Τα 6 σημάδια ότι το παιδί σας προσπαθεί να ευχαριστεί τους πάντες – Τι προειδοποιούν οι ψυχολόγοι
- Η υπερβολική ανάγκη αποδοχής μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση των παιδιών, δυσκολεύοντάς τα να θέτουν όρια και να εκφράζουν τις επιθυμίες τους.
- Οι ψυχολόγοι εντοπίζουν έξι χαρακτηριστικές συμπεριφορές, από τις συνεχείς συγγνώμες μέχρι τον φόβο της σύγκρουσης και την αδυναμία να πουν «όχι».
- Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και η αποδοχή των συναισθημάτων μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν υγιείς σχέσεις χωρίς να παραμερίζουν τις ανάγκες τους.
Ένα παιδί που μοιράζεται πάντα τα παιχνίδια του, αποφεύγει τις αντιρρήσεις και προσπαθεί να μην απογοητεύσει ποτέ κανέναν μπορεί να μοιάζει με το ιδανικό παράδειγμα καλής συμπεριφοράς. Ωστόσο, πίσω από τη διαρκή ευγένεια ενδέχεται να κρύβεται μια λιγότερο εμφανής δυσκολία: η ανάγκη να ευχαριστεί τους πάντες, ακόμη και εις βάρος του εαυτού του.
Η συμπεριφορά αυτή, γνωστή ως people-pleasing, χαρακτηρίζεται από την τάση ενός ατόμου να δίνει προτεραιότητα στις επιθυμίες και τις προσδοκίες των άλλων, παραμερίζοντας συστηματικά τις δικές του ανάγκες.
Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας που μίλησαν στο Parents, όταν το συγκεκριμένο μοτίβο εμφανίζεται ήδη από την παιδική ηλικία, μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση, την ικανότητα θέσπισης προσωπικών ορίων και τον τρόπο με τον οποίο το παιδί δημιουργεί σχέσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι αν ένα παιδί είναι ευγενικό ή πρόθυμο να βοηθήσει, αλλά αν αισθάνεται ότι πρέπει να ικανοποιεί τους άλλους για να γίνει αποδεκτό.
Πότε η ευγένεια γίνεται πρόβλημα
Η καλοσύνη και η ενσυναίσθηση αποτελούν σημαντικά χαρακτηριστικά που οι γονείς επιδιώκουν να καλλιεργήσουν στα παιδιά τους.
Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε ένα παιδί που επιλέγει να βοηθήσει κάποιον και σε ένα παιδί που αισθάνεται υποχρεωμένο να το κάνει, επειδή φοβάται την απόρριψη.
Η οικογενειακή θεραπεύτρια Νίνα Γουέστμπρουκ εξηγεί ότι τα παιδιά που προσπαθούν διαρκώς να ευχαριστούν τους άλλους μπορεί σταδιακά να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις δικές τους επιθυμίες.
Όπως επισημαίνει, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να περιορίσει την αυτοπεποίθησή τους και να δυσκολέψει την ικανότητά τους να λένε «όχι» ή να υπερασπίζονται τον εαυτό τους μεγαλώνοντας.
Σε περιπτώσεις όπου το μοτίβο γίνεται χρόνιο, μπορεί να συνδεθεί με άγχος, συναισθηματική εξάντληση και δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Αντίστοιχα, ο ψυχολόγος Τζόζεφ Λάινο, από το NYU Langone, σημειώνει ότι η διαρκής αναζήτηση επιβεβαίωσης από τρίτους μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση και την ανάπτυξη υγιών προσωπικών ορίων.
Τα 6 σημάδια που πρέπει να προσέχουν οι γονείς
Σύμφωνα με τον Τζόζεφ Λάινο, υπάρχουν έξι συμπεριφορές που μπορεί να υποδηλώνουν ότι ένα παιδί προσπαθεί υπερβολικά να κερδίσει την αποδοχή των άλλων.
