Έχουν 700 δισ. δολάρια, αλλά όχι τον έλεγχο: Οι Ρώσοι μεγιστάνες σχεδιάζουν την επόμενη ημέρα χωρίς τον Πούτιν
- 16/11/2026, 10:40
- SHARE
Στη Ρωσία, μια περιουσία δισεκατομμυρίων δεν εξασφαλίζει θέση στο τραπέζι των πολιτικών αποφάσεων. Οι ισχυρότεροι επιχειρηματίες της χώρας έχουν διατηρήσει —και σε αρκετές περιπτώσεις ενισχύσει— τον πλούτο τους, αλλά έχουν χάσει τη δυνατότητα να επηρεάζουν την κατεύθυνσή της. Τώρα, ορισμένοι αρχίζουν να συζητούν πώς θα μπορούσε να αλλάξει αυτή η εξίσωση μετά τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του BBC, στους κύκλους της ρωσικής οικονομικής ελίτ γίνονται διακριτικές συζητήσεις για τη μελλοντική κατανομή της εξουσίας. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις οργανωμένου σχεδίου ανατροπής ή επικείμενης αποχώρησης του Ρώσου προέδρου. Η δυσαρέσκεια συνυπάρχει με τον φόβο και οι φιλοδοξίες των μεγιστάνων αφορούν κυρίως τη θέση τους σε μια μελλοντική μετάβαση.
Για τους ίδιους, το διακύβευμα είναι συγκεκριμένο: μεγαλύτερη ασφάλεια για τις περιουσίες τους, πιο προβλέψιμοι κανόνες και ουσιαστικός λόγος στις αποφάσεις που καθορίζουν το επιχειρηματικό τους μέλλον.
Περιουσίες 700 δισ. δολαρίων, περιορισμένη επιρροή
Η αντίφαση αποτυπώνεται στους αριθμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Forbes που παραθέτει το δημοσίευμα, η Ρωσία διαθέτει 155 δισεκατομμυριούχους, με συνολική περιουσία κοντά στα 700 δισ. δολάρια, παρά τον πόλεμο και τις δυτικές κυρώσεις.
Αυτή η οικονομική ισχύς, όμως, δεν μεταφράζεται σε πολιτική αυτονομία. Όπως εξηγεί στο BBC ο εξόριστος Ρώσος πολιτικός και αναλυτής Ντμίτρι Νεκράσοφ, η σχέση τους με τον Πούτιν στηρίζει τον πλούτο τους, χωρίς ο πλούτος τους να τους δίνει αντίστοιχη εξουσία πάνω του.
Η απόσταση από τη δεκαετία του 1990 είναι μεγάλη. Τότε, οι επιχειρηματίες που απέκτησαν τεράστια περιουσιακά στοιχεία μέσα από τις μετασοβιετικές ιδιωτικοποιήσεις μπορούσαν να επηρεάζουν κυβερνήσεις και πολιτικές επιλογές.
Με την άνοδό του στην εξουσία το 2000, ο Πούτιν περιόρισε δραστικά αυτόν τον ρόλο. Η περίπτωση του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, ο οποίος συγκρούστηκε δημόσια μαζί του και πέρασε δέκα χρόνια στη φυλακή, καταδικασμένος για οικονομικά αδικήματα που ο ίδιος αρνήθηκε, παραμένει σημείο αναφοράς για τις σχέσεις Κρεμλίνου και επιχειρηματικής ελίτ.
Η νέα ισορροπία έγινε ιδιαίτερα ορατή στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Λίγες ώρες μετά την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, ο Πούτιν συγκέντρωσε στο Κρεμλίνο δεκάδες κορυφαίους επιχειρηματίες και τους ζήτησε να συνεργαστούν με την κυβέρνηση για τη στήριξη της οικονομίας. Κανείς δεν εξέφρασε αντίρρηση.
Τα τρία σενάρια για τη διαδοχή
Το BBC παρουσιάζει τρεις πιθανές κατευθύνσεις για τη Ρωσία μετά τον Πούτιν, ο οποίος συμπλήρωσε τον Οκτώβριο τα 74 χρόνια.
Η πρώτη είναι μια δημοκρατική μετάβαση, με περισσότερες πολιτικές ελευθερίες και πραγματικό κομματικό ανταγωνισμό. Στην ανάλυση που μεταφέρει το δημοσίευμα, αποτελεί το λιγότερο πιθανό ενδεχόμενο, λόγω της αποδυνάμωσης των δημοκρατικών θεσμών.
