Όπρα Γουίνφρεϊ: Η μία ερώτηση που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπετε τη δουλειά σας

• Η ερώτηση «Ποια είναι η πρόθεσή μου;» βοηθά, σύμφωνα με την Όπρα, να συνδέσουμε την εργασία με έναν προσωπικό σκοπό, ακόμη κι όταν οι συνθήκες δεν μας ικανοποιούν.
• Έρευνες για το job crafting εξετάζουν πώς οι αλλαγές στα καθήκοντα, στις επαγγελματικές σχέσεις και στην αντίληψη της δουλειάς μπορούν να ενισχύσουν την ικανοποίηση και την αποτελεσματικότητα.
• Ένας υπεύθυνος κέντρου συλλογής απορριμμάτων στη Βιρτζίνια δείχνει πώς μια απαιτητική, χαμηλά αμειβόμενη εργασία μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στην κοινότητα.

Στη δουλειά της, η Όπρα Γουίνφρεϊ συναντά συναρπαστικούς ανθρώπους, επηρεάζει θετικά ζωές και κερδίζει μια περιουσία. Η επαγγελματική της καθημερινότητα απέχει πολύ από τη μονότονη, επαναλαμβανόμενη και χαμηλά αμειβόμενη εργασία που περιμένει πολλούς ανθρώπους κάθε πρωί.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η δισεκατομμυριούχος των media δεν έχει κάτι ουσιαστικό να πει σε όσους αισθάνονται εγκλωβισμένοι σε μια δουλειά χωρίς προοπτική.

Σε πρόσφατη εμφάνισή της στο δημοφιλές podcast της Mel Robbins, η Όπρα μοιράστηκε μία ερώτηση που, όπως υποστηρίζει, μπορεί να βοηθήσει ακόμη και μια ανιαρή, μη ικανοποιητική εργασία να αποκτήσει νόημα. Η συμβουλή ακούγεται ίσως υπερβολικά απλή. Ωστόσο, έχει σημεία επαφής με έρευνες για το πώς οι άνθρωποι μπορούν να αναδιαμορφώσουν τη σχέση τους με τη δουλειά τους.

Πώς η Όπρα έδωσε διαφορετικό σκοπό στην εκπομπή της

Σήμερα αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και αγαπητές προσωπικότητες στις ΗΠΑ. Μεγάλωσε, όμως, σε συνθήκες ακραίας φτώχειας στον αμερικανικό Νότο, την εποχή του φυλετικού διαχωρισμού, σε οικογένεια όπου η οικιακή εργασία αποτελούσε μέσο βιοπορισμού. Γνώριζε από κοντά τι σημαίνει μια εξαντλητική δουλειά με ελάχιστες δυνατότητες διαφυγής.

Ακόμη και στα πρώτα χρόνια της ως παρουσιάστρια talk show, η ίδια αντιμετώπιζε την εργασία της κυρίως ως τρόπο να πληρώνεται και να επιτυγχάνει τους στόχους της εκπομπής.

«Έκανα απλώς μια δουλειά, όπως τόσοι άνθρωποι που μας ακούν και μας βλέπουν αυτή τη στιγμή», είπε στη Robbins.

Έπειτα από εκπομπές που ένιωθε ότι ταπείνωναν τους καλεσμένους ή έδιναν βήμα σε αρνητικά μηνύματα, αποφάσισε να αλλάξει κατεύθυνση.

«Κάθισα με όλους τους παραγωγούς και είπα ότι δεν θα κάνουμε πλέον καμία εκπομπή χωρίς να ξεκινάμε από την πρόθεσή μας. Όταν μου παρουσιάζετε τις ιδέες, θέλω μαζί με την ιδέα να μου λέτε και ποια είναι η πρόθεση πίσω από αυτήν. Έτσι, κάθε εκπομπή μετά το 1989 σχεδιαζόταν γύρω από το ερώτημα πώς θα βοηθήσουμε τους ανθρώπους να κατανοήσουν κάτι καλύτερα, πώς θα τους δώσουμε κουράγιο», εξήγησε.

Η δουλειά της μετατράπηκε, όπως είπε, από «απλώς μια δουλειά» σε «δύναμη για το καλό».

