Συντάξεις: Προς νέο ρεκόρ αιτήσεων το 2026 – Οι τρεις λόγοι της μεγάλης εξόδου

• Περίπου 165.000 αιτήσεις υποβλήθηκαν στο εννεάμηνο, ενώ το σύνολο του 2026 εκτιμάται ότι θα πλησιάσει τις 200.000 συνταξιοδοτήσεις.
• Τη μεγάλη έξοδο τροφοδοτούν ο φόβος για μελλοντική αύξηση των ορίων ηλικίας, ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων και η δυνατότητα εργασίας χωρίς περικοπή της σύνταξης.
• Παρά το κύμα αποχωρήσεων, ο ΕΦΚΑ αναμένεται να εμφανίσει ταμειακό πλεόνασμα €862,5 εκατ., με θετικό αποτέλεσμα και στους τρεις βασικούς κλάδους ασφάλισης.

Το 2026 εξελίσσεται σε ακόμη μία χρονιά μαζικής εξόδου των ασφαλισμένων προς τη σύνταξη. Τα στοιχεία του εννεαμήνου δείχνουν ότι στον ΕΦΚΑ έχουν ήδη υποβληθεί περίπου 165.000 αιτήσεις συνταξιοδότησης ή μεταβίβασης σύνταξης λόγω θανάτου, ενώ οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό για το έτος κοντά στις 200.000, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για νέο ρεκόρ.

Η τάση αποτυπώνεται τόσο στις αιτήσεις των ασφαλισμένων όσο και στις αναφορές εργατολόγων που χειρίζονται χιλιάδες υποθέσεις. Τρεις είναι οι βασικοί παράγοντες που φαίνεται να επιταχύνουν την έξοδο προς τη σύνταξη: η αβεβαιότητα για τα όρια ηλικίας, ο τρόπος υπολογισμού των νέων συντάξεων και η δυνατότητα των συνταξιούχων να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς περικοπή της σύνταξής τους.

Ο φόβος για αλλαγές στα όρια ηλικίας

Ο πρώτος παράγοντας είναι η ανησυχία για πιθανές αλλαγές στο ασφαλιστικό και, κυρίως, για ενδεχόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης μέσω της ρήτρας του προσδόκιμου ζωής μετά το 65ο έτος.

Η ρήτρα συνδέει, ανά τριετία, την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής με τις ηλικίες συνταξιοδότησης. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65, μπορεί να ενεργοποιείται αυτόματη αναπροσαρμογή των ηλικιακών ορίων.

Μέχρι σήμερα η ρήτρα δεν έχει εφαρμοστεί. Ο επόμενος σταθμός για την επανεξέταση των ορίων είναι το 2027, αν και η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν εξετάζει αλλαγές για τη συγκεκριμένη χρονιά.

Για το 2030, ωστόσο, θεωρείται βέβαιο ότι θα υπάρξουν μεταβολές στα όρια ηλικίας με βάση τη ρήτρα του προσδόκιμου ζωής.

Η τελευταία μεγάλη ανατροπή στο συνταξιοδοτικό τοπίο ήρθε με τον νόμο 4336/2015, ο οποίος προέβλεψε αυξήσεις στα όρια ηλικίας έως και κατά 12 έτη. Οι αλλαγές εφαρμόστηκαν σταδιακά για όσους θεμελίωναν συνταξιοδοτικό δικαίωμα από τον Αύγουστο του 2015 έως τον Δεκέμβριο του 2021.

Μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου, όσοι δεν έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα με τα ενδιάμεσα ηλικιακά όρια μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης. Διαφορετικά, το γενικό όριο διαμορφώνεται στα 67 έτη. Για τη μειωμένη σύνταξη ισχύει το 62ο έτος, με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.

Όταν τα περισσότερα χρόνια δεν φέρνουν μεγαλύτερη σύνταξη

Ο δεύτερος λόγος συνδέεται με τον τρόπο υπολογισμού των νέων συντάξεων, ο οποίος δεν εγγυάται πάντοτε ουσιαστικά μεγαλύτερο ποσό για κάθε επιπλέον έτος ασφάλισης.

Μετά τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης, η προσαύξηση της σύνταξης είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα η περαιτέρω παραμονή στην εργασία να μη θεωρείται πάντα οικονομικά συμφέρουσα.

Υπάρχει, παράλληλα, η παράμετρος της διεύρυνσης της βάσης υπολογισμού. Στον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και μετά, ο οποίος καθορίζει το ύψος της σύνταξης, προστίθενται οι αποδοχές κάθε νέου έτους εργασίας.

Αυτό μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά για ασφαλισμένους που έχουν διαστήματα ανεργίας, κυμαινόμενες αποδοχές ή καταβάλλουν χαμηλές εισφορές. Όσο περισσότερα χρόνια χαμηλών μισθών και εισφορών ενσωματώνονται στον μέσο όρο, τόσο περισσότερο μπορεί να περιορίζεται η σύνταξη που αντιστοιχεί στις συγκεκριμένες αποδοχές. Για αρκετούς ασφαλισμένους, επομένως, η παραμονή στην εργασία δεν αυξάνει απαραίτητα το τελικό ποσό στον βαθμό που θα ανέμεναν.