Η δεύτερη είναι η συνέχιση του αυταρχικού μοντέλου με νέο ηγέτη. Η εξόριστη Ρωσίδα αναλύτρια Αλεξάνδρα Προκοπένκο εκτιμά ότι ένας διάδοχος θα ήταν αρχικά πιο αδύναμος, καθώς δεν θα διέθετε την επιρροή και τον έλεγχο που έχει οικοδομήσει ο Πούτιν επί δεκαετίες.
Η τρίτη είναι μια μορφή «ολιγαρχικής δημοκρατίας», στην οποία ισχυρές επιχειρηματικές και πολιτικές ομάδες θα μοιράζονται την εξουσία. Πρόκειται για μια προοπτική ιδιαίτερα ελκυστική για μεγιστάνες που επιθυμούν να ανακτήσουν επιρροή και να περιορίσουν την αβεβαιότητα γύρω από την ιδιοκτησία τους.
Όπως εξηγεί η Προκοπένκο, αρκετοί νοσταλγούν μια περίοδο κατά την οποία η γνώμη τους είχε βάρος και οι κανόνες του παιχνιδιού ήταν περισσότερο κατανοητοί.
Το μήνυμα του «βασιλιά των λιπασμάτων»
Μια σπάνια δημόσια ένδειξη αυτών των προβληματισμών έδωσε ο Αντρέι Μέλνιτσενκο. Σε συνέντευξή του στον Economist, ο επιχειρηματίας που είναι γνωστός ως ο «βασιλιάς των λιπασμάτων» υποστήριξε ότι η Ρωσία χρειάζεται μεγαλύτερο άνοιγμα στον κόσμο και αλλαγές προς τον τερματισμό της μονοπρόσωπης διακυβέρνησης.
Δεν ζήτησε την αποχώρηση του Πούτιν, ενώ επανέλαβε και επίσημες θέσεις του Κρεμλίνου για τον πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, η παρέμβασή του ξεχώρισε, δεδομένης της επιφυλακτικότητας με την οποία τοποθετούνται δημόσια επιχειρηματίες του μεγέθους του.
Ο δημοσιογράφος Αρκάντι Οστρόφσκι, που πραγματοποίησε τη συνέντευξη, εκτιμά ότι οι απόψεις του ενδέχεται να αντανακλούν ευρύτερους προβληματισμούς στην οικονομική ελίτ: την αίσθηση ότι ο πόλεμος έχει οδηγήσει τη χώρα σε αδιέξοδο, περιορίζοντας τις μελλοντικές προοπτικές της.
Η δυσαρέσκεια σταματά εκεί όπου αρχίζει ο φόβος
Ακόμη και το λεξιλόγιο των ιδιωτικών συνομιλιών φαίνεται να αλλάζει. Σύμφωνα με την Προκοπένκο, κάποιοι επιχειρηματίες έχουν αντικαταστήσει προσωνύμια όπως «αφεντικό» και «πρώτος» με το «Ντεντ», δηλαδή «παππούς» ή «γέρος».
Η αλλαγή ύφους δεν σημαίνει ετοιμότητα για σύγκρουση. Ο πρώην επενδυτής στη Ρωσία και επικριτής του Κρεμλίνου Μπιλ Μπράουντερ υποστηρίζει στο BBC ότι οι μεγιστάνες φοβούνται ακόμη και για τη ζωή τους εάν αμφισβητήσουν τον πρόεδρο.
Ορισμένοι καλλιεργούν σχέσεις με υπουργούς και στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας, επιχειρώντας να προετοιμαστούν για τις επόμενες ισορροπίες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Νεκράσοφ, μια πιο αποφασιστική κίνηση παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- DBRS στο Fortune Greece: Τι θα ξεκλειδώσει τον επόμενο γύρο αναβαθμίσεων για τις ελληνικές τράπεζες
- Γεωργιάδης στο Fortune Greece: Τι λέει για τους φόρους σε καπνικά, αλκοόλ και προϊόντα με ζάχαρη ή αλάτι
- Τεχνητή νοημοσύνη: Η Ελλάδα των δύο ταχυτήτων – Το χάσμα 37% με 7% που απειλεί την ανταγωνιστικότητα