Μοχάμεντ Ελ Εριάν: Οι 4 μεγάλες προκλήσεις για την οικονομία των ΗΠΑ και τις αγορές

Η ανάληψη του ελέγχου του αμερικανικού Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς, μετά την εντυπωσιακή επικράτησή τους στις ενδιάμεσες εκλογές της προηγούμενης εβδομάδας, δημιουργεί νέα δεδομένα στο πολιτικό και οικονομικό σκηνικό των Ηνωμένων Πολιτειών. 

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο διεθνούς φήμης οικονομολόγος Μοχάμεντ Ελ Εριάν, η εκλογική τους νίκη συνοδεύεται από μια ιδιαίτερα απαιτητική αποστολή: να αξιοποιήσουν τη νέα πολιτική τους ισχύ, χωρίς να υπονομεύσουν την οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Οι Δημοκρατικοί καλούνται να κινηθούν σε ένα σύνθετο περιβάλλον, καθώς θα πρέπει να διαχειριστούν τόσο την πιθανότητα προεδρικών βέτο στις οικονομικές τους πρωτοβουλίες όσο και τον κίνδυνο να ενισχύσουν τη μακροπρόθεσμη αστάθεια στις αγορές. Παράλληλα, θα χρειαστεί να πείσουν τους επενδυτές ότι μπορούν να συνεργαστούν με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να ενισχύσουν την ανάπτυξη, να περιορίσουν το κόστος ζωής και να βελτιώσουν την αγοραστική δύναμη των Αμερικανών.

Σύμφωνα με τον Ελ Εριάν, η νέα πολιτική πραγματικότητα απαιτεί υπεύθυνες αποφάσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως η ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η δημοσιονομική βιωσιμότητα. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ πρέπει να διατηρήσουν την ικανότητά τους να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή οικονομία, σε μια περίοδο κατά την οποία τόσο το εσωτερικό όσο και το παγκόσμιο περιβάλλον χαρακτηρίζονται από έντονη αβεβαιότητα.

Η σημασία αυτής της αποστολής γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη η στενή σύνδεση της αμερικανικής οικονομίας με την πορεία του χρηματιστηρίου. Η ανοδική αγορά, η οποία συμπλήρωσε τέσσερα χρόνια τον προηγούμενο μήνα, έχει συμβάλει ουσιαστικά στην οικονομική δραστηριότητα. Η αύξηση του πλούτου των επενδυτών ενίσχυσε την καταναλωτική δυνατότητα των οικονομικά ισχυρότερων νοικοκυριών, ενώ παράλληλα διευκόλυνε τις επιχειρήσεις να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση για επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας.

Επιπλέον, η θετική πορεία των χρηματιστηριακών αγορών συνέβαλε στην προσέλκυση διεθνών κεφαλαίων, ενισχύοντας τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών ως κορυφαίου επενδυτικού προορισμού. Παρά τις πρόσφατες αναταράξεις στις μετοχές που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, αρκετοί επενδυτές φαίνεται να αντιμετωπίζουν τη διόρθωση ως ευκαιρία για αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων τους και μετακίνηση κεφαλαίων προς άλλους κλάδους, αντί να τη θεωρούν ένδειξη εξόδου από την αγορά.

Τέσσερα βασικά μέτωπα

Για να επιβεβαιωθούν, όμως, αυτές οι προσδοκίες, οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να κινηθούν μεθοδικά σε τέσσερα βασικά μέτωπα.

Πρώτη προτεραιότητα είναι ο περιορισμός πολιτικών της κυβέρνησης που έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στους επενδυτές τα τελευταία δύο χρόνια. Ο Ελ Εριάν αναφέρεται ειδικότερα στις παρεμβάσεις που αμφισβητούν την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), καθώς και στην ασταθή και απρόβλεπτη χρήση των δασμών ως εργαλείου οικονομικής πολιτικής.

