Κυρίαρχη η Κίνα στο παγκόσμιο εμπόριο: Γιατί οι δασμοί Τραμπ γύρισαν «μπούμερανγκ»

• Η Κίνα αντιπροσωπεύει πλέον το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών εμπορευματοκιβωτίων
• Το ποσοστό-ρεκόρ καταδεικνύει ότι οι δασμοί του Τραμπ, οι οποίοι είχαν ως στόχο να πλήξουν τις κινεζικές επιχειρήσεις, απέτυχαν παταγωδώς.

Της Sasha Rogelberg

Η Κίνα συνεχίζει να αυξάνει το μερίδιό της στις παγκόσμιες πωλήσεις εμπορευμάτων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ —οι οποίοι είχαν ως στόχο την τιμωρία του Πεκίνου— αποτελούν τελικά ένα εμπόδιο που η Κίνα κατάφερε να ξεπεράσει επιτυχώς.

Η Κίνα αντιπροσωπεύει πλέον το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών εμπορευματοκιβωτίων σε κυλιόμενη βάση τριμήνου —ποσοστό αυξημένο κατά 2,5% σε σχέση με πριν από εννέα μήνες και το υψηλότερο που έχει καταγραφεί ποτέ— όπως δήλωσε την Τρίτη στους Financial Times ο Jens Eskelund, πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κίνα.

Για την Ευρώπη, το διογκούμενο μερίδιο της Κίνας στις παγκόσμιες αποστολές εμπορευμάτων σηματοδοτεί μια αυξανόμενη εμπορική ανισορροπία μεταξύ των δύο ηπείρων, προειδοποίησε ο Eskelund. Καθώς όλο και περισσότερα φθηνά κινεζικά προϊόντα κατακλύζουν τις ευρωπαϊκές αγορές, οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές περιθωριοποιούνται, η ήπειρος χάνει μερίδιο στην παγκόσμια αγορά εξαγωγών και η Κίνα διοχετεύει τα προϊόντα της σε χαμηλές τιμές σε άλλες περιοχές.

Παρόμοια μοίρα αντιμετωπίζουν και οι ΗΠΑ, θυμίζοντας το «Κινεζικό Σοκ» των αρχών της δεκαετίας του 2000 —μια περίοδο κατά την οποία σημειώθηκε ραγδαία αύξηση των κινεζικών προϊόντων στα αμερικανικά ράφια μετά την ένταξη της χώρας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, πλήττοντας τη μεταποίηση των ΗΠΑ και αφήνοντας ορισμένες περιοχές της χώρας αντιμέτωπες με μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας και στασιμότητα στους μισθούς. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι το επερχόμενο «Κινεζικό Σοκ 2.0» θα επεκταθεί πέρα ​​από τα ράφια του λιανεμπορίου, επηρεάζοντας τεχνολογικούς κλάδους όπως οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και τα ηλεκτρικά οχήματα.

«Η Κίνα μετατρέπεται πράγματι στο ‘εργοστάσιο του κόσμου’», δήλωσε στο Fortune ο Jeremi Suri, καθηγητής Ιστορίας και Δημοσίων Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν. «Και αυτό σημαίνει ότι σχεδόν κάθε παγκόσμια οικονομία εξαρτάται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, από την Κίνα».

Αυτό που προβληματίζει τους οικονομολόγους και τους ειδικούς σε θέματα πολιτικής είναι ο τρόπος με τον οποίο οι ΗΠΑ έφτασαν σε αυτό το σημείο. Αν και η πορεία της Κίνας προς την ανάδειξή της σε παγκόσμιο εξαγωγικό κολοσσό διαμορφωνόταν επί δεκαετίες, η εμπορική φιλοσοφία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ —που βασίστηκε στην επιβολή μαζικών δασμών στις κινεζικές εισαγωγές— ενδέχεται να ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για αυτή την πιο πρόσφατη μεταβολή.

Ο Τραμπ και ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συναντώνται σε μια διήμερη σύνοδο κορυφής που ξεκίνησε την Τετάρτη.

«Οι δασμολογικές πολιτικές των τελευταίων δύο ετών υπήρξαν μια απόλυτη καταστροφή», δήλωσε ο Suri. «Επιδείνωσαν για τις ΗΠΑ ακριβώς την κατάσταση για την οποία συζητάμε.

Πώς άνοιξαν τον δρόμο οι δασμοί για το αυξανόμενο μερίδιο της Κίνας στις εξαγωγές εμπορευματοκιβωτίων;

Μέρος της αύξησης της εμπορικής ισχύος της Κίνας οφείλεται σε έναν φυσικό κύκλο. Οι ΗΠΑ άρχισαν να μεταβαίνουν από μια οικονομία βασισμένη στη μεταποίηση σε μια οικονομία υπηρεσιών τη δεκαετία του 1950, ενώ στο μεταξύ, στη δεκαετία του 1970, η Κίνα εγκατέλειψε τις πολιτικές απομονωτισμού, όπως οι υψηλοί δασμοί. Παράλληλα, εδραίωσε τον ρόλο της στο παγκόσμιο εμπόριο με την ένταξή της στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) πριν από 25 χρόνια. Χάρη στο υποτιμημένο νόμισμά τους, οι κινεζικές επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να χρεώνουν έως και 30% λιγότερο σε σχέση με άλλες χώρες για τις εξαγωγές αγαθών, γεγονός που οδηγεί σε πλεόνασμα παραγωγής που προορίζεται για πώληση στο εξωτερικό.