- Ζητά συνεχώς συγγνώμη, ακόμη και χωρίς λόγο
Το παιδί απολογείται ακόμη και για καταστάσεις στις οποίες δεν έχει κάνει κάποιο λάθος. Μπορεί να αισθάνεται ότι ευθύνεται για τη δυσαρέσκεια των άλλων ή ότι πρέπει να αποκαταστήσει την ισορροπία κάθε φορά που κάποιος εκφράζει αρνητικά συναισθήματα.
- Αναζητά διαρκώς επιβεβαίωση
Ρωτά επανειλημμένα αν έκανε κάτι σωστά, αν η συμπεριφορά του ήταν αποδεκτή ή αν κάποιος είναι θυμωμένος μαζί του.
Ερωτήσεις όπως «Το έκανα καλά;», «Είσαι θυμωμένος μαζί μου;» ή «Είναι όλα εντάξει;» μπορεί να αντανακλούν έντονη ανάγκη επιβεβαίωσης.
- Δυσκολεύεται να πει «όχι»
Αποδέχεται αιτήματα ακόμη και όταν δεν θέλει να συμμετάσχει σε κάποια δραστηριότητα ή να παραχωρήσει κάτι που του ανήκει.
Ο φόβος μήπως απογοητεύσει τους άλλους μπορεί να το οδηγήσει να παραμερίζει τις προσωπικές του επιθυμίες.
- Αλλάζει τη συμπεριφορά του για να γίνει αρεστό
Μπορεί να προσποιείται ότι του αρέσει κάτι, όπως ένα μουσικό είδος ή μια δραστηριότητα, μόνο και μόνο για να ταιριάξει με την παρέα του.
Η ανάγκη κοινωνικής αποδοχής υπερισχύει σταδιακά της αυθεντικής έκφρασης των προτιμήσεών του.
- Αποφεύγει τις συγκρούσεις με κάθε τρόπο
Το παιδί προτιμά να συμφωνεί με τους άλλους, ακόμη κι όταν έχει διαφορετική άποψη.
Ενδέχεται να θεωρεί ότι οποιαδήποτε διαφωνία θα προκαλέσει θυμό, απόρριψη ή απώλεια της σχέσης του με κάποιον.
- Δεν μπορεί να θέσει προσωπικά όρια
Αναλαμβάνει περισσότερες υποχρεώσεις από όσες μπορεί να διαχειριστεί ή επιτρέπει στους άλλους να καθορίζουν συνεχώς τη συμπεριφορά του.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική πίεση και συναισθηματική εξάντληση, ιδιαίτερα όταν φοβάται ότι η άρνησή του θα απογοητεύσει κάποιον.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι οι συγκεκριμένες συμπεριφορές δεν αποτελούν από μόνες τους διάγνωση. Το ζήτημα είναι κατά πόσο εμφανίζονται συστηματικά και επηρεάζουν την ευημερία και την αυτονομία του παιδιού.
Γιατί ορισμένα παιδιά προσπαθούν να ευχαριστούν τους πάντες
Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία πίσω από την ανάπτυξη αυτής της συμπεριφοράς.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, το οικογενειακό περιβάλλον, η ανατροφή, οι προσωπικές εμπειρίες και η αυτοπεποίθηση μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αναζητά αποδοχή.
Σε περιβάλλοντα όπου δίνεται υπερβολική έμφαση στην τελειότητα ή στην επίτευξη υψηλών επιδόσεων, τα παιδιά μπορεί να αισθανθούν ότι πρέπει να ανταποκρίνονται διαρκώς σε αυξημένες προσδοκίες.
Αντίστοιχα, όταν ένα περιβάλλον χαρακτηρίζεται από ένταση ή απρόβλεπτες αντιδράσεις, ορισμένα παιδιά μπορεί να μάθουν να αποφεύγουν τις διαφωνίες προκειμένου να διατηρούν την ηρεμία.
