El Niño: Πώς απειλεί να φέρει νέα ενεργειακή πίεση στην Ευρώπη

• Η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί έως και 15 εκατ. επιπλέον τόνους LNG έως τον Ιούνιο του 2027, ακόμη και εάν το El Niño οδηγήσει σε ηπιότερες θερμοκρασίες.
• Η ξηρασία και οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις απειλούν υδροηλεκτρικές, πυρηνικές και άλλες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που εξαρτώνται από το νερό.
• Οι περιορισμοί στη Διώρυγα του Παναμά και οι πιέσεις σε χώρες όπως η Ινδία δείχνουν ότι το El Niño μπορεί να πλήξει ταυτόχρονα παραγωγή, ζήτηση και μεταφορές ενέργειας.

Το El Niño εξελίσσεται σε έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, καθώς ένα ιδιαίτερα ισχυρό επεισόδιο στον Ειρηνικό απειλεί να επηρεάσει όχι μόνο τη ζήτηση για φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και την ίδια την παραγωγή και μεταφορά ενέργειας.

Για την Ευρώπη, η αρχική προσδοκία ότι ένα ισχυρό El Niño θα μπορούσε να αποδειχθεί ευνοϊκό, φέρνοντας έναν ηπιότερο χειμώνα και περιορίζοντας τη ζήτηση φυσικού αερίου, αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη.

Οι πιέσεις στα αποθέματα, η ανάγκη για περισσότερες εισαγωγές LNG, η αυξανόμενη εξάρτηση των ενεργειακών συστημάτων από τη διαθεσιμότητα νερού και οι διαταραχές στις διεθνείς μεταφορές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ευάλωτο περιβάλλον ενόψει του επόμενου χειμώνα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ρουμανία, όπου η χαμηλή στάθμη του Δούναβη οδήγησε τον Αύγουστο στην πλήρη διακοπή λειτουργίας του πυρηνικού εργοστασίου Cernavoda.

Η Cernavoda και ο κρίσιμος ρόλος του νερού

Η Ρουμανία δαπάνησε περισσότερα από 2 εκατ. ευρώ μέσα στον Αύγουστο σε μια ασυνήθιστη επιχείρηση στον Δούναβη, η οποία περιλάμβανε ανατινάξεις βράχων, εκβάθυνση της κοίτης και βύθιση φορτηγίδων γεμάτων πέτρες.

Στόχος ήταν να διοχετευθεί περισσότερο νερό προς το πυρηνικό εργοστάσιο της Cernavoda, ώστε να διασφαλιστεί η απαραίτητη ψύξη των αντιδραστήρων.

Οι παρεμβάσεις, ωστόσο, δεν ήταν αρκετές. Στις 13 Αυγούστου, η κρατική Nuclearelectrica ξεκίνησε την ελεγχόμενη διακοπή λειτουργίας και του δεύτερου αντιδραστήρα, καθώς η στάθμη του Δούναβη είχε πέσει σε επίπεδα που δεν επέτρεπαν ασφαλή λειτουργία.

Ο πρώτος αντιδραστήρας είχε ήδη τεθεί εκτός λειτουργίας από τα τέλη Ιουλίου, με αποτέλεσμα η Cernavoda να βρεθεί για πρώτη φορά από το 2003 ολόκληρη εκτός δικτύου.

Υπό κανονικές συνθήκες, το εργοστάσιο καλύπτει περίπου το 20% της ηλεκτροπαραγωγής της Ρουμανίας.

Η πίεση ήταν τέτοια ώστε η κυβέρνηση ζήτησε από μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές να μειώσουν την κατανάλωσή τους. Τα εργοστάσια των Dacia και Ford ανέστειλαν προσωρινά την παραγωγή τους τον Αύγουστο, περιορίζοντας, σύμφωνα με την κυβέρνηση, τη ζήτηση κατά περίπου 200 MW.

Το συγκεκριμένο επεισόδιο δεν συνδέεται άμεσα με το El Niño, ωστόσο αναδεικνύει ένα ολοένα σημαντικότερο πρόβλημα: την εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τη διαθεσιμότητα νερού.

Ένα εξαιρετικά ισχυρό El Niño

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) εκτιμά ότι το El Niño θα συνεχίσει να ενισχύεται την περίοδο Αυγούστου-Οκτωβρίου.

Οι αποκλίσεις στη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας σε κρίσιμες περιοχές του κεντρικού και ανατολικού Ισημερινού Ειρηνικού αναμένεται να ξεπεράσουν τους 2,9 βαθμούς Κελσίου.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα αναπτυχθεί θετική φάση του Indian Ocean Dipole, η οποία μπορεί να ενισχύσει τις μεταβολές στις βροχοπτώσεις γύρω από τον Ινδικό Ωκεανό.