Ωστόσο, οι δασμοί ενδέχεται να ενίσχυσαν τα κίνητρα της Κίνας για αύξηση των εξαγωγών, καθώς οι φόροι εισαγωγής απέκλεισαν τη χώρα από τμήματα της αμερικανικής αγοράς, αναγκάζοντας τους Κινέζους εξαγωγείς να αναζητήσουν αγορές αλλού. Τα επιβληθέντα μέτρα ώθησαν επίσης την Κίνα στην πρακτική της «διαμεταφόρτωσης» (transshipment) —μια μορφή παράκαμψης των δασμών κατά την οποία η χώρα εξάγει ενδιάμεσα εξαρτήματα σε κράτη με χαμηλότερους δασμολογικούς συντελεστές, ώστε να συναρμολογηθούν εκεί και να πωληθούν στις ΗΠΑ με χαμηλότερους φόρους εισαγωγής. Τον περασμένο μήνα, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε έκθεση σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ απώλεσαν έσοδα ύψους 19 έως 26 δισεκατομμυρίων δολαρίων λόγω αυτών των πρακτικών, με την Κίνα να φέρει τη βασική ευθύνη. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ διεύρυνε τον ορισμό της διαμεταφόρτωσης, συμπεριλαμβάνοντας σε αυτόν προϊόντα που συνδέονται με την Κίνα ή περιπτώσεις όπου η Κίνα διαδραματίζει ρόλο στην εφοδιαστική αλυσίδα ενός προϊόντος.

Ο Suri εκτιμά ότι η τάση της Κίνας να επεκτείνει τις εμπορικές της δραστηριότητες σε άλλες χώρες θα συνεχιστεί, όχι μόνο ως μέσο αποφυγής των πιο δυσμενών επιπτώσεων των δασμών, αλλά και επειδή η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ έχει πλήξει την αξιοπιστία της Αμερικής ως εμπορικού εταίρου.

«Χρησιμοποιούμε το εμπόριο ως μέσο άσκησης ισχύος, αλλά δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι αυτά τα εργαλεία θα διατηρήσουν την ίδια βαρύτητα στο μέλλον», επεσήμανε ο Suri. «Με τους δασμούς, απομακρύνουμε τις άλλες χώρες από κοντά μας με ταχύτερους ρυθμούς».

Είναι η Κίνα η κερδισμένη από τους δασμούς του Τραμπ;

Ωστόσο, το αυξανόμενο μερίδιο της Κίνας στις παγκόσμιες εμπορευματικές μεταφορές ενδέχεται να μην αποτελεί ξεκάθαρη νίκη της χώρας έναντι των δασμών του Τραμπ. Το εν λόγω μέγεθος δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ότι η Κίνα εξελίσσεται σε μεγαλύτερη δύναμη στο παγκόσμιο εμπόριο. Σύμφωνα με τον Andrew Greenland, καθηγητή Οικονομικών στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας και ειδικό στην αμερικανική δασμολογική πολιτική, οι πρακτικές διαμεταφόρτωσης και ανακατεύθυνσης των εμπορικών ροών αποτελούν αντίδραση στις μεταβολές του εμπορικού τοπίου και όχι απαραίτητα καθαρή αύξηση του μεριδίου στο παγκόσμιο εμπόριο.

«Δεν υποστηρίζω ότι η Κίνα δεν ενισχύει τη θέση της», δήλωσε ο Greenland στο Fortune. «Ωστόσο, το γεγονός ότι καταγράφεται αύξηση στις αποστολές της, για παράδειγμα, θα μπορούσε να εξηγηθεί από οποιονδήποτε από τους προαναφερθέντες μηχανισμούς».

Κατά την άποψη του Greenland, η αύξηση των αποστολών αποτελεί κυρίως ένδειξη ότι η Κίνα έχει βρει τρόπους προσαρμογής στους αμερικανικούς δασμούς, αν και δεν είναι βέβαιο ότι επωφελείται ακόμη από τα εν λόγω μέτρα. Δεν υπήρχε τίποτα που να εμποδίζει την Κίνα να διαφοροποιήσει τους εμπορικούς της εταίρους ή να προχωρήσει σε διαμετακομίσεις πριν από την επιβολή των δασμών, γεγονός που οδηγεί τον Greenland στο συμπέρασμα ότι αυτές οι αλλαγές στις πρακτικές διακίνησης εμπορευμάτων «πρέπει να αποτελούν μια προσαρμογή που δεν καθιστά απαραίτητα την κατάσταση καλύτερη» για την Κίνα.

Ωστόσο, εάν οι δασμοί συνεχίσουν να υπονομεύουν τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του υπόλοιπου κόσμου, οι κινήσεις της Κίνας για τη διαφοροποίηση των εμπορικών της εταίρων θα μπορούσαν να την αναδείξουν σε ακόμη μεγαλύτερη εμπορική δύναμη στο μέλλον. Είναι άραγε θετικό για την Κίνα να αναπτύσσει τις εξαγωγικές της αγορές, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ καθίστανται λιγότερο σταθερός εμπορικός εταίρος;

«Ναι», απαντά. «Είναι θετικό το γεγονός ότι κατάφεραν να βρουν προορισμούς για τα προϊόντα τους, αποφεύγοντας έτσι τη συσσώρευση πλεονάζοντος αποθέματος».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Βρετανία και «Made in Europe»: Το δίλημμα του Μπέρναμ για τα κινεζικά αυτοκίνητα
• Τραμπ και Σι συμφωνούν σε «υγιή ανταγωνισμό» χωρίς σύγκρουση – Συνάντηση στον Λευκό Οίκο
• Το Ιράν έχει ένα μυστικό όπλο στον πόλεμό του με την Αμερική: τη βοήθεια της Κίνας