Εργασία χωρίς περικοπή της σύνταξης

Ο τρίτος παράγοντας είναι η δυνατότητα των συνταξιούχων να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς να υφίστανται περικοπή της σύνταξής τους κατά 60% ή 30%, όπως συνέβαινε από το 2016 έως το 2024.

Σήμερα απασχολούνται περισσότεροι από 300.000 συνταξιούχοι, με μέση ηλικία μεταξύ 62 και 65 ετών. Πολλοί επέστρεψαν ή παρέμειναν στην αγορά εργασίας, αφενός για να ενισχύσουν το εισόδημά τους και αφετέρου για να αξιοποιήσουν τα υψηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης που προβλέπονται για όσους έχουν από 37 έως 40 χρόνια ασφάλισης.

Το νέο καθεστώς καθιστά ευκολότερη την επιλογή της συνταξιοδότησης, καθώς επιτρέπει στον ασφαλισμένο να αρχίσει να λαμβάνει σύνταξη χωρίς να εγκαταλείπει υποχρεωτικά την επαγγελματική δραστηριότητα.

Έβδομη συνεχόμενη χρονιά κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ

Η αύξηση των συνταξιοδοτήσεων δοκιμάζει τις αντοχές του ασφαλιστικού συστήματος. Το 2026 είναι η έβδομη διαδοχική χρονιά κατά την οποία ο αριθμός των νέων συνταξιοδοτήσεων κινείται κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ.

Παρά τη μεγάλη έξοδο, ο ΕΦΚΑ αναμένεται να κλείσει το 2026 με πλεόνασμα. Σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση του προϋπολογισμού του, τον Οκτώβριο του 2026, το συνολικό ταμειακό αποτέλεσμα των κλάδων κύριας σύνταξης, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ εκτιμάται σε 862,5 εκατ. ευρώ.

Το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, μετά και τις υπόλοιπες δημοσιονομικές προσαρμογές, προβλέπεται ακόμη υψηλότερο, στα 954,5 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, ο κρατικός Προϋπολογισμός προβλέπει ότι το 2027 η δαπάνη για συντάξεις θα αυξηθεί κατά 1,1 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 600 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από τις αυξήσεις των συντάξεων και άλλα 500 εκατ. ευρώ από την πληρωμή των νέων συντάξεων.

Πλεονασματικοί και οι τρεις κλάδοι του ΕΦΚΑ

Θετικό ισοζύγιο αναμένεται να εμφανίσουν το 2026 και οι τρεις βασικοί κλάδοι ασφάλισης: η κύρια σύνταξη, η επικουρική ασφάλιση και οι παροχές εφάπαξ.

Το μεγαλύτερο πλεόνασμα, σε απόλυτους αριθμούς, καταγράφεται στον κλάδο της επικουρικής ασφάλισης και εκτιμάται σε 400,7 εκατ. ευρώ. Τα συνολικά έσοδα προϋπολογίζονται σε 4,61 δισ. ευρώ και τα έξοδα σε 4,21 δισ. ευρώ.

Στον κλάδο της κύριας ασφάλισης και των λοιπών παροχών, το πλεόνασμα διαμορφώνεται σε 306,7 εκατ. ευρώ μετά την τελική αναμόρφωση του Προϋπολογισμού. Τα έσοδα ανέρχονται σε 49,09 δισ. ευρώ και οι δαπάνες σε 48,79 δισ. ευρώ.

Η τελική διαμόρφωση ενσωματώνει μεταβολή ύψους 22,5 εκατ. ευρώ στις δαπάνες, η οποία περιόρισε αντίστοιχα το αρχικά προβλεπόμενο πλεόνασμα.

Θετικό παραμένει και το ισοζύγιο του κλάδου των εφάπαξ παροχών, όπου προβλέπεται πλεόνασμα 155,1 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα εκτιμώνται σε 945,4 εκατ. ευρώ και οι δαπάνες σε 790,3 εκατ. ευρώ.

Έτσι, ενώ το κύμα συνταξιοδοτήσεων συνεχίζεται με ένταση και η δημόσια δαπάνη για τις συντάξεις αυξάνεται, ο ΕΦΚΑ διατηρεί για το 2026 θετικό αποτέλεσμα και στους τρεις βασικούς κλάδους του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ισραήλ: Προβάδισμα Νετανιάχου, χωρίς αυτοδυναμία – Κλειδί τα αραβικά κόμματα
• Μητσοτάκης: «Η Ελλάδα είναι δύναμη ειρήνης, που δεν εκβιάζει, αλλά ούτε δέχεται απειλές»
• WSJ: Οι ΗΠΑ προειδοποιούν τον Κόλπο για πιθανό χτύπημα στο Ιράν μετά τις κάλπες