Στη «μέγγενη» των ΗΠΑ το Ιράν: Το στρατιωτικό «στοίχημα» Τραμπ με νέο κίνδυνο κλιμάκωσης
- Ενόψει των κρίσιμων αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, η Ουάσιγκτον αποστέλλει στην περιοχή το αεροπλανοφόρο USS Theodore Roosevelt και 10.000 ναύτες και πεζοναύτες, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή από το 2003.
- Η ιρανική οικονομία δοκιμάζεται με τον πληθωρισμό να αγγίζει το 90% και το εθνικό νόμισμα (ριάλ) να έχει χάσει το 25% της αξίας του μέσα σε δύο μήνες. Τον Σεπτέμβριο, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου μηδενίστηκαν εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού.
- Αν και η δυνατότητα της Τεχεράνης να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να εξασθενεί, οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι δημιουργούν σημαντικό πολιτικό κόστος για τον Αμερικανό πρόεδρο στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Επτά μήνες μετά την έναρξη της ανοιχτής σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ηγεσία του Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή συνδυαστική πίεση. Η στρατηγική «μέγιστης πίεσης» της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, σε συνδυασμό με την ταχεία ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή, ωθεί την Τεχεράνη στα όριά της, απειλώντας τη σταθερότητα του καθεστώτος.
Το δίλημμα για την Ισλαμική Δημοκρατία είναι πλέον ξεκάθαρο: είτε θα προχωρήσει σε διπλωματικές παραχωρήσεις για να αναβιώσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες, είτε θα επιλέξει την περαιτέρω κλιμάκωση μιας σύγκρουσης που ήδη ρημάζει την εγχώρια οικονομία.
Η οικονομική ασφυξία και ο κίνδυνος αναταραχών
Οι επιπτώσεις του αμερικανικού αποκλεισμού είναι καταστροφικές για την ιρανική κοινωνία. Με τον πληθωρισμό στο 90% και το ριάλ σε ελεύθερη πτώση (απώλεια 25% έναντι του δολαρίου το τελευταίο δίμηνο), το κόστος διαβίωσης έχει εκτοξευθεί. Σύμφωνα με προκαταρκτικές εκτιμήσεις του Bloomberg, το Ιράν δεν φόρτωσε καθόλου αργό πετρέλαιο σε δεξαμενόπλοια τον Σεπτέμβριο, χάνοντας τη βασικότερη πηγή εσόδων του, ενώ οι κυρώσεις επεκτείνονται πλέον στην αυτοκινητοβιομηχανία, τους σιδηροδρόμους και τις αερομεταφορές.
Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το βάρος αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο πολιτικά. Η σύγκρουση ξεκίνησε μόλις λίγες εβδομάδες μετά τη βίαιη καταστολή εθνικών διαδηλώσεων για την ακρίβεια. Σε μια προσπάθεια να προλάβει νέες κοινωνικές εκρήξεις, η κυβέρνηση προχώρησε πρόσφατα σε διατίμηση βασικών αγαθών για έξι μήνες μέσω των δημοτικών αγορών της Τεχεράνης.
«Όλοι έχουν ένα σημείο θραύσης, και το Ιράν δεν αποτελεί εξαίρεση», τονίζει ο Bader Al-Saif, συνεργάτης του Chatham House, εξηγώντας ότι οι πρόσφατες ιρανικές προτάσεις για επταήμερη εκεχειρία και επαναφορά των πυρηνικών επιθεωρητών μαρτυρούν την εξάντληση του καθεστώτος. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η ακραία πίεση μπορεί να πυροδοτήσει «είτε παραχωρήσεις είτε ένα προληπτικό στρατιωτικό χτύπημα».
Ο έλεγχος του Ορμούζ με φόντο τις αμερικανικές κάλπες
Ιστορικά, το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του Ιράν ήταν η δυνατότητά του να απειλεί την ομαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, τη βασικότερη αρτηρία παγκόσμιας μεταφοράς ενέργειας. Ωστόσο, η κυριαρχία αυτή φαίνεται να δοκιμάζεται. Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, οι εξαγωγές αργού της Σαουδικής Αραβίας ανέκαμψαν στα 6,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Σεπτέμβριο, ενώ η συνολική ροή από τη Μέση Ανατολή έχει επιστρέψει στο 98% των προπολεμικών επιπέδων.
Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με το δικό του χρονόμετρο. Με τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου να πλησιάζουν, οι τιμές του πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές, δημιουργώντας σημαντικό πολιτικό κόστος. Για να κάμψει την ιρανική αντίσταση και να σπάσει το αδιέξοδο, το Πεντάγωνο αποστέλλει το αεροπλανοφόρο USS Theodore Roosevelt στην περιοχή. Αν δεν αποχωρήσει κάποιο από τα ήδη υπάρχοντα, οι ΗΠΑ θα διαθέτουν τρεις ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στη Μέση Ανατολή, μια επίδειξη δύναμης που έχει να εμφανιστεί από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Η Τεχεράνη φαίνεται να προετοιμάζεται για παν ενδεχόμενο. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) διαμήνυσαν ότι είναι έτοιμοι για μια «άμεση και οδυνηρή» απάντηση. Η στρατηγική της ιρανικής ηγεσίας, σύμφωνα με αξιωματούχους των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, βασίζεται στην αντοχή του χρόνου: ποντάρουν στο ότι μπορούν να απορροφήσουν τον εγχώριο πόνο περισσότερο από όσο μπορούν οι αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις να αντέξουν την παρατεταμένη ανάπτυξη σε συνθήκες ύψιστου συναγερμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
Πηγή: bloomberg.com