Η Νίνα Γουέστμπρουκ επισημαίνει ότι το people-pleasing μπορεί να αρχίσει όταν ένα παιδί συνδέει την αίσθηση ότι είναι αγαπητό με την ανάγκη να συμπεριφέρεται πάντα «σωστά».
Έτσι, η υπερβολική προσαρμογή στις επιθυμίες των άλλων μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε σταθερό μοτίβο συμπεριφοράς.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο στόχος δεν είναι να περιοριστεί η ευγένεια ή η ενσυναίσθηση, αλλά να μάθει το παιδί ότι μπορεί να είναι καλό με τους άλλους χωρίς να αγνοεί τον εαυτό του.
Ο Τζόζεφ Λάινο προτείνει στους γονείς να ενισχύουν την ικανότητα των παιδιών να εκφράζουν τις ανάγκες τους και να διαφωνούν με σεβασμό.
Μεταξύ των πρακτικών που μπορούν να βοηθήσουν περιλαμβάνονται:
- Να μάθουν στα παιδιά να λένε «όχι», χωρίς να αισθάνονται ενοχές όταν θέτουν λογικά προσωπικά όρια.
- Να επιβραβεύουν την αυτονομία και την ειλικρίνεια, και όχι μόνο τη συμμόρφωση ή τη διάθεση να βοηθούν.
- Να αποδέχονται τα αρνητικά συναισθήματα, δημιουργώντας ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο το παιδί μπορεί να εκφράσει θυμό, στενοχώρια ή απογοήτευση.
- Να αποθαρρύνουν τις περιττές συγγνώμες, εξηγώντας ότι δεν χρειάζεται να απολογείται κάποιος επειδή έχει διαφορετική άποψη ή αισθάνεται άβολα.
- Να δείχνουν ότι η αγάπη δεν εξαρτάται από τις επιδόσεις ή τη συμπεριφορά, υπενθυμίζοντας ότι τα λάθη αποτελούν φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης.
Η ενίσχυση αυτών των δεξιοτήτων μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην προσωπική τους κρίση και να δημιουργούν πιο ισορροπημένες σχέσεις.
Πότε χρειάζεται η βοήθεια ειδικού
Η τάση ενός παιδιού να ευχαριστεί τους άλλους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα.
Ωστόσο, οι ειδικοί συστήνουν στους γονείς να αναζητούν επαγγελματική καθοδήγηση όταν η συμπεριφορά αυτή επηρεάζει σημαντικά την αυτοεκτίμηση, αυξάνει το άγχος ή δυσκολεύει την καθημερινότητα του παιδιού.
Ενδείξεις που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή είναι ο έντονος φόβος μήπως κάνει κάποιο λάθος, η συνεχής ανάληψη ευθυνών που δεν του αναλογούν, η αδυναμία να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή η ανοχή σε εκφοβιστικές συμπεριφορές.
Ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, να εκφράζει τις ανάγκες του και να δημιουργεί υγιή όρια.
Το σημαντικότερο μήνυμα των ψυχολόγων είναι ότι ένα παιδί δεν χρειάζεται να συμφωνεί με όλους ή να είναι πάντα τέλειο για να αξίζει αγάπη και αποδοχή. Η πραγματική αυτοπεποίθηση καλλιεργείται όταν αισθάνεται ασφαλές να είναι ο εαυτός του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Το Χάρβαρντ έφτιαξε ψηφιακούς κλώνους των καθηγητών του – Πώς εκπαιδεύουν νέους επιχειρηματίες
- «Τα Φιλαράκια»: Πόσα εκατομμύρια συνεχίζουν να κερδίζουν οι πρωταγωνιστές 20 χρόνια μετά το φινάλε
- «Σκεφτείτε τι θέλετε να γράφει η νεκρολογία σας»: Το πιο δυνατό μάθημα ζωής του Γουόρεν Μπάφετ στα 95 του
