύ της τιμής του αργού πετρελαίου και εκείνης των καυσίμων είναι συχνά παραπλανητική. Η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης δεν εξαρτώνται μόνο από το κόστος της πρώτης ύλης, αλλά και από την πορεία των διεθνών αγορών των διυλισμένων προϊόντων».
Ας δούμε όμως το θέμα πιο αναλυτικά.
Η υποτίμηση του ευρώ
Υπάρχουν και άλλοι λόγοι που εξηγούν αυτή την (δυσάρεστη) κατάσταση. Ο πρώτος και πιο εύκολος να κατανοηθεί είναι η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου.
Οι τιμές του πετρελαίου εκφράζονται σε δολάρια ΗΠΑ, ενώ τα καύσιμα στην Ελλάδα πληρώνονται σε ευρώ. Το ευρωπαϊκό νόμισμα το 2008 έφτασε στο ιστορικά υψηλότερο επίπεδό του έναντι του δολαρίου (περίπου στο 1,60), ενώ τώρα βρίσκεται στο 1,14. Επομένως, η αγορά αργού πετρελαίου ήταν φθηνότερη.
«Με την ίδια τιμή σε δολάρια πληρώνουμε σήμερα το πετρέλαιο και τα διυλισμένα προϊόντα σημαντικά ακριβότερα. Αν σήμερα είχαμε την ίδια ισοτιμία με το 2008, οι τιμές θα ήταν περίπου 25% χαμηλότερες».
Οι πραγματικές τιμές (με τον πληθωρισμό)
Ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι οι τιμές σε πραγματικούς όρους, δηλαδή αφού συνυπολογιστεί ο πληθωρισμός που έχει συσσωρευτεί τα τελευταία δεκαοκτώ χρόνια.
«Η σωστή σύγκριση δεν είναι μεταξύ ονομαστικών τιμών, αλλά μεταξύ ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης.
Ακόμη και αν αναφερθούμε στην κορύφωση της τιμής του πετρελαίου το 2008, στα 147 δολάρια το βαρέλι, τα οποία σήμερα αντιστοιχούν σε σχεδόν 200 δολάρια, σε ονομαστικούς όρους οι τιμές είναι υψηλότερες κατά 50-60 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο, αλλά αυτό δεν ισχύει σε πραγματικούς όρους.
Σε πραγματικούς όρους, οι τιμές της βενζίνης σήμερα είναι ουσιαστικά ίδιες με εκείνες του 2008.
Η προσφορά και η ζήτηση των καυσίμων
Επιπλέον, η αγορά του πετρελαίου, δηλαδή η προσφορά και η ζήτηση, βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση από την αγορά των διυλισμένων προϊόντων, η οποία είναι πιο «σφιχτή», δηλαδή η ζήτηση υπερβαίνει κατά πολύ την προσφορά.
«Λόγω των πολέμων, έχουν μειωθεί οι ροές τελικών προϊόντων από τη Ρωσία (τον τρίτο μεγαλύτερο πόλο διύλισης παγκοσμίως μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα) και από τη Μέση Ανατολή.
Τα τελευταία 15 χρόνια η Ευρώπη έχει κλείσει περίπου το 20% της δυναμικότητας διύλισής της (περισσότερα από 30 διυλιστήρια) και έχει αναθέσει μέρος του εφοδιασμού της σε ρωσικά διυλιστήρια και σε διυλιστήρια της περιοχής του Κόλπου, καθώς και σε ινδικά διυλιστήρια.
Έτσι έχει δημιουργηθεί ένα «έλλειμμα», το οποίο εκτιμάται σε 4-5 εκατομμύρια βαρέλια τελικών προϊόντων την ημέρα, δηλαδή ποσότητα αντίστοιχη με την κατανάλωση της Ιταλίας και της Γαλλίας μαζί, συν το ήμισυ της κατανάλωσης της Γερμανίας. Μια κατάσταση που αναπόφευκτα μετακυλίεται στις τιμές.
Το πετρέλαιο, ως πρώτη ύλη, προέρχεται αντίθετα από πολύ πιο διαφοροποιημένες πηγές και, επομένως, βρίσκεται υπό πολύ μικρότερη πίεση σε σχέση με τα τελικά προϊόντα: από την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το Brent έχει αυξηθεί κατά περίπου 19 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο, έναντι αύξησης 41 λεπτών για τη βενζίνη και 65 λεπτών για το πετρέλαιο κίνησης».
Η ιδιαίτερη συνθήκη της Ελλάδος
Βέβαια, η τελική τιμή των καυσίμων στην Ελλάδα διαμορφώνεται από τη φορολογία, το κόστος διύλισης και ολόκληρη την αλυσίδα από το διυλιστήριο έως το πρατήριο.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι οι φόροι αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 56% της τελικής τιμής, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο Σύνδεσμος Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών.
Στη βενζίνη, ο ελληνικός ΕΦΚ ανέρχεται στα 0,70 ευρώ ανά λίτρο, ποσό σχεδόν διπλάσιο (+94,4%) από το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο των 0,36 ευρώ.
Αντίστοιχα, στο diesel ο ελληνικός ΕΦΚ διαμορφώνεται στα 0,41 ευρώ ανά λίτρο, υπερβαίνοντας το ευρωπαϊκό όριο κατά 13,9%.
Έτσι, σημαντικό μέρος της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής δεν αφορά μόνο την αξία του ίδιου του καυσίμου.
Παράλληλα, το κόστος διύλισης, μεταφοράς και εμπορίας προσθέτει επιπλέον επιβαρύνσεις στην τελική τιμή.
Ως αποτέλεσμα, οι μεταβολές της διεθνούς τιμής του Brent δεν μεταφέρονται αυτούσιες στην τιμή που βλέπει ο καταναλωτής στην αντλία.
Τι θα συμβεί αν τελειώσουν οι πόλεμοι;
Τι θα συνέβαινε όμως στις τιμές των καυσίμων αν τελείωναν οι συγκρούσεις —τόσο εκείνη μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, που ξέσπασε στις 24 Φεβρουαρίου 2022, όσο και εκείνη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που κλιμακώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους;
«Στην παρούσα κατάσταση ακόμη και αν επιτυγχανόταν μια γρήγορη επίλυση της κρίσης, οι επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου θα ήταν άμεσες, ενώ θα ήταν μικρότερες στα διυλισμένα προϊόντα, επειδή κανείς δεν γνωρίζει με σαφήνεια ποιες είναι οι πραγματικές ζημιές που έχουν προκαλέσει οι πόλεμοι στα διυλιστήρια και στις υποδομές εφοδιαστικής, και ακόμη λιγότερο πόσος χρόνος θα χρειαστεί για να επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία. Κάποιοι λένε μήνες, άλλοι ακόμη και χρόνια».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Γιατί το ντίζελ «χτυπά» την Ευρώπη πιο σκληρά από τη βενζίνη
- Drive Your Legacy #TheAllies: Τι σημαίνει να είσαι σύμμαχος;
- Το «κρυφό» κόστος της βενζίνης – Οι φόροι ξεπερνούν την αξία του καυσίμου
- Στις 9 Οκτωβρίου το πρώτο Fortune Greece & Cyprus Roundtable στη Λευκωσία
