Η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας – Οι κρίσεις και η διαδοχή Γκουτέρες

Επίλεξέ μας ως προτιμώμενη πηγή στο Google

Η Ελλάδα αναλαμβάνει από την 1η Οκτωβρίου την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σε έναν κρίσιμο μήνα με ανοιχτά μέτωπα σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή, Ιράν και Σουδάν, αλλά και με τη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού σε εξέλιξη.

Η Ελλάδα αναλαμβάνει την 1η Οκτωβρίου την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, για δεύτερη και τελευταία φορά στη διετή θητεία της ως εκλεγμένο μέλος.
Ουκρανία, Γάζα, Ιράν και Στενά του Ορμούζ βρίσκονται μεταξύ των σημαντικότερων διεθνών κρίσεων που μπορεί να απασχολήσουν την ελληνική προεδρία.
Η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ βρίσκεται σε εξέλιξη, με τον Οκτώβριο να αποκτά ιδιαίτερο θεσμικό βάρος.
Η ελληνική προεδρία ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου, ενώ η θητεία της Ελλάδας ως εκλεγμένου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αναλαμβάνει την 1η Οκτωβρίου η Ελλάδα, για δεύτερη και τελευταία φορά κατά τη διετή θητεία της ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου για την περίοδο 2025-2026.

Είχε προηγηθεί η ελληνική προεδρία τον Μάιο του 2025, ενώ η θητεία της χώρας στο Συμβούλιο ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Την προεδρία θα ασκήσει η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά.

Η ελληνική προεδρία συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία πολλαπλές διεθνείς κρίσεις παραμένουν ανοικτές, ενώ οι σχέσεις μεταξύ των Μόνιμων Μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από βαθιές διαφωνίες.

Τι σημαίνει πρακτικά η ελληνική προεδρία:

Η Ελλάδα προεδρεύει των συνεδριάσεων και των κλειστών διαβουλεύσεων του Συμβουλίου.
Εκπροσωπεί το Συμβούλιο Ασφαλείας και διαχειρίζεται το πρόγραμμα εργασίας του.
Συντονίζει, υπό την εξουσία των 15 μελών, την καθημερινή λειτουργία του οργάνου.
Δεν αποκτά δικαίωμα να καθορίζει μονομερώς τις αποφάσεις ή την πολιτική του Συμβουλίου.

Ουκρανία: Στο επίκεντρο η κλιμάκωση του πολέμου

Στην κορυφή των διεθνών κρίσεων παραμένει η Ουκρανία.

Στην τελευταία υψηλού επιπέδου συνεδρίαση του Συμβουλίου, στις 23 Σεπτεμβρίου, η αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας του ΟΗΕ Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο προειδοποίησε ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε «επικίνδυνη νέα φάση», με εντεινόμενες επιθέσεις, αυξανόμενες απώλειες αμάχων και μεγαλύτερο κίνδυνο περιφερειακής διάχυσης.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, μόνο στους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν περισσότεροι άμαχοι στην Ουκρανία από ό,τι σε ολόκληρο το 2025.

Παράλληλα, αυξάνεται η ανησυχία για:

επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές ενόψει του χειμώνα,
περιστατικά κοντά σε σύνορα και πυρηνικές εγκαταστάσεις,
τον κίνδυνο περαιτέρω περιφερειακής διάχυσης του πολέμου.

Μέση Ανατολή: Εύθραυστη η κατάσταση στη Γάζα

Εξίσου σύνθετο παραμένει το μέτωπο της Μέσης Ανατολής.

Στη Γάζα, σχεδόν έναν χρόνο μετά την κατάπαυση του πυρός του Οκτωβρίου 2025, ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει την εκεχειρία εύθραυστη.

Ισραηλινά πλήγματα συνεχίζονται, ενώ η ανθρωπιστική και οικονομική κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Παράλληλα, δεν έχει ολοκληρωθεί η εφαρμογή της απόφασης 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας για τις μεταβατικές ρυθμίσεις και την ανάκαμψη της Γάζας.