«Ποια είναι η πρόθεσή μου;»

Είναι εύλογο να θεωρεί κανείς ότι η αλλαγή κατεύθυνσης ενός επιτυχημένου τηλεοπτικού προγράμματος είναι ευκολότερη από την αναζήτηση νοήματος στο σκούπισμα, στην καταχώριση δεδομένων ή στο ψήσιμο μπέργκερ.

Η Όπρα, ωστόσο, υποστηρίζει ότι μπορεί να βρεθεί περισσότερος σκοπός σε οποιαδήποτε εργασία, ανεξάρτητα από τις αποδοχές ή το πόσο επαναλαμβανόμενη είναι. Το πρώτο βήμα είναι να αναρωτηθεί κανείς «Ποια είναι η πρόθεσή μου;».

Η απάντηση δεν χρειάζεται να είναι μεγαλεπήβολη. Μπορεί να δουλεύετε απλώς για να πληρώσετε τους λογαριασμούς. Αλλά γιατί θέλετε να τους πληρώσετε; Για να εξασφαλίσετε φαγητό στην οικογένειά σας; Για να αποταμιεύσετε, έστω και με δυσκολία, για μια καλύτερη ζωή; Εκεί βρίσκεται ήδη ένας σκοπός.

«Ακόμη κι αν πείτε “κάνω αυτή τη δουλειά για να βγάζω χρήματα για την οικογένειά μου, επειδή πρέπει να τα βγάλουμε πέρα”, τότε αφήστε κάθε βήμα που κάνετε στη δουλειά, κάθε κίνησή σας —παρότι μπορεί να σας φαίνεται βαρετή ή να σας εκνευρίζει— να γίνεται από αγάπη για την οικογένειά σας. Μην το ξεχνάτε ποτέ, κάθε μέρα που βγαίνετε από την πόρτα», προέτρεψε.

Πρόκειται για μια μικρή μετατόπιση στον τρόπο σκέψης. Όπως υποστήριξε, όμως, «αυτή και μόνο η μικρή αλλαγή κάνει διαφορά στο πώς κυλά η εργάσιμη ημέρα».

Ακόμη και μια δουλειά που είναι, κατά την έκφρασή της, «αφόρητα βαρετή», μπορεί να γίνει πιο υποφερτή όταν συνδέεται με κάτι που έχει προσωπική αξία. Η ελπίδα και η ενέργεια που προκύπτουν από αυτή τη σύνδεση μπορούν επίσης να βοηθήσουν κάποιον να αναζητήσει τρόπους βελτίωσης της κατάστασής του.

Τι δείχνουν οι έρευνες για το job crafting

Η Όπρα και η Mel Robbins συχνά συνδέουν τις συμβουλές αυτοβελτίωσης με την πνευματικότητα. Ο σκεπτικισμός, επομένως, είναι κατανοητός. Μπορεί πράγματι η εστίαση στην πρόθεση να κάνει διαφορά όταν κάποιος εξακολουθεί να πηγαίνει καθημερινά σε μια δουλειά που τον εξαντλεί;

Η συμβουλή της Όπρα έχει κοινά στοιχεία με το job crafting, την πρακτική με την οποία οι εργαζόμενοι αναδιαμορφώνουν πλευρές της δουλειάς τους ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερο προσωπικό νόημα. Αυτό μπορεί να αφορά τα καθήκοντα που αναλαμβάνουν, τις σχέσεις που αναπτύσσουν ή τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη συμβολή τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έρευνα της Amy Wrzesniewski του Yale σε εργαζομένους καθαριότητας νοσοκομείων. Ορισμένοι έβλεπαν τον ρόλο τους ευρύτερα από την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών. Θεωρούσαν ότι συνέβαλλαν στη φροντίδα και στην ανάρρωση των ασθενών, εξασφαλίζοντας ένα καθαρό και άνετο περιβάλλον.

Αυτή η αντίληψη επηρέαζε και τη συμπεριφορά τους. Γνώριζαν τους ασθενείς και προσάρμοζαν τον τρόπο εργασίας τους στις ανάγκες τους, δίνοντας διαφορετικό περιεχόμενο στην καθημερινότητά τους.

