ΕΤΕ: Η «ακτινογραφία» του ιστορικού πλεονάσματος 4,9% – Το στοίχημα του δημόσιου χρέους

• Το πρωτογενές πλεόνασμα άγγιξε το 4,9% του ΑΕΠ το 2025, καταγράφοντας την υψηλότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
• Σωρευτική αύξηση 27,1 δισ. ευρώ από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές την περίοδο 2022-2025, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της ΕΕ.
• Οι ηλεκτρονικές πληρωμές εκτινάχθηκαν στο 30% του ΑΕΠ, κλείνοντας τη «στρόφιγγα» της φοροδιαφυγής.

Η Ελλάδα συνεχίζει να εκπλήσσει θετικά τις αγορές και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, καταγράφοντας για τέταρτο συνεχόμενο έτος ισχυρότατες δημοσιονομικές επιδόσεις. Σύμφωνα με τη νέα ανάλυση της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας (ΕΤΕ), η χώρα πέτυχε το 2025 πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ. Πρόκειται για το υψηλότερο ιστορικά ποσοστό με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και το μεγαλύτερο στην ΕΕ για την περασμένη χρονιά.

Η δυναμική αυτή διατηρείται αμείωτη και το 2026. Ήδη στο πρώτο τετράμηνο, το πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης αυξήθηκε κατά 1,4 δισ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, προδιαγράφοντας ετήσιο πλεόνασμα κοντά στο 4,0% του ΑΕΠ, αισθητά υψηλότερο από τον στόχο του 3,2% που είχε τεθεί στην Ετήσια Έκθεση Προόδου. Για το 2027, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πλεόνασμα 3,5%, καταρρίπτοντας ξανά τον αρχικό σχεδιασμό.

ΦΠΑ: Ο μεγάλος πρωταγωνιστής της ανάπτυξης

Τα φορολογικά έσοδα αποτέλεσαν τον κύριο «αιμοδότη» αυτής της επιτυχίας, ερμηνεύοντας περίπου τα 2/3 της σωρευτικής υπεραπόδοσης. Συνολικά, τα έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές αυξήθηκαν κατά 27,1 δισ. ευρώ (+37,8%) στο διάστημα 2022-2025, φτάνοντας στο 40% του ΑΕΠ.

Ειδικά ο ΦΠΑ αποτέλεσε τον πιο κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας. Τα έσοδα αυξάνονταν κατά 12% ετησίως την τελευταία τετραετία, φτάνοντας το 9,5% του ΑΕΠ το 2025 (έναντι 7,2% στην ΕΕ). Η αύξηση αυτή δεν προήλθε από αλλαγές συντελεστών, αλλά από μια σειρά δομικών παραγόντων:

• Ιδιωτική κατανάλωση: Η αύξηση της κατανάλωσης σε σταθερές τιμές (+4,0% ετησίως) πρόσθεσε περίπου 0,7% του ΑΕΠ στα έσοδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ιδιωτική κατανάλωση στην Ελλάδα αποτελεί το 69% του ΑΕΠ, έναντι 53% στην ΕΕ.

• Τουριστική έκρηξη: Η άνοδος του εισερχόμενου τουρισμού (+25,0% ετησίως) απέφερε επιπλέον 300 εκατ. ευρώ τον χρόνο από τις δαπάνες των μη κατοίκων.

• Καταναλωτικές συνήθειες: Η στροφή της δαπάνης προς υπηρεσίες και διαρκή αγαθά με υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ προσέθεσε επιπλέον 0,1 ποσοστιαίες μονάδες.

• Φορολογική συμμόρφωση: Το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ» συρρικνώθηκε εντυπωσιακά κάτω από το 10% το 2025 (από 25% το 2018), συγκλίνοντας με τα ευρωπαϊκά δεδομένα και αποφέροντας σωρευτικά 1,5 δισ. ευρώ την περίοδο 2022-2025.

Το «παράδοξο» των φυσικών προσώπων και οι νέες φοροελαφρύνσεις

Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων κατέγραψαν μέση ετήσια άνοδο 13,2% τη διετία 2024-2025. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση των πραγματικών αποδοχών κατά 1,7% ετησίως και την ενίσχυση της απασχόλησης κατά 2,5%.