Η προστασία της θεσμικής αυτονομίας της Fed αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την εμπιστοσύνη των αγορών. Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν πλέον τη Γερουσία, θα έχουν τη δυνατότητα να εμποδίσουν τον διορισμό προσώπων που θεωρούνται ότι θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει τον κίνδυνο πολιτικού ελέγχου της νομισματικής πολιτικής και ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την αποχώρηση του πρώην προέδρου της Fed, Τζέι Πάουελ, από το διοικητικό συμβούλιο πριν από την επίσημη λήξη της θητείας του, τον Ιανουάριο του 2028, εφόσον ο ίδιος το επιθυμεί.

Αντίθετα, η διαχείριση της εμπορικής πολιτικής και ειδικότερα των δασμών θα απαιτήσει διαπραγματεύσεις με τον πρόεδρο Τραμπ. Ωστόσο, οι Δημοκρατικοί ενδέχεται να έχουν ένα σημαντικό επιχείρημα υπέρ της συγκράτησης των δασμολογικών επιβαρύνσεων: την αυξανόμενη ανησυχία των Αμερικανών ψηφοφόρων για τον πληθωρισμό και τις επιπτώσεις του στο κόστος ζωής.

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά την ενίσχυση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της αμερικανικής οικονομίας. Όπως τονίζει ο Ελ Εριάν, η οικονομική πολιτική πρέπει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για υψηλότερη παραγωγικότητα και διατηρήσιμη ανάπτυξη, βελτιώνοντας παράλληλα το βιοτικό επίπεδο, περιορίζοντας τις ανισότητες στις ευκαιρίες και αντιμετωπίζοντας μακροχρόνιες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή.

Κομβικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια θα διαδραματίσει η τεχνητή νοημοσύνη (AI). Οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να αποφύγουν πολιτικές που θα μπορούσαν να ανακόψουν την τεχνολογική πρόοδο, τόσο στην ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης όσο και στη διάδοσή τους σε ολόκληρη την οικονομία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να υιοθετήσουν άκριτα την προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία χαρακτηρίζεται από τη λογική της ελάχιστης παρέμβασης και της ταχείας ανάπτυξης της τεχνολογίας. Αντίθετα, χρειάζεται μια πιο ισορροπημένη στρατηγική, η οποία θα διασφαλίζει την ασφαλή αξιοποίηση της AI, χωρίς να περιορίζει τις σημαντικές δυνατότητές της για την οικονομική ευημερία και την εθνική ασφάλεια.

Ο Ελ Εριάν υπογραμμίζει ότι η απαγόρευση της δημιουργίας κέντρων δεδομένων δεν αποτελεί αποτελεσματική λύση. Αντίθετα, το Κογκρέσο και οι κυβερνήτες των πολιτειών θα πρέπει να επικεντρωθούν στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου ανάπτυξής τους, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και τον επιχειρηματικό κόσμο.

Στόχος θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης με τρόπο που ενισχύει την παραγωγικότητα και τις ανθρώπινες δεξιότητες, αντί να επιταχύνει απλώς την αντικατάσταση εργαζομένων από αυτοματοποιημένα συστήματα. Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά και κοινωνική και οικονομική.

Το τρίτο μέτωπο συνδέεται άμεσα με την ανάγκη διασφάλισης της ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης, της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Όπως έχει υποστηρίξει ο Ελ Εριάν σε πρόσφατο κοινό άρθρο του με τους Άλεξ Ίμας και Τζέιμς Μανίικα στο περιοδικό Foreign Affairs, οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση των απαραίτητων προτύπων, των κανόνων εποπτείας και των μηχανισμών διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης.