Την ίδια στιγμή, ο ΟΗΕ καταγράφει επιδείνωση της κατάστασης στη Δυτική Όχθη, με αυξημένη βία, επέκταση εποικισμών, εκτοπισμούς και βαθιά δημοσιονομική κρίση της Παλαιστινιακής Αρχής.

Ιράν και Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική προεδρία αποκτά η κρίση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.

Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Τεχεράνη επιβεβαίωσε ότι έλαβε, μέσω του Κατάρ, την αμερικανική απάντηση στην τελευταία ιρανική πρόταση για αποκλιμάκωση, με επίκεντρο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας.

Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν δύσκολες, ενώ το Συμβούλιο Ασφαλείας βρίσκεται αντιμέτωπο και με το ζήτημα της εφαρμογής των κυρώσεων που επανήλθαν σε ισχύ το 2025 και εποπτεύονται από την Επιτροπή 1737.

Το ιρανικό ζήτημα συνδέει:

το πυρηνικό πρόγραμμα,
τις διεθνείς κυρώσεις,
την περιφερειακή ασφάλεια,
την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Σουδάν και Αϊτή παραμένουν στην ατζέντα

Στο υπόβαθρο της ελληνικής προεδρίας παραμένουν και άλλες κρίσεις που απαιτούν συνεχή παρουσία του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Στο Σουδάν, συνεχίζονται οι μάχες μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων και των RSF, ενώ εντείνονται οι επιθέσεις με drones.

Στην Αϊτή, σχεδόν 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί λόγω της ένοπλης βίας.

Μόλις στις 29 Σεπτεμβρίου, το Συμβούλιο Ασφαλείας ανανέωσε για έξι μήνες την εντολή της διεθνούς δύναμης κατά των συμμοριών, ενόψει και των προγραμματισμένων εκλογών του Δεκεμβρίου.

Η διαδοχή του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ

Ο Οκτώβριος ενδέχεται να αποκτήσει για την ελληνική προεδρία και ιδιαίτερο θεσμικό βάρος λόγω της διαδικασίας επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Η διαδικασία βρίσκεται ουσιαστικά στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Στην τέταρτη άτυπη ψηφοφορία, στις 29 Σεπτεμβρίου, η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν της Κόστα Ρίκα συγκέντρωσε 10 ψήφους «ενθάρρυνσης», τρεις «αποθάρρυνσης» και δύο «χωρίς γνώμη», παραμένοντας στην πρώτη θέση. Η διαδικασία συνεχίζεται χωρίς να έχει ακόμη διαμορφωθεί τελική συναίνεση.

Σύμφωνα με το άρθρο 97 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Εφόσον μέσα στον Οκτώβριο διαμορφωθεί η αναγκαία συμφωνία και δεν υπάρξει αντίθεση από κάποιο από τα πέντε Μόνιμα Μέλη με δικαίωμα βέτο, η απόφαση του Συμβουλίου για το πρόσωπο που θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες θα μπορούσε να ληφθεί υπό ελληνική προεδρία.

Κρίσιμος Οκτώβριος για την ελληνική διπλωματία

Ο Οκτώβριος δεν είναι για την Ελλάδα απλώς ένας ακόμη μήνας στην προεδρία ενός οργάνου του ΟΗΕ.

Συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία το Συμβούλιο Ασφαλείας καλείται να διαχειριστεί πολέμους και κρίσεις με παγκόσμιες συνέπειες, ενώ παράλληλα εξελίσσεται η διαδικασία επιλογής του προσώπου που θα ηγηθεί του Οργανισμού από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Για την ελληνική διπλωματία, η πρόκληση είναι πρωτίστως θεσμική: η διαχείριση ενός ιδιαίτερα φορτισμένου μήνα, η διευκόλυνση των συνεννοήσεων μεταξύ των 15 μελών και η διατήρηση της λειτουργικότητας του Συμβουλίου σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές διαιρέσεις παραμένουν βαθιές.