Η ένταση των προβλέψεων έχει οδηγήσει στη χρήση του όρου «super El Niño», αν και πρόκειται για δημοσιογραφικό και όχι επίσημα αναγνωρισμένο επιστημονικό χαρακτηρισμό.

Σε κάθε περίπτωση, τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ένα φαινόμενο ικανό να μεταβάλει σημαντικά τα μοτίβα θερμοκρασίας, βροχοπτώσεων και ανέμων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Γιατί το El Niño δεν αρκεί για να μειώσει τις ανάγκες LNG της Ευρώπης

Για την Ευρώπη, ένα ηπιότερο χειμερινό κλίμα θα μπορούσε θεωρητικά να μειώσει τη ζήτηση για φυσικό αέριο.

Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της Rystad Energy που επικαλείται το Oilprice, οι θερμοκρασίες θα έπρεπε να κινηθούν τουλάχιστον 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο για να επιστρέψει η ζήτηση LNG περίπου στα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς.

Πρόκειται για εξαιρετικά σπάνιο σενάριο, το οποίο έχει καταγραφεί μόλις δύο φορές τα τελευταία 25 χρόνια.

Στο βασικό σενάριο της Rystad, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου εκτιμάται ότι θα βρίσκονται περίπου στο 76% την 1η Νοεμβρίου.

Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να εισαγάγει περίπου 15 εκατ. τόνους περισσότερο LNG σε ετήσια βάση έως τον Ιούνιο του 2027, προκειμένου να καλύψει τα χαμηλότερα αποθέματα και τις μειωμένες ροές που συνδέονται με τις αναταράξεις στη Μέση Ανατολή.

Ακόμη και σε ένα πιο ήπιο σενάριο El Niño, με θερμοκρασίες περίπου 1 βαθμό πάνω από τον μέσο όρο, η Ευρώπη θα εξακολουθούσε να χρειάζεται τουλάχιστον 7 εκατ. επιπλέον τόνους LNG.

Με άλλα λόγια, το El Niño μπορεί να προσφέρει ανακούφιση στη ζήτηση, αλλά δύσκολα αρκεί για να εξαλείψει τις πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.

Η μεγαλύτερη απειλή βρίσκεται στην προσφορά

Οι σημαντικότερες επιπτώσεις του El Niño ενδέχεται να εμφανιστούν στην πλευρά της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ιδιαίτερα ευάλωτη είναι η υδροηλεκτρική παραγωγή, η οποία εξαρτάται άμεσα από τις βροχοπτώσεις και τη στάθμη των ταμιευτήρων.

Η Κολομβία, για παράδειγμα, καλύπτει έως και το 70% της ηλεκτροπαραγωγής της από υδροηλεκτρικές μονάδες. Κατά το ισχυρό El Niño του 2015-2016, τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες μειώθηκαν κατά 60%-70%.

Αντίστοιχες πιέσεις έχουν εμφανιστεί και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως το Εκουαδόρ, όπου η ξηρασία έχει οδηγήσει στο παρελθόν σε περιορισμούς ηλεκτροδότησης.

Συνολικά, περίπου το ήμισυ της ηλεκτροπαραγωγής στη Λατινική Αμερική προέρχεται από υδροηλεκτρικά έργα, καθιστώντας την περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη στις αλλαγές των βροχοπτώσεων.

Ακόμη και η ηλιακή ενέργεια δεν είναι πλήρως προστατευμένη, καθώς σε ορισμένες περιοχές το El Niño μπορεί να αυξήσει τη νέφωση και να μειώσει την ηλιακή ακτινοβολία, περιορίζοντας την απόδοση των φωτοβολταϊκών.

Ινδία: Περισσότερη ζήτηση, λιγότερη παραγωγή από ΑΠΕ

Ακόμη πιο σύνθετη είναι η εικόνα στην Ινδία, όπου το El Niño μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα την προσφορά και τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.

Ανάλυση του Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) για την περίοδο Ιουλίου 2026-Ιουνίου 2027 εκτιμά ότι οι ασθενέστεροι άνεμοι και οι χαμηλότερες βροχοπτώσεις μπορούν να περιορίσουν την αιολική και υδροηλεκτρική παραγωγή.

Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν τη χρήση κλιματιστικών, ενισχύοντας σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.

Μόνο η πρόσθετη κατανάλωση για ψύξη θα μπορούσε να φτάσει περίπου τις 10 TWh, ενώ σε συνδυασμό με τις απώλειες στις ΑΠΕ το συνολικό κενό παραγωγής μπορεί να πλησιάσει τις 18 TWh.