Η συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων και επιχειρήσεων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο θα προστατεύει την κοινωνία και την οικονομία χωρίς να εμποδίζει την καινοτομία. Παράλληλα, μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο επανάληψης των υπερβολών της ρυθμιστικής πολιτικής της περιόδου Μπάιντεν, όταν ορισμένες παρεμβάσεις θεωρήθηκαν ότι επιβάρυναν υπέρμετρα την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Στο ίδιο πλαίσιο, το νέο Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα πρέπει να συνεργαστεί με την κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Οι δημοσιονομικές ανισορροπίες αυξάνουν τις πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες, περιορίζουν την ευελιξία της οικονομικής πολιτικής και καθιστούν το δημοσιονομικό σύστημα λιγότερο φιλικό προς την ανάπτυξη.

Ιδιαίτερα δύσκολες αναμένονται οι αποφάσεις στον τομέα της υγείας. Η επιδίωξη των Δημοκρατικών για ευρύτερη πρόσβαση των πολιτών σε προσιτές υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να συνοδεύεται από επαρκή έσοδα ή από περικοπές δαπανών σε άλλους τομείς. Πρόκειται για μια δύσκολη εξίσωση, καθώς η κοινωνική προστασία πρέπει να συνδυαστεί με τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Το τέταρτο και τελευταίο μέτωπο αφορά τη διεθνή θέση των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσο περισσότερο οι Δημοκρατικοί καταφέρνουν να προωθήσουν τις παραπάνω προτεραιότητες, τόσο μεγαλύτερα θα είναι τα περιθώρια για την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στη διεθνή σκηνή.

Η αξιοπιστία, η προβλεψιμότητα της οικονομικής πολιτικής και η διάθεση συνεργασίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποκατάσταση της διεθνούς επιρροής των ΗΠΑ. Η χώρα εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να ανακτήσει τον ρόλο του παγκόσμιου ηγέτη, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση καλύτερων οικονομικών και πολιτικών αποτελεσμάτων σε διεθνές επίπεδο.

Το συμπέρασμα του Μοχάμεντ Ελ Εριάν είναι ότι η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση για μια καλύτερη οικονομική πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Το πραγματικό στοίχημα είναι η μετατροπή της πολιτικής ισχύος σε συγκεκριμένα και διατηρήσιμα αποτελέσματα για την οικονομία, τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Ταυτόχρονα, η επιτυχία αυτής της προσπάθειας θα έχει και σαφή πολιτική διάσταση. Οι Δημοκρατικοί δεν επιδιώκουν απλώς να κεφαλαιοποιήσουν τη νίκη τους στις ενδιάμεσες εκλογές, αλλά να διαμορφώσουν τις προϋποθέσεις για μια σταθερή πολυετή οικονομική πορεία, η οποία θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και των επενδυτών.

Σε τελική ανάλυση, όπως προκύπτει από την ανάλυση του Ελ Εριάν, η μεγαλύτερη πρόκληση για τους Δημοκρατικούς είναι να αποδείξουν ότι μπορούν να συνδυάσουν την οικονομική ανάπτυξη με τη σταθερότητα, την τεχνολογική καινοτομία με την ασφάλεια και την κοινωνική πολιτική με τη δημοσιονομική υπευθυνότητα. Μια επιτυχία που θα μπορούσε όχι μόνο να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη επιρροή τους στην αμερικανική πολιτική σκηνή, αλλά και να τους φέρει σε πλεονεκτική θέση ενόψει της πολύ σημαντικότερης πολιτικής αναμέτρησης: των προεδρικών εκλογών του 2028.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Εξαγορές δισεκατομμυρίων υπό πίεση: Το νέο τοπίο στις ΗΠΑ μετά τις εκλογές
• Τράπεζες: Κέρδη 3,8 δισ. ευρώ στο εννεάμηνο και διανομές 690 εκατ. στους μετόχους
• Black Friday: Δύο στους τρεις Έλληνες ετοιμάζονται για αγορές – Πόσα θα ξοδέψουν
• Συντάξεις: Μεγαλώνει ο «κουμπαράς» των ασφαλισμένων – Στα 3,2 δισ. ευρώ τα κεφάλαια