Σε πείραμα που πραγματοποιήθηκε στην Google, με τη συμμετοχή ερευνητών από το Stanford και άλλους συνεργάτες, ένα εργαστήριο job crafting συνδέθηκε με θετικά αποτελέσματα. Έξι εβδομάδες αργότερα, οι συμμετέχοντες εμφανίζονταν πιο ευχαριστημένοι και πιο αποτελεσματικοί στη δουλειά τους, σύμφωνα με αξιολογήσεις συναδέλφων και προϊσταμένων.

Η σύνδεση με τη συμβουλή της Όπρα είναι σαφής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μια ερώτηση από μόνη της αρκεί για να μεταμορφώσει κάθε εργασιακή εμπειρία. Στο job crafting, η αλλαγή οπτικής μπορεί να συνοδεύεται και από συγκεκριμένες αλλαγές στον τρόπο εργασίας.

Ο άνθρωπος που έκανε ένα κέντρο απορριμμάτων σημείο συνάντησης

Μια ιδιαίτερα παραστατική εφαρμογή αυτής της προσέγγισης περιγράφεται σε ρεπορτάζ του Dana Milbank στη Washington Post.

Ο Willie Shanks κερδίζει περίπου 38.000 δολάρια τον χρόνο, διαχειριζόμενος ένα τοπικό κέντρο συλλογής απορριμμάτων στη Βιρτζίνια. Έχει, όμως, δώσει στον χώρο έναν επιπλέον ρόλο, μετατρέποντάς τον σε άτυπο σημείο συνάντησης για την κοινότητα.

Όπως περιγράφει ο Milbank, σε μια εποχή που λιγότερο από το ένα τρίτο των Αμερικανών εργαζομένων αισθάνονται ενεργά συνδεδεμένοι με τη δουλειά τους, ο Shanks έχει καταφέρει να δώσει νόημα σε μια εργασία που συνήθως περνά απαρατήρητη. Παράλληλα, έχει μετατρέψει μια δυσάρεστη υποχρέωση σε κοινωνική δραστηριότητα για εκατοντάδες ανθρώπους.

Στη συγκεκριμένη αγροτική περιοχή, όπου δεν υπάρχει δημόσια υπηρεσία αποκομιδής απορριμμάτων, οι κάτοικοι επισκέπτονται το κέντρο για να συζητήσουν και να περάσουν χρόνο μαζί, ακόμη κι όταν δεν έχουν σκουπίδια να αφήσουν.

Η ιστορία του δείχνει πώς ένας εργαζόμενος μπορεί να διευρύνει στην πράξη τη συμβολή του. Ο Shanks συνέδεσε τη δουλειά του με την εξυπηρέτηση και την επαφή με τους ανθρώπους, μετατρέποντας την καθημερινή αγγαρεία σε πηγή υπερηφάνειας.

Νόημα στην καθημερινότητα, με το βλέμμα στην επόμενη ευκαιρία

Η εύρεση προσωπικού σκοπού δεν αυξάνει αυτομάτως τον μισθό ούτε δημιουργεί επαγγελματικές προοπτικές εκεί όπου δεν υπάρχουν. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει έναν εργαζόμενο να αντιμετωπίσει διαφορετικά την καθημερινότητά του όσο αναζητά μια καλύτερη θέση.

Για όσους εργάζονται σε απαιτητικές και χαμηλά αμειβόμενες δουλειές, το ζητούμενο παραμένει να βρουν ρόλους που αξιοποιούν τις δυνατότητές τους και τους ανταμείβουν ανάλογα. Μέχρι τότε, η ερώτηση της Όπρα —«Ποια είναι η πρόθεσή μου;»— μπορεί να τους θυμίζει ποιον στηρίζουν, τι επιδιώκουν και γιατί η προσπάθειά τους έχει αξία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ:

• Paul Wesley: Ο Stefan Salvatore του Vampire Diaries εξηγεί γιατί «δεν μπορείς να χτίσεις μια εταιρεία μόνο πάνω στην αναγνωρισιμότητα»
• Candace Bushnell: Η δημιουργός του «Sex and the City» αποκαλύπτει στο Fortune Greece τι κάνει μια γυναίκα πραγματικά ισχυρή σήμερα
• Jimmy Wales στο Fortune Greece: «Δεν μπορεί να υπάρξει επιχείρηση χωρίς εμπιστοσύνη» – Το μάθημα ηγεσίας της Wikipedia