Στο δυσμενέστερο σενάριο, η πρόσθετη παραγωγή από ορυκτά καύσιμα θα μπορούσε να φτάσει κοντά στις 24 TWh.

Ο άνθρακας θεωρείται ο πιθανότερος υποψήφιος για την κάλυψη του κενού, γεγονός που σημαίνει ότι ένα ακραίο κλιματικό φαινόμενο μπορεί βραχυπρόθεσμα να οδηγήσει σε μεγαλύτερη χρήση ορυκτών καυσίμων.

Νέες πιέσεις στη Διώρυγα του Παναμά

Οι επιπτώσεις δεν σταματούν στην παραγωγή.

Το El Niño απειλεί να επηρεάσει και τις θαλάσσιες μεταφορές ενέργειας, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη Διώρυγα του Παναμά.

Η αρμόδια Αρχή ανακοίνωσε νέους περιορισμούς στο επιτρεπόμενο βύθισμα των πλοίων στις διώρυγες Neopanamax.

Από τις 26 Αυγούστου το μέγιστο επιτρεπόμενο βύθισμα μειώνεται στα 48 πόδια και από τις 3 Σεπτεμβρίου στα 47,5 πόδια, καθώς μειώνονται τα διαθέσιμα αποθέματα νερού στη λίμνη Gatun.

Πρόκειται για την τέταρτη και πέμπτη αντίστοιχα προσαρμογή μέσα στο 2026.

Οι περιορισμοί αφορούν άμεσα όχι μόνο τα containerships αλλά και τα πλοία μεταφοράς LNG και LPG.

Εάν οι συνθήκες επιδεινωθούν, τα πλοία ενδέχεται να χρειαστεί να μεταφέρουν μικρότερα φορτία ή να ακολουθούν μεγαλύτερες διαδρομές, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς και τις τιμές ενέργειας.

Η θετική πλευρά για τις ΗΠΑ

Το El Niño δεν έχει μόνο αρνητικές επιπτώσεις.

Ένα ισχυρό επεισόδιο τείνει να περιορίζει τον σχηματισμό τροπικών κυκλώνων στον Ατλαντικό, μειώνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο διακοπών στην παραγωγή πετρελαίου και LNG στον Κόλπο του Μεξικού.

Η NOAA, στην επικαιροποιημένη πρόβλεψή της στις 6 Αυγούστου, ανέβασε στο 75% την πιθανότητα η φετινή περίοδος τυφώνων να εμφανίσει δραστηριότητα χαμηλότερη από τα κανονικά επίπεδα.

Η πρόβλεψη κάνει λόγο για επτά έως 13 τροπικές καταιγίδες με όνομα, δύο έως έξι τυφώνες και έως δύο μεγάλους τυφώνες.

Για τις ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο του Μεξικού, αυτό θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο διακοπών στην παραγωγή και τις εξαγωγές.

Ο καιρός γίνεται παράγοντας προσφοράς ενέργειας

Το τελικό αποτέλεσμα του El Niño στις αγορές παραμένει δύσκολο να προβλεφθεί.

Η αντίληψη ότι το φαινόμενο θα φέρει απλώς ηπιότερο χειμώνα στην Ευρώπη και χαμηλότερη ζήτηση φυσικού αερίου αποδεικνύεται υπερβολικά απλουστευμένη.

Το ίδιο φαινόμενο μπορεί να περιορίσει την υδροηλεκτρική και αιολική παραγωγή, να αυξήσει τη ζήτηση για ψύξη, να ενισχύσει τη χρήση άνθρακα και φυσικού αερίου και να δημιουργήσει προβλήματα σε κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους.

Η περίπτωση της Cernavoda, έστω και αν οφείλεται σε διαφορετικούς κλιματικούς μηχανισμούς, δείχνει πόσο γρήγορα ένα πρόβλημα νερού μπορεί να εξελιχθεί σε ενεργειακή κρίση.

Το βασικό μήνυμα για τις αγορές ενόψει του επόμενου χειμώνα είναι ότι ο καιρός δεν επηρεάζει πλέον μόνο τη ζήτηση ενέργειας. Μπορεί να περιορίσει και την ίδια τη δυνατότητα παραγωγής και μεταφοράς της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το μεγάλο σχέδιο για το στεγαστικό: Πώς η κυβέρνηση θέλει να ανοίξει 880.000 κλειστά σπίτια
• Σε ισχύ το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ: Τι αλλάζει σε φωτοβολταϊκά, αιολικά και Natura
• Η δεύτερη ψηφιακή επανάσταση: Γιατί η Ευρώπη δεν αντέχει ακόμη μία ήττα
• Γιατί η απόλυτη αισιοδοξία είναι… ανησυχητική – Η Wall Street ποντάρει στο τέλειο σενάριο