Παρά την αύξηση, τα έσοδα αυτά υπολείπονται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου (6,9% του ΑΕΠ έναντι 9,8% στην ΕΕ). Το παράδοξο εξηγείται από το γεγονός ότι πάνω από το 40% των φορολογουμένων δηλώνει εισοδήματα κοντά ή κάτω από το έμμεσο αφορολόγητο όριο των 8.600 ευρώ, ένα ποσοστό εξαιρετικά υψηλό σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Σε απάντηση, η κυβέρνηση ενεργοποίησε από τον Ιανουάριο του 2026 μια στοχευμένη ελάφρυνση της μεσαίας τάξης, μειώνοντας μεσοσταθμικά τον συντελεστή κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα για εισοδήματα άνω των 10.000 ευρώ (δημοσιονομικό κόστος 1,6 δισ. ευρώ), σε συνδυασμό με εκπτώσεις φόρου για νέους και πολυμελείς οικογένειες.

Ράλι εταιρικής κερδοφορίας και συρρίκνωση της «σκιώδους» οικονομίας

Αντίστοιχα εντυπωσιακή ήταν η εικόνα στο «μέτωπο» των επιχειρήσεων. Τα έσοδα από τη φορολογία των εταιρικών κερδών αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 4,2 δισ. ευρώ (+24,4% ετησίως). Η εξέλιξη αυτή τροφοδοτήθηκε από το ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, το οποίο αυξήθηκε κατά 9,9% και σταθεροποιήθηκε σε υψηλό δεκαετίας (13,5% του ΑΕΠ).

Σημαντικό ρόλο έπαιξε η μετάβαση από την άτυπη στην οργανωμένη επιχειρηματικότητα. Σύμφωνα με την ΕΡΓΑΝΗ, οι επιχειρήσεις με εταιρική μορφή αυξήθηκαν στις 97.400 το 2025 (από 84.200 το 2022), ενώ οι ατομικές επιχειρήσεις μειώθηκαν, οδηγώντας σε υψηλότερα δηλωθέντα κέρδη.

Ο ρόλος της ψηφιοποίησης και η πειθαρχία στις δαπάνες

Τα παραπάνω επιτεύγματα στηρίζονται θεμελιωδώς στις διαρθρωτικές αλλαγές του κρατικού μηχανισμού. Η υποχρεωτική αποδοχή POS, η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές, η ψηφιακή κάρτα εργασίας και η πλατφόρμα myDATA άλλαξαν το τοπίο. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η εκτόξευση των ηλεκτρονικών πληρωμών, οι οποίες από μόλις 9,3% του ΑΕΠ το 2016, έφτασαν το 30,0% το 2025.

Την ίδια στιγμή, οι πρωτογενείς δαπάνες υποχώρησαν στο 45,1% του ΑΕΠ την περίοδο 2024-2025, αφήνοντας πίσω την κορύφωση του 56,3% το 2020. Αν εξαιρεθούν οι δημόσιες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους, οι δαπάνες πέφτουν στο 37,7%, πολύ κάτω από το 42,6% της ΕΕ, επιβεβαιώνοντας τη δημοσιονομική εγκράτεια.

Το στοίχημα του χρέους για την επόμενη τριετία

Η υπεραπόδοση των εσόδων «ξεκλειδώνει» άμεσα οφέλη για την ελληνική οικονομία, λειτουργώντας ως ασπίδα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. Ήδη, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε σωρευτικά κατά 51 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2022-2025, με τα υψηλά πλεονάσματα να εισφέρουν τις 12 από αυτές.

Εφόσον η ανάπτυξη διατηρηθεί κοντά στο 4,0% ετησίως και το πρωτογενές πλεόνασμα στο 3,0%, η ΕΤΕ εκτιμά ότι το χρέος θα υποχωρήσει κατά επιπλέον 20 ποσοστιαίες μονάδες, «σπάζοντας» το φράγμα του 120% του ΑΕΠ έως το 2029.

Αν η Ελλάδα καταφέρει να μειώσει το κενό ΦΠΑ κατά επιπλέον 1/3 και να περιορίσει τα αδήλωτα εισοδήματα προσεγγίζοντας τα επίπεδα χωρών όπως η Πορτογαλία, υπολογίζεται ότι θα προσθέσει πάνω από 2 δισ. ευρώ ετησίως στα κρατικά ταμεία. Αυτός είναι και ο δημοσιονομικός χώρος που μπορεί να εγγυηθεί έναν νέο, μόνιμο κύκλο φοροελαφρύνσεων μετά το 2027.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ελληνικός Χρυσός: Το έργο στρατηγικής σημασίας των Σκουριών στην τελική ευθεία προς  παραγωγή
• Κίνα και ΕΕ ιδρύουν νέο μηχανισμό για εμπόριο και επενδύσεις
• Το Bitcoin «σπάει» ξανά το φράγμα των 60.000 δολ. – Fed και ΑΙ αλλάζουν το παιχνίδι στα cryptos